Cilj ovog rada je da se ukaže na aksiološke osnove pedagoških istraživanja i na važnost poznavanja istorije i tradicije prilikom definisanja pojmova i tumačenja rezultata. Da bi se obavilo pedagoško i psihološko istraživanje i dobijeni podaci korektno interpretirali, neophodno je da istraživači raspolažu određenim znanjima iz istorije, istorije civilizacije, etnologije lingvistike i antropologije. Većina današnjih pedagoških i psiholoških istraživanja oslanja se ili na neku partikularnu teoriju, za koju se pretpostavlja da je univerzalna i u tom duhu se dobijeni podaci interpretiraju, ili pak pretenduju na čistu empiričnost sa početnim hipotezama koje nisu izvedene iz stvarnog poznavanja istorije i tradicije. Obrazovni vrednosni pojmovi shvatljivi su jedino u interdisciplinarnom pristupu uz poznavanje individualnog i kolektivnog nasleđa. Takođe, treba voditi računa o osnovnim psihološkim razlikama između ključnih vrednosnih pojmova zapadno-hrišćanskog i istočno-hrišćanskog pogleda na svet. Pitanje je kako postići pedagošku univerzalnost koja nije ispražnjena od konkretnih obrazaca ponašanja i koja će preneti neke univerzalne vrednosti, ne zapostavljajući one specifične, vezane za razvoj ličnosti. Na ovo pitanje mogu da odgovore samo izuzetno razvijena istraživanja različitih tradicija kultura i subkultura, pri čemu se, kao u koncentričnim prstenovima, mora poći od najšireg, a zatim ići ka užem.

aksiološke pretpostavke; pedagoška istraživanja; istorija; tradicija