Značajan problem u obrazovanju mladih kod nas predstavlja hermetičan jezik udžbenika. Cilj ovog rada je da ukaže na složenost leksike udžbenika koja doprinosi tome da učenici ne razumeju ono što čitaju. Budući da smo utvrdili da se udžbenici narativnih predmeta - Istorije, Geografije i Biologije - najviše koriste prilikom učenja i da ih učenici označavaju kao izuzetno teške za razumevanje, u ovom istraživa- nju bavimo se upravo analizom reči koje učenici sedmog razreda osnovne škole navode kao nepoznate na slučajno izabranom, ali po dužini ujednačenom, udžbeničkom tekstu ovih predmeta. Rezultati frekvencijske analize govore da je mnogo nepoznatih stručnih i često isto toliko ili i više običnih srpskih reči u udžbeničkim tekstovima, posebno u istoriji. Približno isti ili čak veći broj nepoznatih reči pojavljuje se u poznatim tekstovima u poređenju sa nepoznatim, što govori da prethodno korišćenje tekstova ne doprinosi njihovom razumevanju. Na osnovu korelacione analize koja se odnosi na broj nepoznatih reči, učestalost korišćenja udžbenika, doživljaj težine teksta udžbenika, opšti i uspeh iz datog predmeta, utvrđeno je da nepoznate reči ne navode samo učenici sa slabim ocenama, iako oni to češće čine, niti se samo ovi učenici žale da su im udžbenici teški. Na osnovu regresione analize, broj nepoznatih reči, naročito u udžbeniku istorije, figurira čak kao prediktor uspeha, što deluje kontradiktorno i može se različito interpretirati. Rezultati ukazuju na činjenicu da nepristupačnost jezika udžbenika uglavnom ne usmerava učenike na učenje novih reči, već izaziva odbojnost i time onemogućava razvoj jezika, posebno naučnih pojmova i ulaženje u terminologiju određenih nauka koja ostaje nepristupačna i posle izučavanja u školi.

jezik udžbenika; leksika; osnovna škola; nastava istorije; geografije i biologije