U istraživanjima materijalne i duhovne kulture paleobalkanskih naroda na tlu današnje Srbije nedostaju proučavanja religijskog života iz predrimskog doba. Ovaj nedostatak se posebno uočava kod Tribala koji se podjednako proučavaju u srpskoj i bugarskoj arheologiji. Kada smo svojevremeno pitali kolege iz Bugarske kako prepoznaju neko tračko svetilište na otvorenom dobili smo odgovor da je najvažnije da se otkrije ambijent u kojem se nalazi kultno mesto ili svetilište. Posle prvih, početnih radova na istraživanju kultnih mesta iz predrimskog doba na Miroču, svesno smo da je ambijent veoma važan za otkrivanje svetilišta na otvorenom. Zahvaljujući velikim zaštitnim arheološkim radovima koji su prethodili podizanju električnih centala na izlasku iz Đerdapske klisure, u teško pristupačnim predelima klisure otkriveni su neki od najznačajnijih praistorijskih lokaliteta u ovom delu srpskog Podunavlja (Lepenski Vir, Padina, Vlasac, Hajdučka vodenica). Skoro sva otkrivena praistorijska nalazišta u Đerdapu zabeležena su u malim uvalama i najnižim rečnim terasama, neposredno uz dunavsku obalu. U zaleđu Đerdapa zabeleženo je svega nekoliko manjih praistorijsih naselja, a detaljnije rekognosciranje izvedeno je samo u donjem toku Porečke reke. U organizaciji Odeljenja za arheologiju Filozofskog fakulteta u Beogradu 2004. godine pokrenut je novi projekat sondažnog rekognosciranja praistorijskih nalazišta u širem zaleđu Đerdapa. U početnoj fazi rada, rekognosciranjem je obuhvaćena pored ostalog, planina Miroč, koja se prostire duž Donje klisure Đerdapa. To je retko nastanjeno karstno područje, sa stenovitim predelima, u kojima se nalaze velike vrtače, manje pećine i potkapine, uz veći broj izvora pitke vode. S toga nas je prilično iznenadilo neobično praistorijsko nalazište na lokalitetu Mihajlov ponor, ispod Visokog čukara, jednog od najviših vrhova u južnom delu Miroča (632 mnadmorske visine). U gustoj šumi, nedaleko od izvora pitke vode i jedne velike vrtače, otkriveni su na prostoru od približno jednog hektara ostaci preko 30 kružnih kamenih prstenova od krupnijeg lomljenog kamena. Na osnovu prikupljenih površinskih nalaza unutar niskih kamenih prstenova predpostavili smo u početku da se radi o ostacima razgrađenih kameno - zemljanih tumula. Bilo nam je neobično štu su na Miroču sačuvani samo periferni kameni prstenovi, dok se "tumuloidne konstrukcije" zaravnjene i sastoje se isključivo od sitnijeg i krupnijeg lomljenog kamen bez nasute zemlje. Pri tome su unutar spoljneg venca od jednog ili dva reda većeg kamenja sačuvani u središnjem delu ostaci uskog kamenog prstena od nekoliko redova lomljenog kamena, očuvani do visine do jednog metra. U 2005. i 2006. godini istražili smo dve, lošije očuvane kamene, kružne konstrukcije prečnika približno oko 10 metara svaka. Unutar delimično očuvanog venca od lomljenog kamena, neposredno iznad žive stene, otkriven je veći broj pokretnih arheoloških nalaza koji ukazuju na ostatke kultnog mesta. U tankom sloju zemlje i sitno lomljenog kamena nađena je veća količina ulomaka keramičkih posuda, koja je doneta iz jednog ili više udaljenih naselja. Unutar kružne kamene konstrukcije otkriven je veći broj metalnih predmeta pretežno rađeni od gvožđa (jednopetljaste lučne fibule, veće strelice Feriđile tipa, jednosekli manji noževi, delovi koplja), nekoliko staklenih perli sa okcima i dr. Posebno je značajan nalaz nagorele mandibule muškarca mlađih godina, uz nekoliko kostiju lovnih životinja (jelen, srna, divokoza). Iz druge kamene konstrukcije posebno se izvajaju nalazi gvozdene psalije sa protomom konja, koji pripadaju skitskom horizontu kasnog Halštata. Svi nalazi se opredeljuju u mlađu fazu starijeg gvozdenog doba (VI-V vek pre n.e) i mogu se pripisati Tribalima iz Herodotovog vremena, koji su u to vreme živeli na prostoru od Morave do Iskera.

Triballi; cult places; Miroč open area sanctuaries; 6th - 5th century BC; iron bridle bits; stone structures