Metrika članka

  • citati u SCindeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:38
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:22
članak: 1 od 1  
Specijalna edukacija i rehabilitacija
2017, vol. 16, br. 2, str. 149-171
jezik rada: srpski
vrsta rada: izvorni naučni članak
doi:10.5937/specedreh16-14369

Creative Commons License 4.0
Auditivna pažnja i praktične adaptivne veštine kod osoba sa umerenom intelektualnom ometenošću
aUniverzitet u Beogradu, Fakultet za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju
bAfilijacija nije data

e-adresa: gligorovic@fasper.bg.ac.rs

Projekat

Kreiranje Protokola za procenu edukativnih potencijala dece sa smetnjama u razvoju kao kriterijuma za izradu individualnih obrazovnih programa (MPNTR - 179025)

Sažetak

Istraživanje je sprovedeno sa ciljem da se utvrdi odnos auditivne pažnje i praktičnih adaptivnih veština kod osoba sa umerenom intelektualnom ometenošću (UIO). Uzorkom je obuhvaćeno 66 osoba sa UIO, po 33 (50%) osobe muškog i ženskog pola, starosti od 17 do 54 godine (AS=30,89; SD=9,637). Auditivna pažnja procenjena je zadacima auditivnog raspona (verbalnog i neverbalnog) i održavanja auditivne pažnje, koji pripadaju Protokolu za procenu kognitivnih sposobnosti. Podaci o praktičnim adaptivnim veštinama dobijeni su na osnovu standardizovanog intervjua sa defektolozima, primenom domena Samostalno funkcionisanje i Fizički razvoj Skale adaptivnog funkcionisanja. Rezultati procenjenih domena su grupisani u Faktor lične samostalnosti, koji reprezentuje nivo usvojenosti praktičnih adaptivnih veština. U odnosu na norme za populaciju osoba sa intelektualnom ometenošću, srednja vrednost standardnih skorova ispitanika sa UIO u oblasti praktičnih veština je iznad proseka. Nije utvrđena statistički značajna povezanost starosti i pola ispitanika sa postignućima u oblasti praktičnih veština. Rezultati ispitanika sa UIO na zadacima za procenu auditivne pažnje su izrazito neujednačeni. Na zadacima za procenu raspona pažnje prosečna vrednost dostignutog nivoa/raspona verbalne pažnje je 1,8 (nešto manje od četiri stimulusa u nizu), a raspon neverbalne auditivne pažnje ne dostiže ni prvi nivo (niz od dva stimulusa). Prema postignućima na zadatku održavanja pažnje ispitanici se grupišu u dve kategorije, od kojih je brojnija (53%) kategorija koju karakteriše potpuni neuspeh u izvršavanju zadatka. Primenom analize varijanse utvrđeno je da je verbalni raspon pažnje statistički značajan činilac (p=0,033) faktora lične samostalnosti, dok su neverbalni auditivni raspon (p=0,028-0,003) i održavanje auditivne pažnje (p=0,031-0,001) statistički značajni činioci praktičnih veština u svim ispitanim domenima.

Ključne reči

auditivna pažnja; raspon pažnje; održavanje pažnje; umerena intelektualna ometenost

Reference

Buha, N., Gligorović, M. (2012) Pažnja kao faktor adaptivnih veština kod dece sa lakom intelektualnom ometenošću. u: Gligorović M. [ur.] Zbornik radova II naučnog skupa Stremljenja i novine u specijalnoj edukaciji i rehabilitaciji, Beograd: Univerzitet u Beogradu - Fakultet za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju, str. 79-88
Davies, D.K., Stock, S.E., Wehmeyer, M.L. (2002) Enhancing Independent Time-Management Skills of Individuals With Mental Retardation Using a Palmtop Personal Computer. Mental Retardation, 40(5): 358-365
de Jong, P.F., Das-Smaal, E. A. (1995) Attention and intelligence: The validity of the Star Counting Test. Journal of Educational Psychology, 87(1): 80-92
Dehn, M.J. (2008) Working Memory and Academic Learning: Assessment and Intervention. New Jersey: Wiley
Dennis, M., Levin, H.S. (2004) New perspectives on cognitive and behavioral outcome after childhood closed head injury. Developmental neuropsychology, 25(1-2): 1-3
Dube, W.V., Wilkinson, K.M. (2014) The Potential Influence of Stimulus Overselectivity in AAC: Information from Eye Tracking and Behavioral Studies of Attention with Individuals with Intellectual Disabilities. Augmentative and Alternative Communication, 30(2): 172-185
Dučić, B. (2017) Samoregulacija kod osoba sa intelektualnom ometenošću. Beograd: Univerzitet u Beogradu - Fakultet za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju, doktorska disertacija
Ewen, J.B., Shapiro, B.K. (2005) Disorders of Attention or Learning in Neurodevelopmental Disorders. Seminars in Pediatric Neurology, 12(4): 229-241
Gligorović, M. (2015) Procena radnih sposobnosti, sklonosti i veština osoba sa intelektualnom ometenošću. Beograd: Univerzitet u Beogradu - Fakultet za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju
Gligorović, M., Buha, N. (2012) Kognitivne sposobnosti osoba sa intelektualnom ometenošću. u: Gligorović M.; Kaljača S. [ur.] Kognitivne i adaptivne sposobnosti dece sa intelektualnom ometenošću, Beograd: Univerzitet u Beogradu - Fakultet za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju, str. 67-91
Gligorović, M., Buha, N. (2013) Kognitivne sposobnosti i adaptivne veštine kod dece sa lakom intelektualnom ometenošću. u: Gligorović M. [ur.] Novine u specijalnoj edukaciji i rehabilitaciji, Beograd: Univerzitet u Beogradu - Fakultet za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju, str. 99-138
Gligorović, M., Buha, N. (2013) The influence of family and institutionalized environment on adaptive behaviour of children with mild intellectual disability. Croatian Journal of Education, 15(4); 899-926
Gligorović, M., Buha, N., Dučić, B., Banković, S., Đurić, Z.A., Maćešić-Petrović, D. (2015) Protokol za procenu kognitivnih sposobnosti. u: Gligorović M. [ur.] Protokol za procenu edukativnih potencijala dece sa smetnjama u razvoju, Beograd: Univerzitet u Beogradu - Fakultet za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju, str. 114-225
Gligorović, M., Buha, N. (2013) Selektivna pažnja i inteligencija kod dece sa lakom intelektualnom ometenošću. Beogradska defektološka škola, br. 1, str. 137-148
Gomes, H., Molholm, S., Christodoulou, C., Ritter, W., Cowan, N. (2000) The development of auditory attention in children. Frontiers in Bioscience, 5(1): d108
Guy, J., Rogers, M., Cornish, K. (2013) Age-related changes in visual and auditory sustained attention in preschool-aged children. Child Neuropsychology, 19(6): 601-614
Hurford, D.P., Fender, A.C., Boux, J.L., Swigart, C.C., Boydston, P.S., Butts, S.R., Pike, M.E. (2014) Examination of the Effects of Intelligence on the Test of Variables of Attention for Elementary Students. Journal of Attention Disorders, 1-9
Janeslatt, G., Granlund, M., Kottorp, A., Almqvist, L. (2010) Patterns of time processing ability in children with and without developmental disabilities. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 23(3): 250-262
Japundža-Milisavljević, M. (2008) Metodika nastave matematike za decu ometenu u intelektualnom razvoju. Beograd: Fakultet za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju
Kaljača, S., Japundža-Milisavljević, M. (2013) Život u zajednici osoba sa intelektualnom ometenošću. Beograd: Univerzitet u Beogradu - Fakultet za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju
Kaljača, S.S. (2002) Socijalna kompetencija dece sa umerenom mentalnom retardacijom lišene roditeljskog staranja. Istraživanja u defektologiji, br. 1, str. 107-111
Lambert, N., Nihira, K., Leland, H. (1993) AAMR adaptive behavior scale-school. Austin: PRO-ED
Liss, M., Harel, B., Fein, D., Allen, D., Dunn, M., Feinstein, C., Morris, R., Waterhouse, L., Rapin, I. (2001) Predictors and correlates of adaptive functioning in children with developmental disorders. Journal of Autism and Developmental Disorders, 31(2): 219-230
Määttä, T., Tervo-Määttä, T., Taanila, A., Kaski, M., Iivanainen, M. (2006) Mental health, behaviour and intellectual abilities of people with Down syndrome. Down Syndrome Research and Practice, 11(1): 37-43
Owen, A.L., Wilson, R.R. (2006) Unlocking the riddle of time in learning disability. Journal of Intellectual Disabilities, 10(1): 9-17
Papazoglou, A., King, T.Z., Morris, R.D., Krawiecki, N. (2008) Parent Report of Attention Problems Predicts Later Adaptive Functioning in Children with Brain Tumors. Child Neuropsychology, 15(1): 40-52
Papazoglou, A., King, T.Z., Morris, R.D., Morris, M.K., Krawiecki, N.S. (2008) Attention mediates radiation's impact on daily living skills in children treated for brain tumors. Pediatric Blood & Cancer, 50(6): 1253-1257
Pickering, S.J. (2006) Assessment of Working Memory in Children. u: Working Memory and Education, Elsevier BV, str. 241-271
Price, K.J., Joschko, M., Kerns, K. (2003) The Ecological Validity of Pediatric Neuropsychological Tests of Attention. Clinical Neuropsychologist (Neuropsychology, Development and Cognition: Section D), 17(2): 170-181
Sarter, M., Lustig, C. (2009) Attentional Functions in Learning and Memory. u: Encyclopedia of Neuroscience, Elsevier BV, str. 639-645
Schweizer, K., Moosbrugger, H. (2004) Attention and working memory as predictors of intelligence. Intelligence, 32(4): 329-347
Schweizer, K., Koch, W. (2003) Perceptual processes and cognitive ability. Intelligence, 31(3): 211-235
Silverstein, S. M., Menditto, A. A., Stuve, P. (2001) Shaping Attention Span: An Operant Conditioning Procedure to Improve Neurocognition and Functioning in Schizophrenia. Schizophrenia Bulletin, 27(2): 247-257
Simonoff, E., Pickles, A., Wood, N., Gringras, P., Chadwick, O. (2007) ADHD Symptoms in Children With Mild Intellectual Disability. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 46(5): 591-600
Stevens, C., Bavelier, D. (2012) The role of selective attention on academic foundations: A cognitive neuroscience perspective. Developmental Cognitive Neuroscience, 2: S30-S48
Tassé, M.J., Schalock, R.L., Balboni, G., Bersani, H., Borthwick-Duffy, S.A., Spreat, S., Thissen, D., Widaman, K.F., Zhang, D. (2012) The Construct of Adaptive Behavior: Its Conceptualization, Measurement, and Use in the Field of Intellectual Disability. American Journal on Intellectual and Developmental Disabilities, 117(4): 291-303
Woolf, S., Woolf, C.M., Oakland, T. (2010) Adaptive Behavior Among Adults With Intellectual Disabilities and Its Relationship to Community Independence. Intellectual and Developmental Disabilities, 48(3): 209-215
Zhang, D. (2005) Parent Practices in Facilitating Self-Determination Skills: The Influences of Culture, Socioeconomic Status, and Children's Special Education Status. Research and Practice for Persons with Severe Disabilities, 30(3): 154-162