Metrika

  • citati u SCIndeksu: [1]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[]
  • posete u poslednjih 30 dana:2
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:0

Sadržaj

članak: 1 od 1  
2007, vol. 54, br. 1, str. 103-118
Privatizacija u ekonomskoj teoriji
School of Economics, University of Montenegro, Institute for Strategic Studies and Prognoses (ISSP), Podgorica, Crna Gora

e-adresamajad@cg.yu
Ključne reči: privatna svojinska prava; privatizacija; transakcije; institucije; tranzicija
Sažetak
Nijedna transakcija privatizacije državne imovine se u praksi nije realizovala shodno teorijskim pravilima po kojima se odvijaju obične tržišne transakcije. Čak se ni transakcije privatizacije državne imovine u razvijenim tržišnim ekonomijama ne mogu objasniti Walrasovim, Arrowovim ili Leontijevljevim modelima ekvilibrijuma, niti modelima ekvilibrijuma teorije igara. U svim ovim teorijskim modelima transakcije razmene odvijaju se u tržišnim uslovima i uz dominaciju privatnih svojinskih prava. Ali, uprkos tome transakscije privatizacije preduzeća u razvijenim zapadnoevropskim privredama se razlikuju od klasičnih preuzimanja kompanija, u kojima jedan privatni vlasnik kupuje kontrolni paket od drugog, takođe privatnog vlasnika. Razlog je to što država kao vlasnik prodajom svog vlasništva želi da ostvari i ne-ekonomske ciljeve. Transakcije privatizacije u tranzicionim zemljama se u još manjoj meri mogu objašnjavati klasičnim mikroekonomskim modelima, jer se privatizacija obavljala uglavnom masovno i u uslovima kad institucije tržišta i privatne svojine nijesu postojale. U radu se analizira fenomen privatizacije sa stanovišta različitih ekonomskih teorija i zaključuje da empirijski rezultati idu u prilog tvrdnji teorije javnog izbora – "public choice"-a (Buchanan, 1978), teorije "economic constitution" - ekonomskog poretka (Brennan and Buchanan, 1985), (Buchanan and Tullock, 1989), a još više teorije "kolektivne akcije" (Olson, 1982). Ove ekonomske teorije tvrde da prelaz iz jednog ekonomskog sistema u drugi, kakav je npr. prelaz iz kolektivističkog, socijalističkog sistema u kapitalizam, odnosno tržišnu ekonomiju sa dominantnom privatnom svojinom ne može da se postigne kroz izolovanu promenu pojedinih ekonomskih institucija, ma kako duboka i temeljna bila ta promena. Drugim riječima privatizacija ne može dati adekvatne rezultate ukoliko nije praćena sveobuhvatnom promenom ekonomskog sistema, jer privatizovane kompanije neće moći da funkcionišu u nepromenjenom sistemu.
Reference
Alchian, A.A., Demsetz, H. (1973) The property rights paradigm. Journal of Economic History, 33 (17), 16-27
Boettke, P. (2004) An Austrian. Economist perspective on transitional political economy. Journal of the Hayek Society at London School of Economics, pp 12-15
Brennan, G., Buchanan, J.M. (1985) The reason of rules: Constitutional political economy. Cambridge, itd: Cambridge University Press / CUP
Buchanan, J.M. (1978) Cost and choice: An inquiry in economic theory. Chicago, itd: University of Chicago Press
Buchanan, J.M., Tullock, G. (1989) The calculus of consent: Logical foundations of constitutional democracy. Ann Arrbor: University of Michigan Press
Coase, R.H. (1960) The problem of social cost. Journal of Law and Economics, vol. 3, str. 1-44
Coase, R.H. (1937) The nature of the firm. Economica, vol. 4, br. 5, str. 386-405
Colombatto, E. (2001) Was transition about free market economics. Universita di Torino
Demsetz, H. (1988) Ownership, control and the firm: The organization of economic activity. Oxford, UK, itd: Blackwell, vol. 1
Drakić, M. (2004) Privatization in transition economies. Postgraduate Studies 'Entrepreneurial Economy', Master Thesis
Friedman, M.R. (1997) Capitalism and freedom. Chicago, itd: University of Chicago Press
Hayek, F.A. (2000) Order of liberty. Novi Sad: Global book
Hayek, F.A. (1944) The road to Serfdom. Novi Sad: Global book, (translation, 1997)
Jovanović, A.D. (1998) Uvod u ekonomsku analizu prava. Beograd: Pravni fakultet - Centar za publikacije
Mayor, I. (1993) Privatization in Eastern Europe: A critical approach. Aldershot, UK: Edward Elgar
Mises, L. (1935) Economic calculation in the Socialist Common-wealth. London: Routhledge
Mises, L., Hayek, F. (1997) Essays on free markets. Zagreb: Mate
North, D.C. (1981) Structure and change in economic history. New York, itd: Norton
North, D.C. (1991) Institutions, institutional change and economic performance. Cambridge, itd: Cambridge University Press / CUP
Olson, M. (1982) The rise and decline of nations: Economic growth, stagflation, and social rigidities. New Haven, CT, itd: Yale University Press
Pejovich, S. (1990) The basis of American capitalism. Belgrade: Naučna knjiga
Pejović, S., Vukotić, V. (2002) Transition and institutions. Belgrade: Institute of Social Sciences
Pejović, S. (1990) The economics of property rights: Towards a theory of comparative systems. Dordrecht, itd: Kluwer
Prokopijević, M. (2000) Constitutional economy. Belgrade: E press
Smith, A. (1998) An inquiry into the nature and causes of the wealth of nations. Novi Sad: Global book
Tobin, J. (1971) Monetary policies and the economy: The transmission mechanism. Southern Economic Journal, January, str. 421-431
Vickers, J., Yarrow, G. (1988) Privatization: An economic analysis. Cambridge, MA, itd: Massachusetts Institute of Technology Press / MIT Press
Vukotić, V. (1993) Privatization and development of market economy. Belgrade: Institute of Social Sciences - Center for Economic Research
Vukotić, V. (1998) Theoretical foundations of Montenegrin Economic School. Podgorica: Postgraduate Studies 'Entrepreneurial Economy'
Vukotić, V. (2003) Psihophilosophy of business. Podgorica: CID
Vukotić, V. (2003) Is transition heading the wrong way. Postgraduate Studies 'Entrepreneurial Economy'
Williamson, O.E. (1985) The economic institutions of capitalism: Firms, markets, relational contracting. New York, itd: Free Press
 

O članku

jezik rada: engleski
vrsta rada: pregledni članak
DOI: 10.2298/PAN0701103D
objavljen u SCIndeksu: 03.12.2007.