Metrika članka

  • citati u SCindeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:1
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:0
članak: 8 od 10  
Back povratak na rezultate
Vojnosanitetski pregled
2015, vol. 72, br. 5, str. 442-446
jezik rada: engleski
vrsta rada: izvorni naučni članak
doi:10.2298/VSP130501006J
Učestalost poremećaja REM faze sna kod bolesnika sa Parkinsonovom bolesti
aUniverzitet u Beogradu, Medicinski fakultet
bFaculty of Medicine, Belgrade + Institute of Neurology, Clinical Center of Serbia, Belgrade

e-adresa: jankovic.marko1987@gmail.com

Sažetak

Uvod/Cilj. San je izazvan prirodnim ciklusima aktivnosti u mozgu i sastoji se od dva osnovna stanja: sna sa brzim kretanjem očiju (REM faza) i sna bez brzog kretanja očiju (NREM faza). Poremećaj REM faze sna (RBD) karakteriše se izraženim motornim i vokalnim manifestacijama u toku REM faze sna koje predstavljaju 'odigravanje' događaja u snovima. Normalan gubitak mišićnog tonusa, sa izuzetkom respiratornih, ekstraokularnih, sfinkternih mišića i mišića srednjeg uva odsutan je kod bolesnika sa RBD. Poreklo RBD često je nepoznato, ali se dovodi u vezu sa degenerativnim neurološkim poremećajima kao što je Parkinsonova bolest (PB). Bolesnici sa PB ne moraju uvek ispoljiti odlike koje prate RBD, koji se identifikuje kod približno jedne trećine do jedne polovine ovih bolesnika. Metode. U periodu od decembra 2010. do septembra 2011. ambulantno smo pregledali 97 bolesnika sa PB, lečenih u Institutu za neurologiju Kliničkog Centra Srbije u Beogradu. Nakon što je ustanovljena dijagnoza, svi bolesnici popunili su posebno konstruisani upitnik sa sledećim varijablama: starost, pol, godine života na početku bolesti, dužina trajanja bolesti od pojave simptoma, forma bolesti, način lečenja, dužina trajanja lečenja, prisustvo opstipacije, smanjenje čula mirisa i porodična anamneza PB. Na početku pregleda, motorna sposobnost bolesnika ocenjivana je pomoću skale Unified Parkinson's Disease Rating Scale (motor part) (UPDRS). Kognitivne sposobnosti procenjivane su pomoću skale Mini Mental Status Examination (MMSE) (Mini mental test), a simptomi depresije bodovani su uz pomoć skale Hamiltonove Depression Rating Scale (HDRS). Bolesnici sa PB podeljeni su na one sa i bez RBD koristeći RBD Questionnaire - Hong Kong (RBDQ-HK) upitnik u vidu intervjua. Forma PB, način lečenja, pol, opstipacija i porodična anamneza PD su statistički računate Fišerovim χ2 testom. Dužina trajanja simptoma i lečenja, prisustvo olfaktivnih promena, MMSE skor, UPDRS skor i HDRS skor analizirani su primenom Z-testa. Starost i godine života na početku bolesti procenjene su neuparenim t-testom. Rezultati. RBD pozitivnu grupu činilo je 15 (15,5%) bolesnika, dok kod ostalih (82/97) RBD nije bio identifikovan. Između RBD pozitivne i negativne grupe kada je u pitanju pol (p = 0,847), starost (p = 0,577), uzrast na početku bolesti (p = 0,141), dužine trajanja bolesti od pojave simptoma (p = 0,069), porodična anamneza (p = 0,591), forma bolesti (p = 0,899), prisustva opstipacije (p = 0,353), smanjenje čula mirisa (p = 0,32) i MMSE skor (p = 0,217) nije bilo razlike. Dužina trajanja lečenja u grupi RBD pozitivnih bila je značajno duža nego u grupi RBD negativnih (9,4 ± 5,3 i 6,3 ± 3,9 godina, respektivno; p = 0,029), što je utvrđeno i za UPDRS motorni skor (19,1 ± 9,4 i 12,7 ± 8,2, respektivno; p = 0,013). Takođe, HDRS skor bio je viši kod bolesnika kod kojih je utvrđen RBD, za razliku od bolesnika u grupi u kojoj je ovo oboljenje bilo odsutno (10,1 ± 6,0 i 6,4 ± 4,5, respektivno; p = 0,019). Zaključak. Dobijeni rezultati pokazuju da 15,5% bolesnika sa PB ima i RBD, kao i da se bolesnici sa RBD razlikuju od onih bez tog oboljenja po dužini trajanja lečenja, težini bolesti (utvrđenoj UPDRS skorom) i težini depresivnih simptoma.

Ključne reči

Reference

*** (2005) International classification of sleep disorders: Diagnostic and coding manual. Westchester: American Academy of Sleep Medicine, 2
Arnulf, I. (2012) REM sleep behavior disorder: Motor manifestations and pathophysiology. Movement Disorders, 27(6): 677-689
Boeve, B.F. (2009) REM sleep behavior disorder. Annals of the New York Academy of Sciences, 1184(1): 15-54
Braak, H., del Tredici, K., Rub, U., de Vos, R.A.I., Jansen, S.E.N.H., Braak, E. (2003) Staging of brain pathology related to sporadic Parkinson's disease. Neurobiol Aging, 24(2): 197-211
Burn, D.J., Anderson, K. (2012) To sleep, perchance to dement: RBD and cognitive decline in Parkinson's disease. Movement Disorders, 27(6): 671-673
Chokroverty, I.S. (2009) An overview of normal sleep. u: Chokroverty I.S. [ur.] Sleep disorders medicine, Philadelphia: Sounders Elsevier, 3rd. p. 5-8
Comella, C.L., Nardine, T.M., Diederich, N.J., Stebbins, G.T. (1998) Sleep-related violence, injury, and REM sleep behavior disorder in Parkinson's disease. Neurology, 51(2): 526-9
Doty, R.L. (1989) The smell identification test administration manual. Haddon Heights, NJ: Sensonics, Inc
Fahn, S., Elton, R.L. (1987) Unified Parkinson’s disease rating scale. u: Fahn S., Marsden C.D., Calne D., Goldstein M. [ur.] Recent developments in Parkinson's disease, Florham Park (NJ): Macmillan Health Care Information, p. 153-63
Folstein, M.F., Folstein, S.E., McHugh, P.R. (1975) 'Mini-mental state'. A practical method for grading the cognitive state of patients for the clinician. Journal of psychiatric research / J Psychiatr Res, 12(3): 189-98
Forsaa, E.B., Larsen, J.P., Wentzel-Larsen, T., Goetz, C.G., Stebbins, G.T., Aarsland, D., Alves, G. (2010) A 12-Year Population-Based Study of Psychosis in Parkinson Disease. Archives of Neurology, 67(8): 996−1001
Gibb, W.R., Lees, A.J. (1988) The relevance of the Lewy body to the pathogenesis of idiopathic Parkinson's disease. Journal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry, 51(6): 745-752
Gjerstad, M.D., Boeve, B., Wentzel-Larsen, T., Aarsland, D., Larsen, J.P. (2008) Occurrence and clinical correlates of REM sleep behaviour disorder in patients with Parkinson's disease over time. Journal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry, 79(4): 387-391
Hamilton, M. (1960) A rating scale for depression. Journal of neurology, neurosurgery, and psychiatry, 23: 56-62
Iber, C., Ancoli-Israel, S., Chesson, A., Quan, S.F. (2007) The AASM manual for the scoring of sleep and associated events: Rules, terminology and technical specifications. Westchester, Ill: American Academy of Sleep Medicine
Kandiah, N., Narasimhalu, K., Lau, P., Seah, S., Au, W.L., Tan, L.C.S. (2009) Cognitive decline in early Parkinson's disease. Movement Disorders, 24(4): 605-608
Lavault, S., Leu-Semenescu, S., du Montcel, S. T., de Cock, V. C., Vidailhet, M., Arnulf, I. (2010) Does clinical rapid eye movement behavior disorder predict worse outcomes in Parkinson’s disease?. Journal of Neurology, 257(7): 1154-1159
Li, S.X., Wing, Y.K., Lam, S.P., Zhang, J., Yu, M.W.M., Ho, C.K.W., Tsoh, J., Mok, V. (2010) Validation of a new REM sleep behavior disorder questionnaire (RBDQ-HK). Sleep Medicine, 11(1): 43-48
Magerkurth, C., Schnitzer, R., Braune, S. (2005) Symptoms of autonomic failure in Parkinson?s disease: prevalence and impact on daily life. Clinical Autonomic Research, 15(2): 76-82
Olson, E.J., Boeve, B.F., Silber, M.H. (2000) Rapid eye movement sleep behaviour disorder: Demographic, clinical and laboratory findings in 93 cases. Brain, 123( Pt 2): 331-9
Postuma, R.B., Gagnon, J., Vendette, M., Charland, K., Montplaisir, J. (2008) Manifestations of Parkinson disease differ in association with REM sleep behavior disorder. Movement Disorders, 23(12): 1665-1672
Postuma, R.B., Bertrand, J., Montplaisir, J., Desjardins, C., Vendette, M., Romenets, S.R., Panisset, M., Gagnon, J. (2012) Rapid eye movement sleep behavior disorder and risk of dementia in Parkinson's disease: A prospective study. Movement Disorders, 27(6): 720-726
Romenets, S.R., Gagnon, J., Latreille, V., Panniset, M., Chouinard, S., Montplaisir, J., Postuma, R.B. (2012) Rapid eye movement sleep behavior disorder and subtypes of Parkinson's disease. Movement Disorders, 27(8): 996-1003
Schenck, C.H., Bundlie, S.R., Patterson, A.L., Mahowald, M.W. (1987) Rapid eye movement sleep behavior disorder. A treatable parasomnia affecting older adults. JAMA, 257(13): 1786-9
Schenck, C.H., Hurwitz, T.D., Mahowald, M.W. (1993) REM sleep behaviour disorder: an update on a series of 96 patients and a review of the world literature. Journal of Sleep Research, 2(4): 224-231
Simuni, T., Sethi, K. (2008) Nonmotor manifestations of Parkinson's disease. Annals of Neurology, 64(S2): S65-S80
Sixel-Doring, F., Trautmann, E., Mollenhauer, B., Trenkwalder, C. (2011) Associated factors for REM sleep behavior disorder in Parkinson disease. Neurology, 77(11): 1048-1054
Unger, M.M., Belke, M., Menzler, K., Heverhagen, J.T., Keil, B., Stiasny-Kolster, K., Rosenow, F., Diederich, N.J., Mayer, G., Möller, J.C., Oertel, W.H., Knake, S. (2010) Diffusion tensor imaging in idiopathic REM sleep behavior disorder reveals microstructural changes in the brainstem, substantia nigra, olfactory region, and other brain regions. Sleep, 33(6): 767-73
Vibha, D., Shukla, G., Goyal, V., Singh, S., Srivastava, A.K., Behari, M. (2011) RBD in Parkinson's disease: A clinical case control study from North India. Clinical Neurology and Neurosurgery, 113(6): 472-476
Yoritaka, A., Ohizumi, H., Tanaka, S., Hattori, N. (2009) Parkinson’s Disease with and without REM Sleep Behaviour Disorder: Are There Any Clinical Differences?. European Neurology, 61(3): 164-170
Zetusky, W.J., Jankovic, J., Pirozzolo, F.J. (1985) The heterogeneity of Parkinson's disease: Clinical and prognostic implications. Neurology, 35(4): 522-522