članak: 1 od 1  
Zbornik Matice srpske za prirodne nauke
2011, br. 120, str. 19-24
jezik rada: engleski
članak
doi:10.2298/ZMSPN1120019J
Prisustvo deoksinivalenola u uzorcima strnih žita u žetvenoj 2009/10. godini
Jajić Igor M.a, Jevtić Radivoje M.b, Jurić Verica B.a, Krstović Saša Z.a, Telečki Mirjana S.b, Matić Jovana J.c, Đilas Sandra M.d, Abramović Biljana F.e
aUniverzitet u Novom Sadu, Poljoprivredni fakultet, Departman za stočarstvo
bNaučni institut za ratarstvo i povrtarstvo, Novi Sad
cInstitut za prehrambene tehnologije, Novi Sad
dNaučni institut za veterinarstvo 'Novi Sad', Novi Sad
eUniverzitet u Novom Sadu, Prirodno-matematički fakultet, Departman za hemiju


Projekat Ministarstva nauke Republike Srbije, br. TR31081: Implementation of various rearing: Selection and biotechnological methods in breeding of pigs; i br. OI172042 Development of methods of monitoring and removal of biologically active substance

Sažetak

Patogeni iz roda Fusarium su prisutni u svim rejonima gajenja strnih žita i nanose značajne gubitke u prinosu i kvalitetu zrna. Fuzariozu klasa pšenice prouzrokuje veći broj vrsta iz roda Fusarium. U našim uslovima gajenja dominantna je vrsta Fusarium graminearum Grupa 2. U toku 2009/10. godine došlo je do značajne pojave fuzarioza na pšenici, ječmu i tritikaleu. Cilj rada je bio da se ispita sadržaj DON-a na uzorcima strnih žita uzetih posle žetve iz uslova prirodne zaraze. Analizirane su 22 novosadske sorte strnih žita iz lokaliteta Rimski Šančevi, od čega: 16 sorti ozime pšenice, jedna fakultativna sorta pšenice, četiri sorte ozimog ječma i jedna sorta tritikalea. Uzorci su uzeti sa parcela različitih površina u zavisnosti od značaja i rasprostranjenosti gajene sorte. Analitičko određivanje je zasnovano na prečišćavanju sirovog ekstrakta analiziranih uzoraka pomoću tzv. Mucosep kolona, a zatim je sadržaj DON-a kvantitativno određen tečnom hromatografijom. Od 22 analizirana uzorka strnih žita čak 15 (68,2%) je bilo pozitivno na prisustvo DON-a. Još veći procenat zaraženosti DON-om je utvrđen kada je u pitanju samo pšenica (82,4%). Prosečan sadržaj DON-a je iznosio 0,537 mg/kg a najveća koncentracija je utvrđena u uzorku tritikalea i iznosila je visokih 1,952 mg/kg. Od svih uzoraka koji su bili pozitivni na prisustvo ovog mikotoksina, 2 su prevazilazila koncentracije koje su propisane od strane Evropske komisije. Sve ovo ukazuje na visoku zaraženost strnih žita sa naših polja iz žetve 2010. Procenat fuzarioznih zrna kod 16 ispitivanih sorti pšenice kretao se od 1 do 11,5%, a gubici u masi 1000 zrna od 1,2 do 5,7%. Između jačine zaraze u polju i sadržaja mikotoksina DON ustanovljena je potpuna pozitivna korelacija kod pojedinih sorti. Fakultativna sorta pšenice Nataša je imala visoku koncentraciju DON od 1,572 mg/kg, pri stepenu zaraze u polju od 33,3% zaraženih klasova po 1 m2. Sorta Zvezdana imala je najniži procenat zaraze u polju od 1% i kod nje nije determinisano prisustvo mikotoksina DON.

Ključne reči

barley; deoxynivalenol; triticale; wheat

Reference

Jevtić, R., Telečki, M., Milošević, M., Mladenov, N., Hristov, N. (2010) Uzroci smanjenja prinosa strnih žita u 2010. godini - stanje i prognoza. u: Savetovanje o zaštiti bilja (X). Zlatibor, 29.11-3.12. 2010. godine, zbornik rezimea, 90-91

KoBSONScindeks

Jevtić, R., Telečki, M., Malešević, M., Mladenov, N., Hristov, N. (2010) Uzroci smanjenja prinosa strnih žita u 2010. godini. Biljni lekar, vol. 38, br. 3, str. 187-191

Joint FAO-WHO Expert Committee on Food Additives (2001) Deoxynivalenol. u: Fifty sixth meeting, www.inchem.org/documents/jecfa/jecmono/v47je05.htm

CrossRefPubMedChemPortKoBSON6

Krska, R., Baumgartner, S., Josephs, R. (2001) The state-of-the-art in the analysis of type-A and -B trichothecene mycotoxins in cereals. Fresenius J Anal Chem, 371(3): 285-99

6

Kuiper-Goodman, T. (2002) Recent developments in the risk assessment of deoxynivalenol: Toxicology, quality and impact on industry. u: Second Canadian workshop on Fusarium head blight, Ottawa, res2.agr.gc.ca/ecorc/fusarium01/session2.pdf

slepljene reference I uparena II je nasa, Lombaert, G.A. (2002) Methods for the determination of deoxynivalenol and other trichothecenes in foods. u: de Vries J.W., M.W. Trucksess, L.S. Jackson (ur.) Mycotoxins and food safety, New York: Kluwer Academic/Plenum Publishers, 141-53

1

Stojanović, T., Škrinjar, M.R., Šarić, M.D., Balaš, F. (1999) Presence of fusarium species and zearalenone in Yugoslav wheat harvested in 1996. u: Proc. of the 7th International Working Conference on Stored-product Protection (IWCSPP), Beijing, China, Cheengdu, Sichuan-province, P.R. China, vol. 1, str. 301-307