članak: 1 od 1  
Zbornik - Muzej primenjene umetnosti
2010, br. 6, str. 7-18
jezik rada: srpski
neklasifikovan
Povez srpskog minhenskog psaltira
Udruženje likovnih umetnika primenjenih umetnosti i dizajnera Srbije, Beograd

Sažetak

U Bavarskoj biblioteci u Minhenu čuva se najobimniji rukopis srpskog minijaturnog slikarstva, nastao krajem XIV veka, u nauci poznat kao Srpski psaltir iz Minhena ili Minhenski psaltir. Povez Minhenskog psaltira uradio je patrijarh Pajsije 1630. godine. U ovom radu analiziraju se način i tehnika rada koju je patrijarh Pajsije koristio prilikom povezivanja Psalmira, na osnovu fotografija poveza dobijenih iz Bavarske državne biblioteke u Minhenu kao i pomoću rezultata istraživanja poveza sa istim strukturalnim elementima iz bibliteka manastira Hilandara, Dečana, Nikoljca (kod Bijelog polja), Krke, Blagoveštenja (Ovčar banja). Arhiva SANU i Narodne biblioteke Srbije. Obuhvaćena su i istraživanja vizantijskih poveza koja su vršili strani autori. Analiza je obuhvatila strukturalne elemente, tehniku rada i ornamentalno rešenje poveza. Radom se popunjava velika praznina u ovoj oblasti a dobijeni rezultati mogu se primeniti za srodne srpske srednjovekovne odnosno, vizantijske poveze i poslužiti kao metodologija za dalja istraživanja kao i za restauraciju knjiga.

Ključne reči

povez; Minhenski psaltir; Patrijarh Pajsije; strukturalni elementi poveza; vizantijski povez; srpski srednjovekovni povez

Reference

*** (1993) Patrijarh Pajsije - sabrani spisi. Beograd
*** (1989) Les transchefiles brodees - Etude historique et technique. Bibliotheque nationale
Atanasov, P. (1963) Blgarski hudožestveni podvrzii i obkovi. Izvestija na Narodna biblioteka Sv. Sv. Kiril
Bogdanović, D. (1978) Katalog ćirilskih rukopisa manastira Hilandara - paleografski album. Beograd: Srpska akademija nauka i umetnosti
Ćeklić, A. (2008) Povezi rukopisnih knjiga Hilandarske biblioteke. Novine Beogradskog čitališta, Beograd, br. 33-34-35
Džurova, A. (1997) V''vedenie v slavjanskata kodikologija. Sofija
Erić, R. (1985) Povezivanje restauriranog rukopisa broj 26 iz zbirke Pećke patrijaršije. Arheografski prilozi, br. 6-7
Federici, S., Houlis, K. (1988) Legature Bizantine Vaticane. Roma
Goff, F.R. (1975) Notes On a Few Bindings at Monastery Hilandar, Mt. Athos, Gutenberg-Jahrbuch. Mainz: Internationale Gutenberg-Gesellschaft
Houlis, K. (1993) A Research on Structural Elements of Byzantine Bookbindings. u: Ancient and Medieval Book Materials and Techniques, Vatican, vol. 2, (Studie Testi, 357-358), Biblioteca apostolica vaticana
Janc, Z. (1972-1973) Jedna alatkaiz XIV veka. Zbornik, Muzej primenjene umetnosti, br. 16-17
Jovanović, G. (1996) Rekonstrukcija poveza i korica prve srpske štampane knjige Oktoiha prvoglasnika iz 1494. godine. Građa za proučavanje spomenika kulture Vojvodine, 18 ,221-229
Jovanović, T. (2001) Književno delo patrijarha Pajsija. Beograd
Kajmaković, Z. (1977) Kozma - Jovan. Zbornik za likovne umetnosti, (13): 99-1166
Kajmaković, Z. (1977) Georgije Mitrofanović. Sarajevo: 'Veselin Masleša'
Karskij, E.F. (1928) Slavjanskaja kirillovskaja paleografija. Leningrad
Lazić, M. (1999) Isihazam srpske knjige. Niš: Prosveta
Maksimović, J. (1975-1976) Kameni nadgrobni spomenici. Zbornik, Muzej primenjene umetnosti, br. 19-20
Maksimović, J. (1983) Srpske srednjovekovne minijature. Beograd, itd: Prosveta
Medić, M. (2002) Stari slikarski priručnici II. Beograd: Republički zavod za zaštitu spomenika kulture
Mokretsova, I. (1994) Principles of Conservation of Byzantine Bindings. Restaurator, Copenhagen, br. 15
Mokretsova, I. (1995) Russian Medieval Book Bindings. Restaurator, Copenhagen, br. 16
Mošin, V.A. (1955) Ćirilski rukopisi Jugoslavenske akademije. Zagreb: Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti, I, No 31
Pavlović, L. (1988) Smederevo i Evropa 1381-1918. Smederevo: Muzej u Smederevu
Petherbridge, G. (1983)) Sewing Structures and Materials: a study in the examination and documentation of Byzantine and postbyzantine bookbinding. u: Paleografiae Codicologia Greca, Atti del II Colloquio Internazionale (-Wolfenbuttel, 17-21 ott. Alessandria M), Berlin
Radojčić, S. (1955) Majstori strog srpskog slikarstva. Beograd
Radojčić, S. (1966) Staro srpsko slikarstvo. Beograd: Nolit, 153-155
Radojčić, S. (1963) Minhenski srpski psaltir. Zbornik Filozofskog fakulteta, 7(1): 277-2853
Radonić, J. (1949) Štamparije i škole rimske kurije u Italiji i južnoslovenskim zemljama u XVII veku. Beograd: Izdavačko preduzeće NR Srbije
Ristić, S. (1864) Dečanski spomenici. Beograd
Simoni, P. (1903) Opyt sbornika svjadjanij po istorii i tehnikj knigoperepletnago hudožestva na Rusi v dopetrovskoe vremja, s XI po XVIII stoljtie vključitelno. Sankt-Peterburr
Slijepčević, Đ. (1933) Pajsije, arhiepiskop pećski i patrijarh srpski kao jerarh i književni radnik. Bogoslovlje, 8(3): 241-283
Stanojlović, J. (2004-2005) Povezi rukopisnih knjiga dijaka Jovana - prilog rekonstrukciji jedne knjigovezačke radionice na Kosovu i Metohiji u prvoj polovini XVI veka. Arheografski prilozi, br. 26-27, str. 371-412
Stojanović, L. (1902-1926) Stari srpski zapisi i natpisi. Beograd
Szirmai, J.A. (1999) The Archaeology of Medieval Bookbinding. Burlington: Aldershot
Tomić, J.N. (1903) Pećki patrijarh Jovan i pokret hrišćana na Balkanskom poluostrvu 1592-1614. U Zemunu: Zadružna štamparija Živkovića i Stojčića
van Regemorter, B. (1959) Povez jugoslovenskih ćirilskih rukopisa. Bibliotekar, 11(12): 34-364
van Regemorter, V. Binding Structures in the Middle Ages. London, MCMXCX
Vasiljev, L. (1983) Jedna knjigovezačka radionica XVI veka u Srbiji. Zbornik radova Muzeja primenjene umetnosti, br. 26/27, 7-18
Veljković, M. (1939) Istorija jugoslovenske književnosti. Beograd: G. Kon