članak: 1 od 1  
Zbornik Matice srpske za prirodne nauke
2003, br. 105, str. 61-73
jezik rada: engleski
neklasifikovan
doi:10.2298/ZMSPN0305061B
Prilog proučavanju procesa degradacije sastojina ha području NP Fruška gora
Bobinac Martin T.
Univerzitet u Beogradu, Šumarski fakultet

Sažetak

Analiziran je proces degradacije sastojina koje pripadaju pojedinim šumskim ekosistemima u regionu zonalne zajednice u zapadnom delu NP "Fruška gora" (Tilio-Carpino-Quercetum robori-cerris Jov. 79). Degradacija je posledica primenjivanih seča pri obnavljanju sastojina, a odvija se u pravcu nestajanja hrastova, prvo vrednijih lužnjaka, krupnolisnog medunca, a zatim i cera. Sastojine nastale u prethodnoj ophodnji su sa lominacijom cera u prvom spratu, pretežno izdanačkog porekla, a u novoformiranim sastojinama, često i početno dobro podmlađenim sa cerom, pri daljem spontanom razvoju u prvom spratu dominiraju lipa, grab, crni jasen i druge vrste, pretežno izdanačkog porekla. Na cenološku izgrađenost mladih sastojina opredeljujuće utiče povećano učešće vrsta drveća koje više podnose zasenu u zrelim sastojinama i njihov biološki potencijal, prevashodno, vegetativna regeneracije. Zaustavljanje regresivne sukcesije u sastojinama i njihovo restituiranje moguće je u fazi obnavljanja propisivanjem odgovarajućeg sistema obnavljanja i doslednom primenom savremenih tehnoloških rešenja u obnovnom postupku. Imajući u vidu prioritetnu zaštitnu funkciju sastojina i činjenicu da dominiraju izdanačke-očuvane, a cenološki osiromašene sastojine, sistem obnavljanja putem oplodne seče treba zasnivati na kombinovanoj obnovi. U pojedinim hrastovim ekosistemima na Fruškoj gori naizgled kontradiktorna uloga lipe, važne vrste drveća i kao faktora progresivne sukcesije u sklopljenim sastojinama, ali time, i kao potencijalnog faktora regresivne sukcesije u fazi njihovog obnavljanja i kao faktora regresivne sukcesije kada dominira vegetativno regenerisana na podmladnim površinama, najbolje se može prevazilaziti usvajanjem i propisivanjem sistema gazdovanja pri kojem će se gajiti visoko vredno drvo različitih hrastova prema tipološkim karakteristikama.

Ključne reči

Fruška Gora National Park; degraded stands; clear felling; regeneration felling; restitution; combined restoration

Reference

*** (1981) Regionalni prostorni plan Fruške gore do 2000. Novi Sad: Skupština SAP Vojvodine

*** (1988) Posebna šumsko-privredna osnova za NP Fruška gora - 1987-1996. Beograd: Šumarski fakultet

*** (1987-1996) Posebna šumska osnova za GJ 'Gvozdenjak-Lice' 551. Beograd: Šumarski fakultet

*** (1997-2006) Posebna šumska osnova za GJ 'Gvozdenjak-Lice' 551. Beograd: Šumarski fakultet

1

Bobinac, M.T. (2000) Prilog poznavanju razvoja podmlatka cera (Quercus cerris L) u različitim sastojinskim uslovima. u: Simpozijum o flori Jugoistočne Srbije i susednih područja (6) - sa međunarodnim učešćem, Sokobanja, 4-7. jula, Zbornik rezimea, Biološko društvo dr Sava Petrović, 77

2

Bobinac, M.T. (2001) A contribution to the study of Turkey oak (Q. cerris L) adaptation in the youngest stages of development. u: Procedings of the International Conference-Forest Research: A Challenge for an Integrated European Approach, Thessaloniki, Grece: NAGREF- Forest Research Institute, Volume II: 553-558

1

Bobinac, M.T. (2003) Rast podmladka cera u promenjenim sastojinskim uslovima. u: Preceeding of 7th Symposium on Flora of Southeastern Serbia and Neighboring Regions, Dimitrovgrad (7. Simpozijum o flori Jugoistočne Srbije i susednih područja sa međunarodnim učešćem, Dimitrovgrad),, 96, 185-190

3

Bobinac, M.T. (2002) Urod cera kao elemenat planiranja prirodnog podmlađivanja i restitucije degradiranih šumskih ekosistema. u: Proceeding of 7th Symposium on Flora of Southeastern Serbia and Neighboring Regions, Dimitrovgrad, 181-184

1Scindeks

Bobinac, M.T., Andrašev, S., Đanić, I. (2001) Karakteristike izgrađenosti i rasta veštačkih sastojina cera na području Bačkog Monoštora. Glasnik Šumarskog fakulteta, br. 84, str. 33-48

Bobinac, M.T., Karadžić, D. (1994) Zaštita ponika lužnjaka (Q. robur L) od hrastove pepelnice (Microsphaera alphitoides Griff, et Maubl) - mere za smanjenje rizika semene obnove. u: Zaštita bilja danas i sutra, Beograd: Društvo za zaštitu bilja Srbije, 617-627

Bobinac, M.T. (1999) Istraživanja faktora prirodne obnove lužnjaka (Q. robur L) i izbor metoda obnavljanja u zavisnosti od staničnih i sastojinskih uslova. Beograd: Šumarski fakultet, doktorska disertacija

Bobinac, M.T. (1996) Proučavanje uzgojnih potreba u sastojinama lipe na Fruškoj gori. Šumarstvo, 1-2, 36-48

1

Bobinac, M.T., Radulović, S. (1997) Factors for the enhancement of biological diversity of some stands under regressive succession in the National Park Fruška Gora. u: Marinković P. (ur.) Forest Ecosystems of the National Parks, International Scientific Conference held at Tara National Park, Beograd: Ministry of Environment of the Rep. of Serbia, 158-161, Monograph on the subject inclusive of the conference report

4

Bobinac, M.T., Vilotić, D. (1996) Morphological-anatomical characteristics of turkey oak (Quercus cerris L) Offspring depending on light intensity in regeneration areas. u: Tsecos I., Moustacas M. (ur.) Progres in Botanical Research, Proceedings of the First Balkan Botanical Congres, Dordrecht, itd: Kluwer Academic Publisher, str. 595-598

1

Bobinac, M.T. (1997) Characteristics of Turkey oak (Quercus cerris, L) seedling growth on regeneration areas with different light. u: Proceedings of the 3rd ICFWST, Belgrade: Faculty of Forestry, Volume II, 128-134

Dinić, A., Mišić, V., Savić, D. (1999) Silver linden (Tilia tomentosa Moench) in the community of sessile oak and hornbeam (Rusco-Querco-Carpinetum B. Jov. 1979 tilietosum tomientosae subass. nova) on the Fruška Gora mountain. Zbornik Matice srpske za prirodne nauke, 97, str. 63-78

VBS15

Janković, M.M., Mišić, V. (1980) Šumska vegetacija i fitocenoze Fruške gore. Novi Sad: Matica srpska - Odeljenje za prirodne nauke

VBS51

Jovanović, B.M. (2000) Dendrologija. Beograd: Šumarski fakultet

Jovanović, S. (1988) Gajenje šuma - tehnika obnove i nege. Beograd: Šumarski fakultet, Univerzitetski udžbenik

KoBSON1

Jović, D., Banković, S., Medarević, M. (1995) Ugroženost šumskih ekosistema sušenjem. Drvarski glasnik, 12-14, 23-29, tematski broj, SITŠIPD Jugoslavije

Jović, D., Medarević, M., Jović, N., Knežević, M., Tomić, Z., Cvjetićanin, R. (1983-1986) Tipovi šuma NP Fruška gora. Beograd: Šumarski fakultet, manuscr

KoBSON1

Marinković, P., Stojanović, Lj. (1995) Epidemijsko sušenje šuma, sanitarno-uzgojne seče kao mere saniranja. Drvarski glasnik, 12-14, 68-71

KoBSON1

Marković, J., Jodal, I., Rončević, S., Đoković, P., Pudar, Z. (1995) Istraživanje uticaja intenziteta sušenja na način gazdovanja u šumama hrasta kitnjaka na Fruškoj gori. Drvarski glasnik, 12-14, 30-37, tematski broj, SITŠIPD Jugoslavije

1

Mišić, V. (1979) Uloga istorijskih i antropogenih činilaca u formiranju savremenih tipova šuma. Glasnik Šumarskog fakulteta, 53, 113-119, Posebno izdanje (4), Šumarski fakultet Univerziteta u Beogradu

Mišić, V., Dinić, A., Savić, D. (1997) The role of the solver linden (Tilia tomentosa Moench) in the progressive succession of sessile oak forests on the ridges of Fruška Gora. Zbornik Matice srpske za prirodne nauke, 93, 83-91

VBS29

Stojanović, L., Krstić, M. (2000) Gajenje šuma. Beograd: Šumarski fakultet

6

Tomić, Z. (1991) Zajednica Orno-Quercetum cerris-virgilianae Jov. et Vuk. 77. na južnom obodu Panonije. Glasnik Šumarskog fakulteta, 73, 23-32

VBS44

Tomić, Z. (1992) Šumske fitocenoze Srbije. Beograd: Šumarski fakultet

Vajda, Z. (1956) Iz historije gospodarenja sa šumama na Fruškoj gori. Šumarski list, Zagreb, 3-4, 125-130

Vlatković, S., Grujić, S. (1986) Lipove šume Fruške gore. u: Šume i prerada drveta Jugoslavije, Beograd: SITŠIPD Jugoslavije, 131-134