Metrika članka

  • citati u SCindeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:8
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:8
članak: 5 od 19  
Back povratak na rezultate
Baština
2019, br. 48, str. 269-285
jezik rada: srpski
vrsta rada: izvorni naučni članak
doi:10.5937/bastina1948269D


Zašto Stefan Prvovenčani nema svoje Žitije?
Univerzitet u Nišu, Filozofski fakultet

e-adresa: djekicdj@ptt.rs

Projekat

Rad je napisan u okviru projekta Istorijsko nasleđe Balkanskog poluostrva kroz vekove (od antike do savremenog doba), koji je odobren odlukom Nastavno-naučnog veće Filozofskog fakulteta u Nišu 28. 06. 2018. godine, odluka broj 183/1-16-6 -01

Sažetak

U izgradnji svetiteljskog kulta uobičajeno je da se svetitelju napišu žitije i služba. Tako je Stefan Nemanja dobio žitijnu belešku, jedno kratko i dva puna žitija, kao i odgovarajuću službu. Sv. Sava dobija dva žitija. Tokom XIV veka svoja žitija dobijaju i skoro svi vladari dinastije Nemanjić, svi arhiepiskopi i prva tri srpska patrijarha. Jedino prvi srpski kralj iz dinastije Nemanjića Stefan Prvovenčani nema svoje žitije. Kako je kanonizacija izvršena ubrzo posle njegove smrti, ostaje otvoreno pitanje zašto je to tako. Rad ukazuje na to da je u delima Domentijana i Teodosija, u žitijima posvećenim Sv. Savi, svetiteljski kult Stefana Prvovenčanog literarno izgrađivan uporedo sa izgradnjom kulta prvog srpskog arhiepiskopa. Analiziraju se mogući razlozi koji su naveli da naručioci dela kod Domentijana i Teodosije ne naruče Žitije Stefanovo. Za Uroša I smatra se da su razlozi politički, a za naručioce dela Teodosijevih Stefanova bliska saradnja sa rimokatolicima.

Ključne reči

Reference

Blagojević, M., Medaković, D. (2000) Istorija srpske državnosti - knjiga I - od nastanka prvih država do početka srpske nacionalne revolucije. Novi Sad: ogranak Beseda - Društvo istoričara južnobačkog i sremskog okruga
Bogdanović, D. (1991) Istorija stare srpske književnosti. Beograd: Srpska književna zadruga
Bogdanović, D. (1988) Teodosije. u: Bogdanović Dimitrije [ur.] Teodosije, Žitija, Beograd: Prosveta, knj. 5 sv. I, 9-39 (dostupno i u: D. Bogdanović, Stara srpska književnost, Beograd 1991, 248-270)
Ćirković, S., ur. (2000) Istorija srpskog naroda - prva knjiga. Beograd: Srpska književna zadruga
Ćirković, S., Mihaljčić, R., ur. (1999) Leksikon srpskog srednjeg veka. Beograd: Knowledge
Daničić, Đ. (1866) Životi kraljeva i arhiepiskopa srpskih. Zagreb: Đuro Daničić, Nap. arhiepiskop Danilo i drugi
Daničić, Đ. (1860) Život Svetoga Save. Beograd: Đuro Daničić, Napisao Domentijan (pogrešna atribucija umesto Teodosija)
Daničić, Đ. (1865) Život Svetoga Simeuna i Svetoga Save. Beograd: Đuro Daničić, Napisao Domentijan
Domentijan (1988) Život Svetoga Save i Svetog Simeona. Beograd: Prosveta
Đekić, Đ. (2017) Sveti Jovan Vladimir - od kneza do svetog kralja. u: Edicija Sveti Jovan Vladimir, Cetinje: Mitropolija crnogorsko-primorska, knj. 6
Gavrjušina, L. (2014) Sveti Dimitrije Solunski i Sveti Sava Srpski. Niš i Vizantija, XII, 651-660
Jevtić, A. (2004) Bogoslovlje Svetoga Save. Trebinje: Manastir Tvrdoši
Jovanović, T. (2001) Književno delo patrijarha Pajsija. Beograd: Sveti arhijerski Sinod Srpske pravoslavne crkve
Juhas-Georgijevska, L. (1988) Stefan Prvovenčani i njegovo delo. u: Juhas Georgijevska Ljiljana [ur.] Stefan Prvovenčani - Sabrani spisi, Beograd: Prosveta, 9-50
Kašanin, M. (1988) Jeromonah Domentijan. u: Marinković Radmila [ur.] Domentijan - Život Svetoga Save i Život Svetoga Simeona, Beograd: Prosveta, 9-38
Komatina, I. (2014) Ana Dandolo - prva srpska kraljica?. Zbornik Matice srpske za istoriju, br. 89, str. 7-22
Marjanović-Dušanić, S. (2007) Sveti kralj - kult Stefana Dečanskog. Beograd: SANU, Balkanološki institut
Marković, M. (2009) Prvo putovanje Svetog Save u Palestinu i njegov značaj za srpsku srednjovekovnu umetnost. Beograd: Vizantološki institut SANU
Mošin, V. (1938-1939) Starac pop Teodosije i hilandarska bratija načelna. Južnoslovenski filolog, Beograd, knj. XVII, 189-200
Nevidek, D. (2017) Srpsko srednjovekovno novčarstvo iz perioda kraljevine. Novi Sad: Muzej Vojvodine
Novaković, S. (1912) Zakonski spomenici srpskih država srednjega veka. Beograd: Srpska kraljevska akademija
Novaković, S. (1871) Život srpskog isposnika Petra Koriškog. Glasnik Srpskog učenog društva, 29, 320-346, Beograd
Pandžić, Ž. (2006) Priča o Strezu. Zbornik Matice srpske za slavistiku, br. 70, str. 45-56
Popović, D. (1992) Srpski vladarski grob u srednjem veku. Beograd: Institut za istoriju umetnosti Filozofskog fakulteta
Popović, D. (2013) Kada je kralj Stefan Prvovenčani uvršten u svetitelje? - prilog proučavanju vladarske 'kanonizacije' u srednjovekovnoj Srbiji. ZRVI, 50/2, 573-584
Popović, D., Popović, M. (2014) Funerarna funkcija Spasove crkve u Žiči?. Niš i Vizantija, XII, 347-360
Popović, D.I. (2006) Srpska vladarska translatio kao trijumfalni adventus. u: Pod okriljem svetosti - Kult svetih vladara i relikvija u srednjovekovnoj Srbiji, Beograd, str. 233-252
Prvovenčani, S. (1988) Sabrani spisi. Beograd: Prosveta
Radić, R. (1998) Sveti Sava i smrt oblasnog gospodara Streza. u: Ćirković Sima [ur.] Sveti Sava u srpskoj istoriji i tradiciji, Beograd: SANU
Radojičić, S. (1988) Lik svetog Save u Domentijanovom Životu i podvizima arhiepiskopa sve srpske i pomorske zemlje prepodobnog oca i bogonosnog nastavnika Save. u: Marinković Radmila [ur.] Domentijan - Život Svetoga Save i Život Svetoga Simeona, Beograd: Prosveta, 39-50
Špadijer, I. (2010) Hronološki okviri književnog rada Teodosija Hilandarca. Prilozi za književnost, jezik, istoriju i folklor, br. 76, str. 3-16
Teodosije, Hilandarac (1988) Žitija. Beograd: Prosveta, knj. 5 sv. I
Trifunović, Đ. (1990) Azbučnik srpskih srednjovekovnih književnih pojmova. Beograd: Nolit