Metrika članka

  • citati u SCindeksu: [2]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:2
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:0
članak: 1 od 1  
Inovacije u nastavi - časopis za savremenu nastavu
2009, vol. 22, br. 4, str. 5-15
jezik rada: srpski
vrsta rada: pregledni članak
Udžbenik kao predmet psihološke analize u našoj sredini - pristupi, problemi i rezultati
Univerzitet u Beogradu, Fakultet sporta i fizičkog vaspitanja

e-adresa: dusanka.lazarevic@dif.bg.ac.rs

Projekat

Projekat Ministarstva nauke Republike Srbije, br. 149018D: Psihološki problemi u kontekstu društvenih promena

Sažetak

U tekstu je dat prikaz radova u kojima je iz ugla psihologije, u našoj sredini od 70- ih godina 20. veka do danas, razmatran udžbenik kao obrazovna knjiga od posebnog značaja. Rezultati analize su pokazali da se uočavaju dva pristupa u bavljenju udžbenikom i to u domenu izgrađivanja teorije i metodoloških osnova udžbenika i u domenu procene kvaliteta postojeće produkcije udžbenika. Može se zaključiti da je postavljena obuhvatan teorija udžbenika koja je zasnovana u kulturno-istorijskoj teoriji L. Vigotskog, pri čemu se udžbenik shvata i definiše kao kulturno- potporno sredstvo razvoja i obrazovanja. Učinjeni su značajni pomaci u pogledu izvođenja opštih principa organizacije udžbeničkog teksta i razvoja strukturnih elemenata udžbenika u celini. Izvođenjem standarda kvaliteta udžbenika stvorene su osnove za kvalitetno stvaranje udžbenika, njegovu evaluaciju, kao i za izbor adekvatnog udžbenika za primenu u određenim obrazovnim uslovima. Analize postojeće produkcije udžbenika koje su rađene prvenstveno za mlađi osnovnoškolski uzrast su pokazale da je došlo do napretka u kvalitetu udžbenika u odnosu na raniju produkciju. Zaključuje se da je dalje potrebno raditi kako na teorijsko-metodološkom istraživanju udžbenika, tako i na razvijanju modela za unapređenje njegove primene u obrazovnoj praksi.

Ključne reči

udžbenik; teorija udžbenika; kvalitet udžbenika; psihološko istraživanje udžbenika

Reference

Đorđić, M., Cvijović, M. (1987) Definicije u udžbenicima za osnovnu školu - prilog istraživanjima. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva
Guzina, Lj. (1984) Kako školska knjiga može da utiče na razvoj saznajnih sposobnosti. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva
Ivić, I., Pešikan, A., Antić, S. (2008) Vodič za dobar udžbenik - opšti standardi kvaliteta udžbenika. Novi Sad: Platoneum
Ivić, I.D. (1976) Skica za jednu psihologiju osnovnoškolskih udžbenika: I - Razvoj intelektualnih sposobnosti dece i udžbenik. Psihologija, vol. 9, br. 1-2, str. 25-45
Ivić, I.D. (1976) Skica za jednu psihologiju osnovnoškolskih udžbenika: II - Oblici učenja i udžbenik. Psihologija, vol. 9, br. 3-4, str. 61-74
Ivić, I.D., Uvalić-Trumbić, S., Radovanović, B., Dinkić, M., Trnavac, N., Havelka, N., Kovačević, B., Peart, G. (2001) Sveobuhvatna analiza sistema osnovnog obrazovanja u SRJ. Beograd: UNICEF - Beogradska kancelarija
Lazarević, D. (2004) Udžbenik u funkciji podržavanja intelektualne darovitosti učenika. u: Međunarodni naučni skup 'Strategije podsticanja darovitosti', Zbornik radova, Vršac: Viša škola za obrazovanje vaspitača, 10: 125-133
Lazarević, D. (2003) Udžbenik i uvažavanje različitosti - oslonci u kritičkom i kreativnom mišljenju. u: Šefer J., Maksić S., Joksimović S. [ur.] Uvažavanje različitosti i obrazovanje, Beograd: Institut za pedagoška istraživanja, str. 126-133
Marinković, S., Pešikan, A.Ž. (1999) Tipičan ženski i muški lik u udžbenicima prirode i društva. Psihologija, vol. 32, br. 3-4, str. 225-240
Miočinović, L.Đ. (1972) Uticaj udžbenika 'Poznavanja prirode i društva' na povećanje rečnika drugog razreda osnovne škole. u: Vasić Smiljka i dr. [ur.] Govorno ponašanje učenika osnovnoškolskog uzrasta s posebnim osvrtom na leksiku i semantiku, Beograd: Naučna knjiga, str. 273-307
Pešić, J.M. (1998) Novi pristup strukturi udžbenika - teorijski principi i konstrukcijska rešenja. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva
Pešić, J.M. (2005) Problemski diskurs udžbenika. Psihologija, vol. 38, br. 3, str. 225-237
Pešić, J.M. (2005) Sociokulturni pristup udžbeniku. Psihologija, vol. 38, br. 4, str. 369-381
Pešić-Matijević, J. (1995) Razvoj pojmova na ranom osnovnoškolskom uzrastu. Psihologija, vol. 28, br. 3-4, str. 283-302
Pešikan,, i dr., ur. (1990) Psihološka istraživanja, broj 4
Pešikan, A., Marinković, S. (2006) Komparativna analiza tipičnog ženskog i muškog lika na ilustracijama u udžbenicima za prvi razred osnovne škole. Psihologija, vol. 39, br. 4, str. 383-406
Pešikan, A.Ž., Janković-Antić, S.V. (1998) Analiza udžbenika i radne sveske za predmet poznavanje društva za IV razred osnovne škole. Psihologija, vol. 31, br. 1-2, str. 137-152
Plut, D., ur. (2007) Kvalitet udžbenika za mlađi školski uzrast. Beograd: Institut za psihologiju - Filozofski fakultet
Plut, D. (1991) Socijalizacijski obrasci osnovnoškolskih udžbenika. Beograd: Filozofski fakultet - Odeljenje za psihologiju, magistarski rad
Plut, D. (2003) Udžbenik kao kulturno-potporni sistem. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva
Plut, D., Daničić, N., Tadić, B. (1990) Vrednosni sistem osnovno-školskih udžbenika. Psihološka istraživanja, br. 4, str. 141-205
Plut, D.L. (1993) Kulturno antropološka analiza osnovnoškolskih udžbenika. Psihologija, vol. 26, br. 3-4, str. 313-335
Šefer, J., Lazarević, E., Stevanović, J. (2008) Jezik udžbenika - podsticaj ili prepreka. Zbornik Instituta za pedagoška istraživanja, vol. 40, br. 2, str. 347-368
Španović, S. (2005) Model savremenog udžbenika i osposobljavanje učenika za samoobrazovanje. Nastava i vaspitanje, vol. 54, br. 1, str. 5-23
Trebješanin, B.M., Pešikan, A.Ž., Kovač-Cerović, T. (1990) Analiza motivacionih karakteristika udžbenika za niže razrede osnovne škole. Psihološka istraživanja, 4, 205-245
Trebješanin, B.M., Lazarević, D.A., ur. (2001) Savremeni osnovnoškolski udžbenik - teorijsko-metodološke osnove. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva
Vidanović, B. (1990) Prostorna i vremenska određenja u udžbenicima za niže razrede osnovne škole. Psihološka istraživanja, 4 (129-139)