članak: 1 od 1  
Srpski arhiv za celokupno lekarstvo
2007, vol. 135, br. 7-8, str. 447-452
jezik rada: srpski
članak
doi:10.2298/SARH0708447V
Uticaj metformina na lučenje insulina našte i postprandijalno kod gojaznih bolesnika sa dijabetes melitusom tip 2
Vuković Miraa, Lapčević Mirjanab, Kalezić Nevenac, Gvozdenović Branislav S.d
aZdravstveni centar, Valjevo
bDom zdravlja 'Voždovac', Beograd
cUniverzitet u Beogradu, Medicinski fakultet, Klinički centar Srbije
dAbCRO, Int. Serbia, Beograd

e-adresa: vmira@ptt.yu

Sažetak

Uvod Glavni razlozi sniženja glikemije za vreme lečenja metforminom su povećanje osetljivosti perifernih tkiva na dejstvo insulina i smanjenje hepatičkog lučenja glikoze zbog inhibicije glikoneogeneze. Cilj rada Cilj rada je bio da se utvrdi delovanje metformina na lučenje insulina našte i postprandijalno kod gojaznih bolesnika sa dijabetes melitusom tip 2. Metod rada Istraživanje je bilo dvostruko slepo, kontrolisano, komparativno, randomizirano i multicentrično, a u njega je uključeno 89 ambulantno lečenih ispitanika svrstanih u dve grupe. Metformin su primala 43 bolesnika, dok je kod 46 ispitanika primenjen placebo. U ispitivanje su uključeni bolesnici sa novodijagnostikovanim dijabetes melitusom (DM) tip 2, vrednostima glikemije manjim od 12 mmol/l i indeksa telesne mase (BMI) većim od 30 kg/m2. Pre primene terapije bolesnicima su urađene biohemijske analize krvi: glikemija našte i postprandijalno, vrednosti glikoziliranog hemoglobina (HbA1c), insulinemije našte i postprandijalno, nivo lipida u krvi (ukupni holesterol, ukupni trigliceridi, HDL-holesterol i LDL-holesterol) i nivo gama glutaril- transferaze (GGT). Takođe je određen BMI. Posle lečenja koje je trajalo 42 dana bolesnicima su ponovo izmerene vrednosti insulinemije našte i postprandijalno. Analiza efekata lečenja i prepoznavanje "zbunjujućih" ili pridruženih varijabli na lučenje insulina našte i postprandijalno obavljeni su metodima ANOVA i ANCOVA. Rezultati Utvrđeno je da metformin uz dijetu u odnosu na placebo i dijetu efikasnije smanjuje lučenje insulina našte posle šestonedeljne terapije gojaznih bolesnika sa DM tip 2 (24,392 mU/l prema 25,667 mU/l), i to u interakciji sa "zbunjujućim" ili pridruženim varijablama BMI i lučenjem insulina našte pre lečenja (p<0,001). Uočen je i značajan učinak interakcije pratećih varijabli BMI i GGT. Takođe, zabeleženo je da postoji visoko statistički značajan uticaj BMI u interakciji s početnim vrednostima insulinemije postprandijalno pre terapije i u interakciji s terapijskim faktorom (p<0,01). Usklađene prosečne vrednosti lučenja insulina postprandijalno posle terapije u grupi ispitanika koji su primali placebo bile su niže u odnosu na ispitanike lečene metforminom (44,807 mU/l prema 47,114 mU/l). Zaključak Metformin u odnosu na placebo efikasnije smanjuje rezistenciju na insulin kod gojaznih bolesnika sa DM tip 2. On održava efikasnijim produktivno lučenje insulina, što ukazuje na to da metformin "štedi" pankreas od iscrpljivanja beta ćelija.

Ključne reči

lučenje insulina; metformin; dijabetes melitus

Reference

PubMedKoBSON

Campbell, I.W., Duncan, C., Patton, N.W., Broadhead, T., Tucker, G.T., Woods, H.F. (1987) The effect of metformin on glycaemic control, intermediary metabolism and blood pressure in non-insulin-dependent diabetes mellitus. Diabet Med, 4(4): 337-41

PubMedKoBSON

Cigolini, M., Zancanaro, C., Benati, D., Cavallo, E., Bosello, O., Smith, U. (1987) Metformin enhances insulin binding to 'in vitro' down regulated human fat cells. Diabete Metab, 13(1): 20-2

PubMedKoBSON6

DeFronzo, R.A. (1988) Lilly lecture 1987. The triumvirate: Beta-cell, muscle, liver. A collusion responsible for NIDDM. Diabetes, 37(6): 667-87

CrossRefPubMedChemPortKoBSON1

DeFronzo, R.A., Bonadonna, R.C., Ferrannini, E. (1992) Pathogenesis of NIDDM: A balanced overview. Diabetes Care, 15(3): 318-68

PubMedKoBSON

DeFronzo, R.A., Barzilai, N., Simonson, D.C. (1991) Mechanism of metformin action in obese and lean noninsulin-dependent diabetic subjects. J Clin Endocrinol Metab, 73(6): 1294-301

PubMedKoBSON

Ferrannini, E., Barrett, E.J., Bevilacqua, S., DeFronzo, R.A. (1983) Effect of fatty acids on glucose production and utilization in man. J Clin Invest, 72(5): 1737-47

PubMedKoBSON

Groop, L.C., Saloranta, C., Shank, M., Bonadonna, R.C., Ferrannini, E., DeFronzo, R.A. (1991) The role of free fatty acid metabolism in the pathogenesis of insulin resistance in obesity and noninsulin-dependent diabetes mellitus. J Clin Endocrinol Metab, 72(1): 96-107

4Scindeks

Hastreiter, L., Micić, D. (2006) Lečenje metaboličkog sindroma. Srpski arhiv za celokupno lekarstvo, vol. 134, br. 11-12, str. 550-557

PubMedKoBSON1

Hermann, L.S., Schersten, B., Melander, A. (1994) Antihyperglycaemic efficacy, response prediction and dose-response relations of treatment with metformin and sulphonylurea, alone and in primary combination. Diabet Med, 11(10): 953-60

CrossRefPubMedKoBSON

Hirose, H., Lee, Y.H., Inman, L.R., Nagasawa, Y., Johnson, J.H., Unger, R.H. (1996) Defective fatty acid-mediated beta-cell compensation in Zucker diabetic fatty rats. Pathogenic implications for obesity-dependent diabetes. J Biol Chem, 271(10): 5633-7

CrossRefPubMedKoBSON

Knobler, H., Schattner, A., Zhornicki, T., Malnick, S.D., Keter, D., Sokolovskaya, N., Lurie, Y., Bass, D.D. (1999) Fatty liver: An additional and treatable feature of the insulin resistance syndrome. QJM, 92(2): 73-9

CrossRefPubMedKoBSON16

Knowler, W.C., Barrett-Connor, E., Fowler, S.E., Hamman, R.F., Lachin, J.M., Walker, E.A., Nathan, D.M., Diabetes Prevention Program Research Group (2002) Reduction in the incidence of type 2 diabetes with lifestyle intervention or metformin. N Engl J Med, 346(6): 393-403

Lalić, M.N., i dr. (2002) Beograd: Nacionalni komitet za izradu Vodiča kliničke prakse, Radna grupa za dijabetes

VBS13

Lapčević, M., Ilić, D., Ivanković, D., Žigić, D. (2004) Dijabetes melitus u radu porodičnog lekara. Beograd: Srpsko lekarsko društvo

CrossRefPubMedKoBSON

Milburn, J.L., Hirose, H., Lee, Y.H., Nagasawa, Y., Ogawa, A., Ohneda, M., BeltrandelRio, H., Newgard, C.B., Johnson, J.H., Unger, R.H. (1995) Pancreatic beta-cells in obesity: Evidence for induction of functional, morphologic, and metabolic abnormalities by increased long chain fatty acids. J Biol Chem, 270(3): 1295-9

PubMedKoBSON

Noury, J., Nandeuil, A. (1991) Comparative three-month study of the efficacies of metformin and gliclazide in the treatment of NIDD. Diabete Metab, 17(1 Pt 2): 209-12

CrossRefPubMedKoBSON

Perry, I.J., Wannamethee, S.G., Shaper, A.G. (1998) Prospective study of serum gamma-glutamyltransferase and risk of NIDDM. Diabetes Care, 21(5): 732-7

CrossRefPubMedKoBSON25

Reaven, G.M. (1988) Banting lecture 1988. Role of insulin resistance in human disease. Diabetes, 37(12): 1595-607

CrossRefKoBSON

Roden, M. (2006) Mechanisms of disease: Hepatic steatosis in type 2 diabetes - pathogenesis and clinical relevance. Nature Clinical Practice Endocrinology and Metabolism, 2 (6): 335

CrossRefPubMedKoBSON

Schneider, J., Erren, T., Zofel, P., Kaffarnik, H. (1990) Metformin-induced changes in serum lipids, lipoproteins, and apoproteins in non-insulin-dependent diabetes mellitus. Atherosclerosis, 82(1-2): 97-103

CrossRefPubMedKoBSON4

Stefanovic, V., Antic, S., Mitic-Zlatkovic, M., Vlahovic, P. (1999) Reversal of increased lymphocyte PC-1 activity in patients with type 2 diabetes treated with metformin

CrossRefPubMedKoBSON1

Stith, B.J., Goalstone, M.L., Espinoza, R., Mossel, C., Roberts, D., Wiernsperger, N. (1996) The antidiabetic drug metformin elevates receptor tyrosine kinase activity and inositol 1,4,5-trisphosphate mass in Xenopus oocytes. Endocrinology, 137(7): 2990-9

CrossRefPubMedKoBSON2

Stumvoll, M., Nurjhan, N., Perriello, G., Dailey, G., Gerich, J.E. (1995) Metabolic effects of metformin in non-insulin-dependent diabetes mellitus. N Engl J Med, 333(9): 550-4

PubMedKoBSON

Teupe, B., Bergis, K. (1991) Prospective randomized two-years clinical study comparing additional metformin treatment with reducing diet in type 2 diabetes. Diabete Metab, 17(1 Pt 2): 213-7

CrossRefPubMedKoBSON

Tiikkainen, M., Hakkinen, A., Korsheninnikova, E., Nyman, T., Makimattila, S., Yki-Jarvinen, H. (2004) Effects of rosiglitazone and metformin on liver fat content, hepatic insulin resistance, insulin clearance, and gene expression in adipose tissue in patients with type 2 diabetes. Diabetes, 53(8): 2169-76

CrossRefPubMedKoBSON

Verma, S., Yao, L., Dumont, A.S., McNeill, J.H. (2000) Metformin treatment corrects vascular insulin resistance in hypertension. J Hypertens, 18(10): 1445-50

PubMedKoBSON

Watkins, P.J. (1993) Guidelines for good practice in the diagnosis and treatment of non-insulin-dependent diabetes mellitus. Report of a joint working party of the British Diabetic Association, the Research Unit of the Royal College of Physicians, and the Royal college o. J R Coll Physicians Lond, 27(3): 259-66