članak: 1 od 1  
Glasnik Srpskog geografskog društva
2009, vol. 89, br. 3, str. 165-175
jezik rada: srpski
izvorni naučni članak
doi:10.2298/GSGD0903165M
Udvojeni sistem okean-atmosfera - povezanost temperature vode subpolarnog atlantika, islandskog minimuma i temperature vazduha u Srbiji
Milovanović Boškoa, Radovanović Milana, Ducić Vladanb
aSrpska akademija nauke i umetnosti (SANU), Beograd, Geografski institut 'Jovan Cvijić'
bUniverzitet u Beogradu, Geografski fakultet

e-adresa: b.milovanovic@gi.sanu.ac.rs, m.radovanovic@gi.sanu

Projekat Ministarstva nauke Republike Srbije, br. 146011

Sažetak

U radu je ispitivana veza između temperature vode severnog dela Atlantskog okeana (pojas od 50-65°N) i atmosferskog pritiska. Povezanost okeana i atmosfere se najočiglednije manifestuje u mehanizmu El Ninjo južne oscilacije. Međutim, koliko je poznato, u Atlantskom okeanu ne postoji ekvivalent El Ninja, niti ovako jasno izražena povezanost između temperature okeana i atmosfere. Težište istraživanja je stavljeno na ispitivanje povezanosti Islandskog minimuma sa promenama temperature vode u subpolarnom pojasu Atlantika (datim u mreži 5x5°). Hijerarhijskom klasterskom analizom je izdvojeno pet relativno ujednačenih klastera temperature vode subpolarnog dela Atlantskog okeana. Njihova povezanost sa položajem i intenzitetom Islandskog minimuma ispitana je višestrukom linearnom regresijom. Ustanovljeno je koji od klastera najviše utiče na geografsku širinu, geografsku dužinu i intenzitet Islandskog minimuma i koja od gridnih ćelija u okviru svakog od klastera predstavlja najznačajnije prediktore. Ispitivanjem odnosa između položaja i intenziteta Islandskog minimuma sa temperaturom vazduha u Srbiji i Beogradu, ustanovljeno je da je najsnažnija povezanost sa geografskom dužinom ovog akcionog centra.

Ključne reči

klasterska analiza; višestruka linearna regresija; subpolarni Atlantik; Islandski minimum; temperatura vazduha; Srbija

Reference

Bigg, G. (2003) The Oceans and Climate. New York: Cambridge University Press

VBS2

Ducić, V. (1999) Antropogeni uticaji na kolebanje klimata u Srbiji. Beograd: Geografski fakultet, doktorska disertacija

CrossRefKoBSON1

Kapala, A., Machel, H., Flohn, H. (1998) Behaviour of the centres of action above the Atlantic since 1881. Part II: Associations with regional climate anomalies. International Journal of Climatology, 18(1): 23

Kirov, B., Georgieva, K. (2002) Long-term variations and interrelations of ENSO, NAO and solar activity. Phys. Chem. Earth, Parts A/B/C 27, (6-8), str. 441-448

CrossRefKoBSON1

Machel, H., Kapala, A., Flohn, H. (1998) Behaviour of the centres of action above the Atlantic since 1881. Part I: Characteristics of seasonal and interannual variability. International Journal of Climatology, 18(1): 1

CrossRefKoBSON

Paeth, H., Latif, M., Hense, A. (2003) Global SST influence on twentieth century NAO variability. Climate Dynamics, 21(1): 63

3

Paskota, M. (1994) Hijerarhijska klasifikacija meteoroloških podataka i klima u Beogradu. u: Jugoslovenski simpozijum za operaciona istraživanja (XXI), Kotor, str. 380-391

VBS12

Radinović, Đ. (1981) Vreme i klima Jugoslavije. Beograd: Građevinska knjiga

VBS3

Stevens, J. (1986) Applied multivariate statistics for the social sciences. Hillsdale, NJ: Erlbaum

VBS

Tepavčević, A., Lužanin, Z. (2006) Matematičke metode u taksonomiji. Novi Sad: Prirodno-matematički fakultet - Departman za matematiku i informatiku

Wang, X., Xie, S.P., Carton, J.A. (2004) A global survey of ocean-atmosphere interaction and climate variability. u: Wang X., Xie S.P., Carton J.A. (ur.) Earth climate: The ocean-atmosphere interaction, Washington: AGU, 147, 1-19

1

Wilks, D.S. (2006) Statistical methods in the atmospheric sciences. u: International Geophysics Series, volume 91

CrossRefKoBSON1

Wolter, K. (1987) The Southern Oscillation in Surface Circulation and Climate over the Tropical Atlantic, Eastern Pacific, and Indian Oceans as Captured by Cluster Analysis. Journal of Applied Meteorology, 26(4): 540