Metrika članka

  • citati u SCindeksu: [10]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:17
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:3
članak: 1 od 1  
Vojnosanitetski pregled
2008, vol. 65, br. 6, str. 441-448
jezik rada: srpski
vrsta rada: originalan članak
doi:10.2298/VSP0806441P


Učestalost i faktori rizika od upotrebe psihoaktivnih supstancija kod mladih
aKlinički centar Srbije, Institut za psihijatriju, Beograd
bUniverzitet u Beogradu, Medicinski fakultet, Institut za higijenu i medicinsku ekologiju

e-adresa: zoranapavlovic@yahoo.com

Sažetak

Uvod/Cilj. Socijalne i ekonomske promene nastale nakon raspada bivše Jugoslavije imale su za posledicu pojavu socijalne patologije, a jedna od njih je porast upotrebe psihoaktivnih supstancija. U našoj zemlji do sada nije sprovedena sveobuhvatna epidemiološka studija istraživanja upotrebe psihoaktivnih supstancija. Cilj ovog rada bio je utvrđivanje vrste i obrasca upotrebe psihoaktivnih supstancija prema polu i školskom uzrastu, kao i faktora rizika od upotrebe psihoaktivnih supstancija kod dece i adolescenata. Metode. Istraživanje je sprovedeno među 1 011 učenika osnovnih (sedmi i osmi razred) i srednjih (sva četiri razreda) škola u Beogradu, u periodu oktobar 2003. - januar 2004. godine. Bilo je obuhvaćeno 457 (45,2%) učenika osnovnih i 554 (54,8%) učenika srednjih škola, muškog pola 524 (51,8%), ženskog pola 487 (48,2%), prosečne starosti 15,3 godine. Instrument istraživanja bio je Upitnik evropskog projekta istraživanja upotrebe alkohola i ostalih psihoaktivnih supstancija. U statističkoj obradi podataka korišćeni su χ2 test, Mann-Whitney test, Studentov t test i test multivarijantne logističke regresije. Rezultati. Psihoaktivne supstancije probalo je 14,2% učenika osnovnih i srednjih škola. Najčešća psihoaktivna supstancija pri prvom kontaktu bila je marihuana (10,8%), i to u 15. godini života, koju je probalo ukupno 12,7% ispitanika, zatim inhalanti (4,4%), zatim amfetamini (4,1%), sedativi (3,7%), alkohol u kombinaciji sa marihuanom (3,9%), kokain (2,8%), heroin (2,3%), alkohol sa tabletama (2,2%) i ekstazi (1,6%). Slede anabolički steroidi, heroin, dietilamid lizergične kiseline (LSD) i magične gljive. Utvrđeno je da su češći večernji izlasci, pušenje, binge obrazac pijenja (pet i više pića u nizu) i upotreba sintetičkih supstancija u okruženju ispitanika povezani sa češćom upotrebom psihoaktivnih supstancija. Zaključak. Kontakt sa psihoaktivnim supstancijama ostvarilo je 14,2% naših ispitanika, najčešće sa marihuanom, slede inhalanti, amfetamini, pa ostale psihoaktivne supstancije. Nove tendencije upotrebe psihoaktivnih supstancija karakteriše povećana upotreba sintetičkih supstancija, kombinovana upotreba više psihoaktivnih supstancija istovremeno i pomeranje starosne granice ka sve mlađem životnom uzrastu. Faktori rizika su češći večernji izlasci, pušenje, konzumiranje alkohola po binge obrascu i upotreba sintetičkih supstancija u okruženju. Naše istraživanje ukazuje na neophodnost sprovođenja primarne prevencije.

Ključne reči

Reference

Collins, R.L., Ellickson, P.L., Bell, R.M. (1998) Simultaneous polydrug use among teens: Prevalence and predictors. J Subst Abuse, 10(3): 233-53
Dimitrijević, I. (2004) Addiction diseases. Beograd: Centar, Serbian
Dimitrijević, I.K. (2003) Sintetičke droge. Niš: Galeb
Faeh, D., Viswanathan, B., Chiolero, A., Warren, W., Bovet, P. (2006) BMC Public Health, 6(1): 169
Falkowski, C. (2000) Dangerous drugs: An easy-to-use reference for parents and professionals. Hazelden: Center City
Friedman, L. (1996) Source book of substance abuse. Baltimore: Williams and Wilkins
Hibell, B., Andersson, B., Ahlstrom, S., Balakireva, O., Bjarnasson, T., Kokkevi, A., i dr. (2004) The 2003 ESPAD report: Alcohol and other drug use among students in 30 European countries. Stockholm: Swedish Council for Information on Alcohol & Other Drugs
Hibell, B., Andersson, B., Ahlstrom, S., Balakireva, O., Bjarnasson, T., Kokkevi, A., i dr. (2000) The 1999 ESPAD report: Alcohol and other drug use among students in 30 European countries. Stockholm: Swedish Council for Information on Alcohol & Other Drugs
Kuzman, M. (2003) Addictional behavior among the pupils in Croatian and Europe. Paediatr Croat, 47(1): 173-84
Liguori, A., Gatto, C.P., Jarrett, D.B. (2002) Separate and combined effects of marijuana and alcohol on mood, equilibrium and simulated driving. Psychopharmacology (Berl), 163(3-4): 399-405
Lukas, S.E., Orozco, S. (2001) Ethanol increases plasma Delta(9)-tetrahydrocannabinol (THC) levels and subjective effects after marihuana smoking in human volunteers. Drug Alcohol Depend, 64(2): 143-9
Marić, J. (2005) Clinical psychiatry. Beograd: Megraf
Pelissolo, A., Gourion, D., Notides, C., Bouvard, M., Lepine, J.P., Mouren-Simeoni, M.C. (2001) Familial factors influencing the consumption of anxiolytics and hypnotics by children and adolescents. Eur Psychiatry, 16(1): 11-7
Sadock, B.J., Sadock, V.A. (2002) Substance-related disorders. u: Kaplan H.I., Sadock B.J. [ur.] Comprehensive Textbook of Psychiatry, Baltimore: Williams and Wilkins, 9th ed,p- 413−8
Slater, M.D., Kelly, K.J., Edwards, R.W., Thurman, P.J., Plested, B.A., Keefe, T.J., i dr. (2005) Combining in-school and community-based media efforts: Reducing marijuana and alcohol uptake among younger adolescents. Health Education Research, 21(1): 157
Stojanović-Ristić, S. (2000) Smoking, alcoholism, and other drug abuse, aggressive behavior of the secondary school pupils. u: Mirković J. [ur.] Health behavior of the students and the secondary school pupils under contemporary condition, Beograd: Zavod za zdravstvenu zaštitu studenata
Valter, K., Arrizabalaga, P. (1998) Designer drugs directory. Amsterdam: Elsevier