članak: 1 od 1  
Nastava i istorija
2004, vol. 2, br. 3, str. 7-17
jezik rada: srpski
neklasifikovan
Ličnosti srednjeg veka - carica Mara Branković
Tomin Svetlana

Sažetak

(ne postoji na srpskom)
Among the renowned women of Serbia in the Middle Ages who took part in public life and helped the advancement of spiritual culture, the Empress Mara Branković certainly ranks among the most prominent. Her life and also her diplomatic activity have drawn the attention of many Serbian and other historians. They underscore the prominence of Empress Mara as a protector of the Christians in the Balkans. She was one of those female characters who distinguished themselves and she played a most important role in the history of the peoples of the Balkan peninsula in the 15th century. Mara Branković is not only one of the most important, but also one of the most unusual personages in the history of the Balkans in the 15th century. She was the daughter of Despot Đurđe Branković whose state was in constant danger of Turkish military invasion. In the interest of the state she was married, in 1435, to the Turkish Sultan Murat II. She was a pledge of peace with the Turks, who demanded Mara as a proof of Đurđe's loyalty. Enjoying the affection and the respect of her step son - Sultan, Mohammed II, Mara had a great sway on Turkish political events. It is believed that if one omits the Sultana-dowager Mara Branković, then none of the great Orthodox grandees of the past had either the will or the opportunity to present himself as a protector of the 'great church' in Constantinople. As the last offspring of the Branković's in Southern Hungary, the Empress Mara, on new soil and in the modest circumstances of her jurisdiction, revived Serbian state and church life, repeating everything that had already been seen and happened in Serbian history; Mara did not enter a convent like her predecessors, yet, to the end of her life she wholeheartedly supported the Orthodox church and monasteries, maintained up the cults of certain saints, gave gifts to Mount Athos monasteries and monks, took care of them and protected them, like a true benefactor of Chilandar, she issued documents and there are also some indications that she also helped literary activities.

Reference

*** (1993) Rilska povest. u: Grković-Mejdžor Jasmina (ur.) Spisi Dimitrija Kantakuzina i Vladislava Gramatika, Beograd, 106-107

KoBSON

*** (1903) Nadgrobna reč Despotu Đurđu Brankoviću. Srpski književni glasnik, Beograd, knj. VIII, sv. 2, 16.jan, 140

Andrejević, B. (1970) Marina kula kod Kuršumlije. Saopštenja, Beograd, knj. IX, 149-153

VBS8

Babinger, F. (1968) Mehmed Osvajač i njegovo doba. Novi Sad: Matica srpska

Boškov, V. (1977) Turski dokumenti o Mari Branković. Politika, Beograd, godina LXXIV, broj 22957, 3.septembar 12

3

Boškov, V. (1983) Mara Branković u turskim dokumentima iz Svete Gore. Hilandarski zbornik, 5, 192

2

Božić, I. (1976) Beleške o Brankovićima, 1460-1480. Zbornik Filozofskog fakulteta, XIII-1, 103-122

10

Broz, I., Bosanac, S., ur. (1896) Hrvatske narodne pjesme. Zagreb: Matica hrvatska, I. Junačke pjesme

1

Ćirković, S.M. (1998) Hilandarska sveća u Dubrovniku. Nastava istorije, 8, 5-19

1

Ćuk, R. (1977) O hronologiji pisama carice Mare upućenih Dubrovniku. Istorijski časopis, knjiga XXIV, 285-288

11

Ćuk, R. (1978-1979) Carica Mara. Istorijski časopis, 25-26, 53-95

KoBSON

Deroko, A. (1956) Neki spomenici iz srpskog vremena u Srezu i okolini. Spomenik SANU, CVI, nova serija, 8, 64

12

Dinić-Knežević, D. (1975) Sremski Brankovići. Istraživanja, Novi Sad, br. 4, str. 5-44

1

Donald, N.M. (2002) Vizantijske plemkinje - deset portreta 1250-1500. Beograd

1

Elezović, G. (1954-1955) Nešto što dosad nismo znali - manastir Mala Sv. Sofija u Solunu bio je svojina turske carice Mare, kćeri despota Đurđa Brankovića. Istorijski časopis, 5, 85-109

1

Fotić, A.V. (1998) Despina Mara Brankovic and Chilandar: Between the Desired and the Possible Huit siècles du monastère de Chilandar: Histoire, vie spirituelle, littérature, art et architecture. u: Međunarodni naučni skup Osam vekova Hilandara - Istorija, duhovni život, književnost, umešnost i arhitektura, oktobar, Beograd, Belgrade, 99

1

Grković-Mejdžor, J.M., ur. (1993) Žitije Jovana Rilskog - spisi Dimitrija Kantakuzina i Vladislava Gramatika. Beograd, 95

KoBSON

Ioannis, V., Papadrianos, A. (1965) The Marriage-arrangement between Constantine XI Palaeologus and the Serbian Mara (1451). Balkan Studies, Thessaloniki, volume 6, number one, 131-138

5

Ivić, P., Đurić, V.J., Ćirković, S.M. (1989) Esfigmenska povelja despota Đurđa. Beograd-Smederevo

1

Ivić, P. (1973) O jeziku pisama sultanije Mare. Južnoslovenski filolog, knj. XXX, sv. 1-2, 337-345

VBS201

Jiriček, K.J. (1978) Istorija Srba. Beograd: Slovo ljubve, knjiga I

1

Karano-Tvrtković, P. (1840) Srbskì spomenicy ili stare risovulě, diplome, povelě, i snošenìja bosanski, serbski, hercegovački, dalmatinski, i dubrovački kralěva, careva, banova, despota, knezova, voîvoda i vlastelina. Beograd

VBS27

Maretić, T. (1966) Naša narodna epika. Beograd: Nolit

VBS8

Mihailović, K. (1966) Janičarove uspomene ili Turska hronika. Beograd

95

Miklosich, F. (1858) Monumenta Serbica spectantia historiam Serbiae Bosnae Ragusii. Viennae

KoBSON

Nasturel, P.S. (1964) Apergu critique des rapports de la Valacbie et du Mont Atbos des origines au debut du XVI siecle. Revue des etudes Sud-Est Europeennes, Bucarest, tome II, No 1-2, 109

KoBSON

Novaković, S. (1893) Carica Mara - istorijske crte iz XV veka. Letopis Matice srpske, Novi Sad, knjiga 174, sveska druga, 29

5

Novaković, S. (1893) Srbi i Turci XIV i XV veka. Beograd

Novaković, S. (1926) Kaluđer i hajduk - pripovetka o poslednjim danima Srbije u XV veku. Beograd

2

Panajotis, H. (1994) Sveta Gora Atonska - istorija, način života, blaga. Beograd

2

Pantić, M. (1972) Dubrovčanin Nikola Bošković i raške starine. Zbornik Matice srpske za likovne umetnosti, 8, 255-258

1

Pavlović, L. (1988) Smederevo i Evropa 1381-1918. Smederevo

VBS4

Pavlović, L. (1983) Prozni i pesnički spisi nastali u Smederevu - 1453-1456. godine. Smederevo: Muzej

2

Pešikan-Ljuštanović, L. (2004) Mara Branković u usmenopoetskoj tradiciji Južnih Slovena. u: Naučni sastanak slavista u Vukove dane, Beograd, 32/2, 87-96

Popović, P., Smirnov, S. (1932) Miniatura porodice despota Đurđa na povelji svetogorskom manastiru Esfigtenu iz 1429. Glasnik Skopskog naučnog društva, Skoplje, knjiga XI, 99

6

Purković, M.Al. (1996) Kćeri kneza Lazara. Beograd

4

Radojčić, S. (1965) Jedna slikarska škola iz druge polovine XV veka - prilog istorije hrišćanske umetnosti pod Turcima. Zbornik Matice srpske za likovne umetnosti, 1, 74

22

Radojičić Đorđe, Sp., ur. (1960) Antologija stare srpske književnosti XI-XVIII veka. Beograd: Nolit

Radojičić Đorđe, Sp. (1927) Zla kob carice Mare. Glasnik saveza trezvene mladeži, Beograd, broj 8, 1.apr, 115

2

Radojičić Đorđe, Sp. (1960) Stari srpski pisci ruske narodnosti. Godišnjak Filozofskog fakulteta u Novom Sadu, knjiga V 199-203

49

Spremić, M.M. (1994) Despot Đurađ Branković i njegovo doba. Beograd: Srpska književna zadruga / SKZ

15

Stanojević, S. (1937) Istorija srpskog naroda u srednjem veku. Beograd: Srpska kraljevska akademija, tom I: Izvori i istoriografija, knj. 1: O izvorima

1

Stojadinović, B., ur. (1869) Srpske narodne pesme (epske). Beograd, I

61

Stojanović, L. (1927) Stari srpski rodoslovi i letopisi. Beograd-Sremski Karlovci: Srpska kraljevska akademija / SKA, knj. XVI, 43

69

Stojanović, L., ur. (1934) Stare srpske povelje i pisma. u: Zbornik za istoriju, jezik i književnost srpskoga naroda, Beograd-Sremski Karlovci: Srpska kraljevska akademija / SKA, knjiga 1 - Dubrovnik i susedi njegovi

Šakota, M. (1969) Kamena pločica iz Gradca. Saopštenja, VIII, 129-131

Tomin, S., Petrović, S. (2004) Oslepljenje Grgura i Stefana Brankovića u srpskoj srednjovekovnoj i narodnoj književnosti. u: Naučni sastanak slavista u Vukove dane, Beograd, 33/2, 39-56

KoBSON

Trebješanin, R. (1986) Sultanija Mara u istoriji i narodnoj tradiciji. Vesnik, XXXVIII, br. 757 (sep), 3

3

Trifunović, Đ.V. (1979) Nadgrobna reč despotu Đurđu Brankoviću od Smederevskog besednika. Književna istorija, XII, 46, 306

KoBSON

Vanović, S. (1926) O nekim historičkim licima naših narodnih pjesama. Zbornik za narodni život i običaje Južnih Slavena, Zagreb, knjiga XXVI, svezak 1, 36

1

Veselinović, M.V. (1909) Srpske kaluđerice. Glas SKA, Beograd, LXXX, drugi razred, 48, 191

4

Živojinović, M. (1983) Svetogorci i stonski dohodak. Zbornik radova Vizantološkog instituta, XXII, 165-206