Metrika članka

  • citati u SCindeksu: [1]
  • citati u CrossRef-u:[1]
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:25
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:14
članak: 1 od 1  
Psihološka istraživanja
2014, vol. 17, br. 1, str. 55-75
jezik rada: srpski
vrsta rada: izvorni naučni članak
doi:10.5937/PsIstra1401055B


Povratak visokoobrazovanih stručnjaka u Srbiju
Univerzitet u Beogradu, Filozofski fakultet, Institut za psihologiju

e-adresa: zbodrozi@f.bg.ac.rs

Projekat

Identifikacija, merenje i razvoj kognitivnih i emocionalnih kompetencija važnih društvu orijentisanom na evropske integracije (MPNTR - 179018)

Sažetak

Istraživanja koja se bave fenomenom povratka visokoobrazovanih stručnjaka pokazuju da povratnici imaju potencijal da postanu razvojna snaga u zemljama svog porekla. Realizacija tog potencijala zavisi od barijera sa kojima se povratnici suočavaju i podrške koja postoji u prevazilaženju tih barijera. Cilj ovog istraživanja je da doprinese razumevanju procesa povratka visokoobrazovanih stručnjaka u Srbiju i razumevanju barijera i sistema podrške u tom procesu. Teorijsku bazu ovog istraživanja čine kulturno-istorijski pristup i teorija delatnosti Vigotskog i Engeštroma. Koncepti teorije delatnosti koriste se kao okvir za detaljan opis i analizu putanje povratnika u Srbiji. Glavni instrumenti koji su korišćeni jesu polustrukturisani intervjui (ukupno 46). Intervjui su vođeni sa visokoobrazovanim povratnicima i pojedincima u organizacijama koje su relevantne za povratnike. Rezultati pokazuju da povratnici često dolaze u Srbiju sa nadom da će svoje znanje i iskustvo iz inostranstva iskoristiti za dobrobit razvoja društva. To se teško ostvaruje iz više razloga. Zbog dužeg odsustva povratnici su često slabo umreženi. U Srbiji preovladavaju disfunkcionalne forme odlučivanja o radnim mestima. U procesu pronalaska svog mesta u srpskom društvu, povratnici nemaju odgovarajuću sistemsku podršku, već se oslanjaju na porodicu i prijatelje. Državne institucije su nefunkcionalne. Neformalna povratnička udruženja nude pre svega moralnu podršku. Iz navedenih razoga, broj uspešnih povratnika-inovatora ostaje ograničen na izuzetke. Može se zaključiti da, iako postoje povratnici koji imaju potencijal da postanu razvojna snaga u Srbiji, njihov potencijal uglavnom ostaje neiskorišćen. Kao razlog za to mogu se navesti velike barijere na koje povratnici nailaze po povratku u zemlju i nedostatak institucionalizovanih sistema podrške.

Ključne reči

teorija delatnosti; povratnici; inovacije; migracija

Reference

*** (2013) The global competitiveness report 2013-2014: Full data edition. Geneva: World Economic Forum, World Economic Forum
*** (2009) Zakon o dijaspori i Srbima u regionu. Službeni glasnik Republike Srbije, 88/2009
Bodrožić, Z. (2008) Post-industrial intervention: An activity-theoretical expedition tracing the proximal development of forms of conducting interventions. Helsinki: Helsinki University Press
Bodrožić, Z., Stepanović, I. (2012) Creating organizational innovations in countries in transition using Finnish change laboratory: A case study from Serbia. Psihologija, vol. 45, br. 1, str. 71-94
Cassarino, J-P. (2004) Theorizing return migration: The conceptual approach to return migrants revisited. International Journal on Multicultural Societies, 6(2); 253-279
Cerase, F.P. (1974) Expectations and Reality: A Case Study of Return Migration from the United States to Southern Italy. International Migration Review, 8(2): 245
Chambers, I. (1994) Migrancy, culture, identity. London and, New York: Routledge
Engestrom, Y. (1987) Learning by expanding: An activity-theoretical approach to developmental research. Helsinki: Orienta-Konsultit
Engestrom, Y. (1990) Learning, working and imagining: Twelve studies in activity theory. Helsinki: Orienta-Konsultit
Engestrom, Y. (1994) The working health center project: Materializing zones of proximal development in a network of organizational learning. u: Kauppinen T., Lahtonen M. [ur.] Action research in Finland, Helsinki: Ministry of Labour, pp. 233-274
Filipović, J. (2011) Management of the Serbian diaspora virtual university as a complex organization. University of Ljubljana, Doctoral Dissertation
Flick, U. (2014) An introduction to qualitative research. Sage
Ghosh, B. (2000) Return migration: Reshaping policy approaches. u: Ghosh B. [ur.] Return migration: Journey of hope or despair?, Geneva: UN & IOM, pp. 181-226
Grečić, V. (2010) Srpska naučna dijaspora 'tamo i ovde'. Beograd: Institut za medjunarodnu politiku i privredu
Kibreab, G. (1999) Revisiting the Debate on People, Place, Identity and Displacement. Journal of Refugee Studies, 12(4): 384-410
King, R. (1986) Return migration and regional economic problems. London: Croom Helm
King, R. (2000) Generalizations from the history of return migration. u: Ghosh B. [ur.] Return migration: Journey of hope or despair?, Geneva: UN & IOM, pp. 7-55
Klagge, B., Klein-Hitpaß, K. (2010) High-skilled Return Migration and Knowledge-based Development in Poland. European Planning Studies, 18(10): 1631-1651
Kuznetsov, Y., Sabel, C. (2006) International migration of talent, diaspora networks, and development: Overview of main issues. u: Kuznetsov Y. [ur.] Diaspora networks and the international migration of skills: How countries can draw on their talent abroad, Washington DC: World Bank, pp. 3-19
Leontjev, A.N. (1978) Activity, consciousness and personality. Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice Hall
Lin, X. (2010) The diaspora solution to innovation capacity development: Immigrant entrepreneurs in the contemporary world. Thunderbird International Business Review, 52(2): 123-136
Mikavica, A. (2011) Od naših iz sveta 3,1 milijarda evra. Politika Online, April 23, Retrieved from http://www.politika.rs
Oberg, K. (1958) Culture shock and the problem of adjustment to new cultural environments. Washington, DC: Department of State-Foreign Service Institute
Olesen, H. (2002) Migration, Return, and Development: An Institutional Perspective. International Migration, 40(5): 125-150
Pavlov, T. (2011) Return of highly qualified migrants to Serbia: ‘Brain gain' instead of facing ‘brain re-drain'. u: Return of highly qualified migrants to the Western Balkans: Compendium of policy papers, Belgrade: Group 484, Retrieved from http://www.grupa484.org.rs/return-to-wb-WEB%20full.pdf
Saxenian, A.L. (2002) Local and global networks of immigrant professionals in Silicon Valley. San Francisco: Public Policy Institute of California
Stefansson, A.H. (2004) Homecomings to the future: From diasporic mytographies to social projects of return. u: Markowitz F., Stefansson A.H. [ur.] Homecomings: Unsettling paths of return, USA: Lexington Books, pp. 2-20
Sternberg, R., Müller, C. (2005) Return migration in regional innovation systems). Asian Journal of Technology Innovation, 13(2): 71-95
Straubhaar, T. (2000) International mobility of the highly skilled: Brain drain, brain gain or brain exchange. HWWA Discussion Paper, Hamburg, 88
Trgovčević, L. (2003) Planirana elita: O studentima iz Srbije na evropskim univerzitetima u 19. veku. Beograd: JP Službeni glasnik
Vlada Republike Srbije (2008) Nacionalna strategija održivog razvoja. Preuzeto sa http://www.srbija.gov.rs/vesti/dokumenti_sekcija.php?id=45678
Vlada Republike Srbije (2008) Strategija za upravljanje migracijama. Preuzeto sa http://www.srbija.gov.rs/vesti/dokumenti_sekcija.php?id=45678
Vygotsky, L.S. (1986) Thought and language. Cambridge, MA: MIT Press
Williams, A.M., Balaz, V. (2008) International migration and knowledge. London: Routledge