Metrika članka

  • citati u SCindeksu: [6]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:7
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:1
članak: 1 od 1  
2002, br. 4, str. 45-78
jezik rada: srpski
vrsta rada: neklasifikovan

Mit o nacionalnom heroju spasitelju i podizanje spomenika knezu Mihailu M. Obrenoviću III
Afilijacija nije data


(ne postoji na srpskom)
Belgrade, capital of principality and later kingdom of Serbia could be perceived as pantheon in the open where monuments of the most prominent national heroes have been erected. Special place among these monuments belongs to the equestrian statue of prince Mihailo M. Obrenović III. This is the oldest and the most representative public national monument in Belgrade. Process of heroizing of prince Mihailo Obrenović had started already during his lifetime and reached its culmination at the time of his tragic death in 1868. Vast artistic production has been created in order to create new national hero. Leading artists in this process had been writers and poets followed by painters and sculptors. Immediately after formal funeral the initiative was launched for the erection of monument. Committee for erection of monument had been established and fund raising campaign started in the media. In the beginning construction of two monuments had been planed. Building of memorial chapel was planned on the place of death and figural monument on one of Belgrade squares. First projects for both monuments submitted Russian sculptor Mihail Osipovič Mikešin. After his sketches graphic prints have been produced and from selling of these prints money was collected for the monuments. However, these projects had not been realized. The order was cancelled and the care about monument was taken over by the Ministry of Construction according to the decision of the Parliament reached on the 23rd of October 1871. Thus, whole undertaking achieved state and dynastic character. Ministry of Construction announced open competition but only three projects were offered. Because of poor response and unsatisfactory quality of works the competition was called off. The new international competition was announced in 1873. About sixty European sculptors asked for the competition conditions and finally 17 projects were submitted. International jury selected as first prizewinner the project of sculptor Vincenzo Pilz from Vienna. After the jury completed its work all projects were presented to the public in the Ministry of Construction. Newspapers commented on the exhibition in different way and that gave Mihailo Valtrović a pretext for publishing the book "Projects for monuments of the late prince" about the work of the jury. Project that won first prize had not been realized because later on had been chosen the work of Florentine sculptor Enrico Pazzi. Pazzi had already been in Belgrade in 1872 when he made a bust of prince Mihailo Obrenović. He had returned to Belgrade in 1874 and then he made model for monument and relieves for its base. During his work he was helped by advisory board with Mihailo Valtrović as its chairman. The sculpture had been finished in 1879 and had been cast in Munich in the atelier of Ferdinand von Miller. Pazzi's project was based on the well-known tradition of the equestrian statue. This type of representations appeared in Serbian state and dynastic propaganda already in the Middle Ages, primarily on coins. Its revival happened in the Baroque art when we know for the equestrian statue of tzar Dušan. Prince Mihailo had been competent rider and he often appeared on horseback in the ruler-propaganda projects. His equestrian representations had become especially popular after Matija Ban wrote theatre apotheosis "Posmrtna slava kneza Mihaila" ("Posthumous glory of prince Mihailo") for the formal opening of National Theatre in Belgrade on the 6th of April 1867. On the Pazzi's monument prince Mihailo Obrenović has been represented on horseback, in formal attire and with hand pointing towards the south. This rhetoric gesture had been common knowledge in the time of monument erection and it symbolized aspiration of Serbian foreign policy to liberate southern regions that had been under the rule of Ottoman Empire. On the oval pedestal had been arranged relieves with state and dynastic national themes that glorified prince Mihailo and Obrenović dynasty. The monument has been placed in the square in front of National Theatre according to the special decision of the Parliament from October 23rd 1871 and formal decree of prince Milan Obrenović from February 15th 1882. National Theatre was endowment of tragically killed prince so placing of monument in the square in front of its main facade assigned to this arrangement outstanding national and dynastic character. The monument has been ceremonially opened on December 18th 1882 on the day of St. Nicolas, patron saint of the Obrenović dynasty. It has been great ephemeral spectacle and the set for this happening has been produced by in that time very prominent painter Stevan Todorović. All state officials headed by king Milan Obrenović took part in the ceremony. What the ceremony looked like we know from the old photographs and one lithography, copies of which have been sold for propaganda purpose.


*** (1851) Opisanie stari serbski novaca koe e sakupio i načertao dr' Jaanko Šafariik. Glasnik Društva srbske slovesnosti / Glasnik DSS, III, Tab. V, br. 60; Tab. VI, br. 61, 62;
*** (1868) Spomenik nezaboravljenom knezu Mihailu Obrenoviću III. Srbske novine, br. 132, god. XXXIV, 5. okt
*** Ukaz, kojim se opredeljuje da mesto za podizanje spomenika Knjazu Mihailu bude na praznom placu na spram narodnog Pozorišta tako zvanom 'Pozorišna pijaca'. u: Zbornik zakona i uredaba - izdany u Knjažestvu Kraljevini) Srbiji, knj. 37, 49
*** (1868) Srbske novine, br. 94, god XXXIV, 11. jul, 371-372
*** (1996) Dinastija Obrenović - iz zaostavštine. Beograd: Istorijski muzej Srbije
*** Objava o otkrivanju spomenika knjazu Mihailu 8/18 decembra 1882. godine. Arhiv Srbije ZP 234
*** (1882) Srpske novine, Službeni dnevnik Kraljevine Srbije, br. 266, 1. dec, str. 1617
*** (1882) Srpske novine, Službeni dnevnik Kraljevine Srbije, br. 269, 4. dec, str. 1633
*** (1882) Srpske novine, Službeni dnevnik Kraljevine Srbije, br. 270, 5. dec, str. 1636, 1638
*** (1882) Srpske novine, Službeni dnevnik Kraljevine Srbije, br. 271, 8. dec, str. 1639
*** (1882) Srpske novine, Službeni dnevnik Kraljevine Srbije, br. 272, 9. dec, str. 1644
*** (1882) Monument Knjaza Mihaila. Beogradske vesti, god. III, br. 167, 8. dec
*** (1882) Srpsko kolo, Novi Sad, 49, 9, 21. dec, 806-807, vest u rubrici Dopisi
*** (1871) Rešenje o tome: Da ministar građevina podigne spomenik Knjazu Mihailu u Beogradu od dobrovoljnih priloga, koji se na tu celj kupe, a što nedostane ono da podmiri državna kasa. u: Zbornik zakona i uredaba - izdany u Knjažestvu Kraljevini) Srbiji, Beograd, 24, 119-200
*** (1902) Otkriće i osvećenje spomenika Kralju Milanu u crkvi Knežičkoj. Večernje novosti, Beograd, XII, br. 337-345
*** (1881) Projekat za spomenik knezu Mihailu - od profesora Steve Todorovića. Srpske ilustrovane novine, Novi Sad, br. 5, god. I, 79
*** (1882) Knjaz Mihailo - beseda koju je prilikom otkrivanja spomenika 6 dekembra govorio Stojan Novaković ministar prosvete i crkvenih poslova. Beograd
*** (1868) Proglas. Srbske novine, br. 67, god. XXXIV, 3. jun, strana
*** (1873) Budućnost, br. 93, god. I, 13. sep, 394
*** (1868) Protokol prvog glavnog odbora za sakupljanje priloga za spomenik blažene pameti knezu Mihailu M. Obrenoviću III. Srbske novine, br. 91, god. XXXIV, 4. jul, 359
*** (1882) Spomenik kneza Mihaila Obrenovića III. Srpske ilustrovane novine, Novi Sad, knj. III, sv. 35, 16. dec, 367
*** Zakon o zameni tačke 2 zakonodavnog rešenja od 23. oktobra 1871. god. koji se odnosi na podizanje spomenika blaženopočivšem Knjazu Mihailu. u: Zbornik zakona i uredaba - izdany u Knjažestvu Kraljevini) Srbiji, knj. 34, 5
*** (1883) Monument Knjaza Mihaila. Javor, Novi Sad, br. 1, god. X, 30
*** (1868) Od beogradskog odbora za sakupljanje dobrovoljnih priloga za crkvu i spomenika blaženoupokojenome knezu Mihailu M. Obrenoviću III. Srbske novine, br. 93, god. XXXIV, 9. jul, 368
Alciati, A. (1621) Emblemata cum commentaries amplissimis. Milano
Alings, R. (1996) Monument und Nation: Das Bild vom Nationalstaat im Medium Denkmal - zum Verhaltnis von Nation und Staat im deutschen Kaiserreich 1871-1918. Berlin-New York
Belluzzi, A. (1979) L'opera Rustica nell'architectura Italiana del primo Cinquecento. u: Natura e artificio, L'ordine rustico, le fontane, gli automi nella cultura del Manierismo europeo, Roma, 98-111
Belluzzi, A. (1980) u: Fagiolo M. [ur.] Le città effimera e l'universo artificiale del giardino, La Firenze de Medici e 'Italia del '500, Roma
Bojović, B.I. (1999) Kraljevstvo i svetost - politička filozofija srednjovekovne Srbije. Beograd: Službeni list SRJ
Bostrom, A. (1995) Daniele da Volterra and the equestrian monument to Henry II of France. Burlington Magazine, CXXXVII, 815, bel. 40
Boškov, M. (1986) Orfelinova 'Istorija Petra Velikog' i odjeci ideje o Moskvi kao trećem Rimu. Zbornik Matice srpske za književnost i jezik, XXXIV-2, 173-225
Brauer, B. (1980) The prayer on the schore. Art Bulletin, LXII, 631-634
Brilliant, R. (1963) Gesture and rank in Roman art. u: Memoirs of the Connecticut Academy of Arts and Sciences XIV, New Haven, Connecticut: Connecticut Academy of Arts and Sciences, 184-185, Fig. 4. 61
Bullen, J.B. (1994) The myth of the renaissance in nineteenth-century writing. Oxford, itd: Oxford University Press / OUP
Buttner, F. (1990) Bildung des Volkes durch Geschichte: Zur den Anfängen Öffentlicher Geschichtsmalerei in Deutschland. u: Mai E. [ur.] Historienmalerei im Europa, Mainz am Rhein, 77-91
Carlyle, T. On heroes, hero-worship and the heroic in history. London
Cazzato, V. (1980) Le città effimera e l'universo artificiale del giardino, La Firenze de Medici e 'Italia del '500. Roma
Conti, G. (1980) L'incoronazione di Carlo V a Bologna. u: Fagiolo M. [ur.] La città effimera e l' universo artificiale del giardino, La Firenze dei Medici e G Italia del '500, Roma
Čolović, I.M. (2000) Skerlić i srpski politički mitovi. u: Čolović Ivan [ur.] Politika simbola : ogledi o političkoj antropologiji, Beograd: Radio B92, 131-132
Dabac, D., Vasić, Č. (2001) Vojne uniforme u Srbiji 1808-1918. u: Službeno odelo u Srbiji u 19. i 20. veku, Beograd, 76
Dagron, Ž. (2001) Car i prvosveštenik - studija o vizantijskom 'cezaropapizmu'. Beograd: Clio
Damjanović, N. (2001) Razvoj službenog odevanja u Srbiji u XIX i XX veku. u: Službeno odelo u Srbiji u 19. i 20. veku, Beograd, 30
Davidov, D. (1978) Srpska grafika XVIII veka. Novi Sad: Matica srpska
Davidov, D. (1974) Bakrorezne ilustracije Zaharija Orfelina u Istoriji Petra Velikog. Zbornik Matice srpske za likovne umetnosti, 10, 8, 9
de la Vega, L.J.S. (1962) Eroe greco e santo cristiano. Brescia
Debeljković, B. (1977) Stara srpska fotografija. Beograd: Muzej primenjene umetnosti
del Badia, I. (1868) Di Cosimo I de' Medici modellata da Giovanni Bologna. Florence
Dimitrijević, S. (1959) Hronologija Dušanovog carskog novca. Istorijski časopis, 9-10, 124
Dimitrijević, S. (1997) Srednjovekovni srpski novac. Beograd: Srpska akademija nauka i umetnosti
Đorđević, J. (1881) Narodno pozorište u Beogradu. Srbadija, I, 421-423
Đorđević, J. (1872) Markova sablja. Beograd
Eberle, M., von Buttlar, A. (1987) Landschaft und Landschaftsgarten. u: von Busch W., Schmook, P. [ur.] Kunst, die Geschichte ihrer Funktionen, Weinheim-Berlin, 416-418
Erben, E. (1996) Die Reiterdendenkmäler der Medici in Florenz und ihr politische Bedeutung. u: Mitteilungen des Kunsthistorischen Institute in Florenz, XL, 287-360
Fagiolo, M. (1979) Il significato dell'acqua e la dialettica del giardino. Pirro Ligorio e la filosifia della villa cinquecentesca. u: Natura e artificio, L'ordine rustico, le fontane, gli automi nella cultura del Manierismo europeo, Roma, str. 176-187
Fehel, P. (1974) The placement of the equestrian statue of Marcus Aurelius in the middle ages. Journal of the Warburg and Courtauld Institutes, XXXVII, 362-367
Germer, S., Kohle, H. (1986) From the theatrical to the aesthetic hero: On the privatization of the idea of virtue in David's Brutus and Sabines. Art History, IX-2, 168-184
Han, V. (1974) Primenjena umetnost u XX veku. u: Čubrilović V. [ur.] Istorija Beograda, Beograd: Srpska akademija nauka i umetnosti / SANU, II, 699-700
Harris, E. (1976) Velazquez's portrait of prince Baltasar Carlos in the riding school. Burlington Magazine, CXVIII, 266-275
Held, J.S. (1958) Le Roi à la classe. Art Bulletin, XI, 139-149
Hesse, M., Petsch, J. (1987) Stadtplanung zwischen Kunst und Politik. u: von Busch W., Schmook, P. [ur.] Kunst, die Geschichte ihrer Funktionen, Weinheim-Berlin, 517
Hobsbawm, E.J., Ranger, T., ur. (1983) The invention of tradition. Cambridge, itd: Cambridge University Press / CUP
Hristić, K.N. (1987) Zapisi starog Beograđanina. Beograd: Prosveta
Irvin, D. (1990) Trafalgar and Waterloo: The British hero. u: Mai E. [ur.] Historienmalerei im Europa, Mainz am Rhein, 43-55
Ivanišević, V.M. (2001) Novčarstvo srednjevekovne Srbije. Beograd: Stubovi kulture
Jackson, H.M. (1992) Death and dynasty in the Bouillon tomb commissions. Art Bulletin, LXXIV, 271-287, Fig. 2-7
Jakšić, Đ. Sabrana dela. Beograd
Janson, H.W. (1973) The equestrian monument from Cangrande della Scala to Peter the Great. u: Sixteen Studies, New York, 157-189
Jevtović, M. (2001) Spomenik Karađorđu Paška Vučetića. Nasleđe, br. 3, str. 181-192
Jovanović, D. (1955) Stambol kapija u Beogradu. Starinar, III-IV, 191-196
Jovanović, D. (1955) Trg Republike kao istorijski okvir Stambol-kapije. Godišnjak grada Beograda / GMGB, II, 481-490
Jovanović, S. (1990) Vlada Milana Obrenovića 1868-1878. u: Samardžić Radovan i Stojković Živorad [ur.] Sabrana dela Slobodana Jovanovića, Beograd: Beogradski izdavačko-grafički zavod
Jovanović-Stojimirović, M. (1971) Carigradski drum. u: Siluete starog Beograda, Beograd
Kanic, F. (1986) Srbija, zemlja i stanovništvo - od rimskog doba do kraja XIX veka. Beograd: Srpska književna zadruga / SKZ
Karić, V. (1887) Srbija - opis zemlje, naroda i države. Beograd: Državna štamparija Kraljevine SHS
Keller, U. (1971) Reitermonumente absolutistischer Fürsten. Staatstheoretische Voraussetzungen und politische Funktionen. Munchen-Zurich
Kollwiitz, J. (1941) Oströmische Plastik der Theoodoossianischen Zeit. Berlin
Konstantinović, L. (1985) Grafika XIX veka kao istorijski izvor. Beograd: Srpska akademija nauka i umetnosti / SANU
Koslow, S. (1996) Law and order in Rubens's wolf and fox hunt. Art Bulletin, LXXVIII, 683-706
Kovijanić, G. (1971) Arhivska građa o Narodnom pozorištu u Beogradu, 1835-1914. Beograd: Arhiv Srbije, 170-171, br. 35
Kraut, V. (1982) Steva Todorović - život i crtačko delo. Zbornik Matice srpske za likovne umetnosti, 18, 119
Kraut, V. (1992) Crteži 19. veka u Srbiji - katalog zbirke Kabineta grafike Narodnog muzeja, Beograd. Beograd: Narodni muzej
Kraut, V. (1974) Crteži srpskih umetnika 19. veka 1800-1900. Beograd: Narodni muzej
Krautheimer, R. (1948) The tragic and cosmic scene in the renaissance: The Baltimore and Urbino panels. Gazette des Beaux-Arts, XXXIII, 327-346
Kusovac, N. (2001) Đorđe Krstić - 1851-1907. Beograd
le Harmand-Roman, A. (1996) Kings restored by kings. Sculpture, New York, IV, 23
le Normand-Romanin, A. (1996) Public monument to funerary monument?. Sculpture, New York, IV, 44
Lehmann, P.W. (1959) Theodosius or Justinian?: A renaissance drawing of a Byzantine rider. Art Bulletin, XLI, 39-57
Lihačev, D.S. (1982) Poëzija sadov. Leningrad
Madonna, M.L. (1980) u: Fagiolo M. [ur.] Le città effimera e l'universo artificiale del giardino, La Firenze de Medici e 'Italia del '500, Roma
Maksimović, B. (1974) Josimovićeva rekonstrukcija Beograda i Šanca. u: Čubrilović V. [ur.] Istorija Beograda, Beograd: Srpska akademija nauka i umetnosti / SANU, II, 306
Maksimović, B. (1974) Arhitektura Beograda. u: Čubrilović V. [ur.] Istorija Beograda, Beograd: Srpska akademija nauka i umetnosti / SANU, sl. 10
Makuljević, N. (1995-1996) Lik Marka Kraljevića u srpskom slikarstvu romantizma. Zbornik Narodnog muzeja, Beograd, XVI-2, 187-195
Makuljević, N. (2000) Odnos Srbije i Hilandara u XIX veku - studija iz kulturne istorije. u: Korać V. [ur.] Osam vekova Hilandara: Istorija, duhovni život, književnost, umetnost i arhitektura, Beograd: Srpska akademija nauka i umetnosti / SANU, 150-151
Makuljević, N. (1995) Crkveno slikarstvo i graditeljstvo u Kraljevini Srbiji. Beograd, magistarski rad
Makuljević, N. (1995) Crkvena umetnost u Kraljevini Srbiji 1882-1914. Beograd, ruk. mag. u štampi
Makuljević, N. (1993-1994) Grob Mitropolita Mihaila u beogradskoj Sabornoj crkvi. Godišnjak grada Beograda / GMGB, XL-XLI, 141-146
Maletić, Đ. (1869) Posmrtna slava kneza Mijaila M. Obrenovića III. - poginuvšeg u Topčideru 29. maja 1868. - slika iz narodnog života. Beograd
Maletić, Đ. (1884) Građa za istoriju srpskog Narodnog pozorišta u Beogradu. Beograd: Čupićeva zadužbina
Marjanović-Dušanić, S.P. (1989) Vladar kao ratnik - Prilog izučavanju nemanjićke ideologije. Zbornik Filozofskog fakulteta u Beogradu - serija A: istorijske nauke, XVI, 125-145
Marković, Ž. (1982) Spomenik knezu Mihailu. Politika, Beograd, 19. dec
Maue, C. (1999) Figürliche Skulpturen in künstliche Grotten des 17. und 18. Jahrhunderts. u: Studien zur barocken Gartenskulptur, Poznan, 63-86
Medaković, D. (1962) Pet dukata cesarskih za spomenik - prvi projekat za spomenik knezu Mihailu izradio je ruski vajar Mikešin. Politika, Beograd, 8. VII
Mezzatesta, M.P. (1984) Marcus Aurelius, Fray Antonio de Guevara and the ideal of the perfect prince in the sixteenth century. Art Bulletin, LXVI, 620-633
Michaell, C. (1969) Benjamin West's death of Nelson. u: Essays in the History of Art presented to Rudolf Wittkower, London
Mihailović, R. (1986) Vedute srpske grafike XVIII veka. u: Srpska grafika XVIII veka, naučni skup, Beograd, zbornik radova, 97-99
Mikić, O. (1959) Kompozicija 'Srbi oko guslara' u Galeriji Matice srpske. Građa za proučavanje spomenika kulture Vojvodine, III, 153-156
Milanović, O. (1983) Beogradska scenografija i kostimografija - 1868-1941. Beograd: Muzej pozorišne umetnosti SR Srbije / MPUS
Milićević, M.Đ. (1903) Crtice za raniju sliku srpske prestonice. , Stambol-kapija, XXII, 4647
Milićević, M.Đ. (1885) Etnografska izložba i Slovenski sastanak u Moskvi 1867 godine. Godišnjica Nikole Čupića, br. VII, str. 1-3
Mitrinović, Č., Brašić, M.N. (1937) Jugoslovenske narodne skupštine i sabori. Beograd: Narodna skupština Kraljevine Jugoslavije
Mittig, H.E. (1987) Das Denkmal, Kunst, die Geschichte ihrer Funktionen. u: von Busch W., Schmook, P. [ur.] Kunst, die Geschichte ihrer Funktionen, Berlin: Weinheim, 467-468
Nedić, Lj. (1892) O kosovskom spomeniku. Dnevni list, br. 155, preštampano u: Celokopuna dela, II, Beograd, s. a., 423
Nenadović, L.P. (1857) O spomenicima. Šumadinka, Beograd, 23, 23. II
Nestorović, B. (1974) Graditelji Beograda, od 1815. do 1915. godine. u: Čubrilović V. [ur.] Istorija Beograda, Beograd: Srpska akademija nauka i umetnosti / SANU, II, 339
Nestorović, B. (1956) Narodno pozorište u Beogradu. Godišnjak grada Beograda / GMGB, III, 307-309
Nikić, Lj. (1977) Tri priloga o Petru Ubavkiću. Zbornik Matice srpske za likovne umetnosti, 13, str. 335-337, sl. 8
Nipperdey, T. (1968) Nationalidee und Nationaldenkmal in Deutschland im 19. Jahrhundert. Historische Zeitschrift, 206, 529-585
Nipperdey, T. (1977) Kirchen als Nationaldenkmal. u: Grisebach L., Renger K. [ur.] Festschrift für Otto von Simpson zum 65 Geburtstag, Frankfurt a/M, 412-431
Novaković, R. (1985) Još o nekim iščezlim selima na domaku Beograda. Godišnjak grada Beograda, XXXII, 107-114
Novaković, S. (1908) O ulozi u državnom organizmu. u: Perić Ž.M. [ur.] Političke studije, Beograd, 5-13
Pachat, G. (1990) Friedrich Theodor Vischer: Gedanken zur Form und Funktion der Historienmalerei im 19. Jahrhundert. u: Mai E. [ur.] Historienmalerei im Europa, Mainz am Rhein, 253-261
Paci, E. (1882) Videlo, Beograd, god. II, br. 167, 8. dec, u: Otkriće spomenika kneza Mihaila
Panofsky, E. (1969) Problems in Titian: Mostly iconographic. New York
Pavić-Basta, B. (1982) Konjanički spomenik Njegošu od Anastasa Bocarića. Zbornik Matice srpske za likovne umetnosti, 18, 243-246
Pavlović, A. (1968) Srpske teme Osipoviča Mikešina. Zbornik Matice srpske za likovne umetnosti, 4, 367-377
Pavlović, A. (1980) Nekoliko pokušaja podizanja spomenika Karađorđu. Raška baština, Kraljevo, 2, 235
Perić, Ž.P. (1908) O ustavnom vladaocu. u: Političke studije, Beograd: Geca Kon, 17-26
Pingeot, A. (1996) Monuments to famous men: The political message. Sculptures, New York, IV, 64-69
Popović, D.I. (1992) Srpski vladarski grob u srednjem veku. Beograd: Filozofski fakultet - Institut za istoriju umetnosti
Popović, Đ. (1881) Srpski grb i srpska zastava. Srbadija, I, 424-426
Popović, M. (1997) Heraldički simboli na beogradskim javnim zdanjima. Beograd: Beogradsko mašinsko-grafičko preduzeće / BmG
Popović, V. (1988-1989) Prilog za umetničku biografiju Rudolfa Valdeca. Peristil, 31-32, 261-266
Rajčević, U. (2001) Zatirano i zatrto - o uništenim srpskim spomenicima. u: Oskrnavljeni i uništeni srpski spomenici na tlu prethodne Jugoslavije, Novi Sad, knj. 1
Rasmussen, K. (1978) Catherine hand the image of Peter I. Slavic Review, 37, 51-69
Ratković, M. (1868) Jedna reč u svoje vreme - radi kanonizacije kneza Mihaila. Beseda, Novi Sad, 23, 178-180
Ripa, C. (1611) Iconologia. Padova
Rogić, M. (2001) Vatroslav Neković - ratni slikar u srpsko-turskom ratu (1877-1878). Leskovački zbornik, br. 41, str. 241-244
Rosenblum, R. (1990) Benjamin West 'Tod des Nelson', Beobachtungen und Bemerkungen. u: Mai E. [ur.] Historienmalerei im Europa, Mainz am Rhein, 91-94
S.V.P. (1882) Steva Todorović. Srpske ilustrovane novine, Novi Sad, br. 21, god. II, 143
Saxl, F. (1957) The capitol during the renaissance: A symbol of the imperial ideal. u: Lectures, London
Schoch, R. (1975) Das Herrscherbild in der Malerei des 19. Jahrhunderts. Munchen
Simić, N. (1989) Petar Ubavkić - 1850-1910 - život i rad prvog skulptora obnovljene Srbije. Beograd: Biblioteka grada Beograda
Smit, A.D. (1998) Nacionalni identitet. Beograd-Zemun: Biblioteka XX vek, Smith A. D., 1991, National Identity, London
Smith, A.D. (1996) The ethnic origins of nations. Oxford, UK, itd: Blackwell
Sobieszek, R.A. (1980) Sculpture as the sum of its profiles: Francois Willème and photosculpture in France 1859-1868. Art Bulletin, LXII, 617-630
Spencer, J.R. (1979) Filarete, the medallist of the Roman emperors. Art Bulletin, LXI, 556, Fig. 17
Stranjaković, D. (1939) Kneginja Ljubica. Beograd
Strong, R. (1984) Art and power: Renaissance festival 1450-1650. Woodbridge-Suffolk
Summers, D. (1977) Contrapposto: Style and meaning in renaissance art. Art Bulletin, 59, 345-361
Šafarik, J. (1851) Opisanie sviju dosad poznat'i srbski novaca. Glasnik Društva srbske slovesnosti / Glasnik DSS, III, 229-231
Šarenac, D. (1990) Parkovi, ljudi, događaji - beogradska skulptura u slobodnom prostoru. Beograd
Šćekić, M. (1985) Trgovi Beograda. Godišnjak grada Beograda / GMGB, XXXII, 202-204
Šelmić, L., Mikić, O. (1979) Delo Pavla Simića (1818-1876). Novi Sad
Šišić, F. (1935) Nešto o bosansko-đakovačkoj biskupiji i đakovačkoj katedrali. Godišnjica Nikole Čupića, XLIV, 69
Timotijević, M. (1987) Hristofor Džefarović - konjanički portreti Braće Stratimirović kao Militis Christiani. Zbornik Narodnog muzeja, istorija umetnosti, Beograd, XIII-2, 71-82
Timotijević, M. (1988-1989) Efemerni spektakl za vreme druge vladavine kneza Miloša i Mihaila Obrenovića. Peristil, Zagreb, 31-32, 311
Timotijević, M. (1996) Crkva svetog Georgija u Temišvaru. Novi Sad: Matica srpska
Timotijević, M.M. (2001) Heroj Pera kao putnik - tipološka geneza javnih nacionalnih spomenika i Valdecova skulptura Dositeja Obradovića. Nasleđe, br. 3, str. 39-56
Timotijević, M. (1998) Serbia sacra i Serbia sacra u baroknom versko-političkom programu Karlovačke mitropolije. u: Ćirković S. [ur.] Sveti Sava u srpskoj istoriji i tradiciji, međunarodni naučni skup, maj 1995, Zbornik radova, Beograd: Srpska akademija nauka i umetnosti / SANU, 397-406
Timotijević, M. (2000-2001) O simboličnim figurama kompozicija Jevreji na vodama vavilonskim Eduarda Bendemana i Živka Petrovića. Saopštenja, Republički zavod za zaštitu spomenika kulture, XXXII-XXXIII, 95-96
Todić, M. (1993) Istorija srpske fotografije, 1839-1940. Beograd, itd: Prosveta
Todorović, J. (2000-2001) The orthodox concept of renovatio imperii and the equestrian portrait of Emperor Dushan. Object, Graduate Research and Reviews in the History of Art and Visual Culture, 3, 94-111
Todorović, S. Autobiografija
Torresi, A.P. (1999) Ricordando lo scultore ravennate Enrico Pazzi nel centenario della morte 1899-1999. Romagna arte e storia, XIX/56, 53-58
Tošić, D. (1985) Ideje i rasprave o Karađorđevom spomeniku u dokumentima srpske štampe 1857. godine. Godišnjak Muzeja grada Beograda, XXXII, 143
Trevor-Roper, H. (1976) Princes and artists: Patronage and ideology at four Habsburg Courts 1517-1633. London
Trifunović, N.M. (1902) Spomenica blaženoupokojenom Arhiepiskopu Beogradskom i Mitropolitu Srpskom Mihailu, prilikom otkrića i osvećenja njegovog nadgrobnog spomenika. Beograd
Turčin, V.S. (1981) Ëpoha romantizma v Rossii. Moskva
Ujes, A. (1970) Karađorđe u drami i pozorištu. Beograd: Galerija SANU
Valtrović, M. (1874) Projekti za spomenik počivšem knjazu Mihailu Obrenoviću III. u: Građa za istoriju umetnosti u Srbiji u trećoj četvrtini XIX veka, Beograd, 25
Valtrović, M. (1887) Pravoslavlje u današnjem živopisu u Srbiji. Beograd
Vasić, P. (1981) Stefano dela Bela i Srbija. Zbornik Matice srpske za likovne umetnosti, 17, 245-246
Vasić, P. (1976) 'Guslar' Pavla Simića. Umetnički život, Beograd, II, 89-90, sl. na, str. 92
Vasić, P. (1970) Jedan portret Tome Vučića Perišića iz 1844. godine. Istorijski glasnik / IG, 1-2, 129-130
Vasić, P. (1964) Anastas Jovanović 1817-1899. Novi Sad, katalog radova, 67, kat. br. 376, 379, 380
Vasić, P. (1990) Skulptura u Srbiji. u: Doba umetnosti, studije i članci, Beograd, 195-196
Vasić, P.Č. (1962) Život i delo Anastasa Jovanovića. Beograd
Verspohl, F.J. (1987) Der Platz als politisches Gesamtkunstwerk. u: von Busch W., Schmook, P. [ur.] Kunst, die Geschichte ihrer Funktionen, Weinheim-Berlin, 307. i dalje
Vojvodić, M., Živojinović, D.R., Mitrović, A., Samardžić, R., ur. (1978) Srbija 1878. - dokumenti. Beograd: Srpska književna zadruga / SKZ
von Maumont, R.H. (1958) Antike Reiterstandbilder. Berlin
Vujović, B.P. (1996) Saborna crkva u Beogradu. Beograd
Wappenschmidt, H.T. (1984) Allegorie, Symbol und Historienbild im späten 19. Jahrhundert. Zum Problem von Schein und Sein. Munchen
Ward-Jackson, P. (1990) Carlo Marochetti and Glasgow Wellington memorial. Burlington Magazine, CXXXII, 851-862, Fig. 31, 32. i 38, 39
Warnke, M. (1987) Das Bild als Herrschaftsbestätigung. u: von Busch W., Schmook, P. [ur.] Kunst, die Geschichte ihrer Funktionen, Weinheim-Berlin, 419
Westfehling, U. (1987) Helden, Anti-Helden, anonyme Helden. u: Triumph und Tod des Helden, Koln
Wittkower, R. (1975) The vicissitudes of a dynastic monument: Bernini's Equestrian statue of Louis XIV. u: Studies in the Italian Baroque, London, 84-102
Wolschke-Bulmahn, J. (1997) The nationalization of nature and naturalization of the German nation: 'Teutonic' trends in early twentieth-century landscape design. u: Wolschke-Bulmahn J. [ur.] Nature und ideology: Natural garden design in the twentieth century, Washington: Dumbarton Oaks, 187-198
Wortman, R.S. (1995) Scenario of power: Myth and ceremony in Russian monarchy I. Princeton, NJ
Yates, F.A. (1975) Charles V and the idea of the Empire. u: Astraea, The Imperial Theme in the Sixteenth Century, Harmondsworth, itd: Penguin Books, 1-28
Žirarde, R. (2000) Politički mitovi i mitologije. Beograd-Zemun: Biblioteka XX vek, Girardet R., 1986, Mythes et mythologies politiques, Ed. du Seuil