Metrika članka

  • citati u SCindeksu: [1]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:2
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:1
članak: 4 od 4  
Back povratak na rezultate
Timočki medicinski glasnik
2014, vol. 39, br. 2, str. 78-84
jezik rada: srpski
vrsta rada: originalan članak
doi:10.5937/tmg1402078C
Pojedine determinate stepena uhranjenosti dečaka i devojčica pred upis u školu i u periodu adolescencije (u 7, 14 i 17. godini) generacije rođene 1996. godine u Zaječaru
aDečiji dispanzer, Zdravstveni centar Zaječar
bPedijatrijska služba, Zdravstveni centar Zaječar

e-adresa: marko@cvetkovic.rs

Sažetak

Uvod: Gojaznost u detinjstvu i adolescenciji udružena je sa brojnim faktorima rizika za kardiovaskularna oboljenja (KVO). Neki od tih faktora rizika su tip 2 dijabetes melitusa (T2DM), hipertenzija i dislipidemija. Gojaznost i udruženi faktori rizika za KVO imaju jasnu tendiciju da perzistiraju u odrasloj dobi. Faktori koji utiču na indeks telesne mase (ITM) dece i mladih su stanje uhranjenosti, fizička aktivnost, sedanterni stil života i pojedine determinante kao što su gojaznost roditelja, njihova dob, obrazovanje, zanimanje, broj članova porodice, dužina dojenja, telesna masa na rođenju, stil života. Poznavanje pojedinih detrminanti koristi pri usmeravanju preventivnih programa za sprečavanje nastanka gojaznosti među decom i mladima. Cilj: Praćenje uticaja determinatni kao što su: dob roditelja, broja članova porodice i telesna masa na rođenju na stepen uhranjenosti kod dečaka i devojčica uzrasta 7 godina i u periodu adolescencije u generaciji dece rođene 1996. godine u Zaječaru. Materijal i metodi rada: U ispitivanje je bilo uključeno 190 dečaka i 178 devojčica kojima je pred upis u školu, u 7. godini, merena telesna masa (TM) i telesna visina (TV). Prvi pregled u 7. godini obavljen je 2003. godine, u 14. godini obavljen je 2010. godine i u 17. godini, 2013. godine, u Dečijem dispanzeru u Zaječaru. Indeks telesne mase (ITM), kao parametar procene stepena uhranjenosti, izračunat je prema standardnoj formuli: ITM=TM(kg)/TV2(m). Svaki ispitanik je zajedno sa svojim roditeljima ispunio upitnik koji je sadržao podatke za starost roditelja, broj članova porodice i porođajnu masu. Ovi podaci su korišćeni tokom sva tri perioda praćenja. Za dob roditelja su pri svakom narednom pregledu korigovane godine prema vremenu proteklom od prethodnog pregleda. Prema broju dece u porodici, ispitanici su podeljeni u dve grupe: I - jedno i II - više dece. Prema porođajnoj masi (PM), ispitanici su podeljeni u tri grupe: eutrofični (od 2600 do 3999 g), hipotrofični (≤ 2 599 g) i hipertrofični ( ≥4 000 g). Devojčice su prema porođajnoj masi podeljene u tri grupe: eutrofične (od 2600 do 3849 g), hipotrofične ( ≤2 599 g) i hipertrofične ( ≥3850 g). Očevi dece uzrasta 7 godina su raspoređeni u tri starosne grupe: prvu su činili očevi starosti do 34 godina, drugu grupu očevi stari 35-39 godina, a treću stari 40 i više godina. Majke su, takođe, raspoređene u tri starosne grupe: prvu su činile majke stare do 29 godina, drugu, majke stare 30-34 godine, a treću grupu majke stare 35 i više godina. U uzrastu od 14 i 17 godina, za starost roditelja dodato je u svakoj od tri kategorije onoliko godina koliko su roditelji i ispitanici bili stariji (7 i 10 godina). Razlika u starosnim grupama očeva i majki proizlazi iz činjenice da su očevi ispitanika u proseku stariji 5 godina od majki ispitanika. Značajnost je testirana t-testom. Rezultati: Od 190 dečaka uzrasta od 7 godina, na osnovu kriterijuma koje su dali Cole i saradnici, pothranjeno je 17 (8,95%), sa prosečnim ITM-13,57±0,41, normalno uhranjeno je 134 (70,5%), sa prosečnim ITM-15,81±0,99. Dece sa rizikom da postanu gojazna i gojaznih je 39 (20,5%), sa prosečnim ITM-20,72 ±2,25. Od 178 devojčica uzrasta od 7 godina, na osnovu kriterijuma koje su dali Cole i saradnici, pothranjeno je 19 (10,67%), sa prosečnim ITM-13,21±0,49. Normalno uhranjeno je 122 (68,54%), sa prosečnim ITM-15,58±1,17. Dece sa rizikom da postanu gojazna i gojaznih je 37 (20,78%), sa prosečnim ITM-19,73±1,88. U porodicama sa više dece, veći je prosečan ITM kod dečaka u sedmoj godini. U periodu adolescencije kod dečaka nema razlike u prosečnom ITM. Kod devojčica, prema broju dece u porodici, nema statistički značajne razlike u prosečnom ITM ni u jednom istraživanom uzrastu. Kod dečaka i devojčica, prema porođajnoj masi, nema statistički značajne razlike u prosečnom ITM ni u jednom istraživanom uzrastu. Dečaci pred polazak u školu, čije su majke mlađe (≤29 godina), imaju veći prosečan ITM (p<0,01) u odnosu na vršnajke čije su majke starije. Ista je situacija i uzrastu od 14 godina. U uzrastu od 17 godina, dob majke nema uticaj na prosečan ITM. Prema dobu roditelja-majke: devojčice pred polazak u školu, dob majke nema uticaj na prosečan ITM. U uzrastu od 14 i 17 godina, adolescentkinje čije su majke mlađe dobi imaju veći prosečan ITM (p<0,01). Dečaci pred polazak u školu, čiji su očevi mlađi (≤34 godina ), imaju veći prosečan ITM (p<0,02) u odnosu na vršnajke čiji su očevi stariji. Ista je situacija i uzrastu od 14 godina. U uzrastu od 17 godina, dob oca nema uticaj na prosečan ITM. Devojčice pred polazak u školu, čiji su očevi mlađi (≤34 godina ), imaju veći prosečan ITM (p<0,003). Ista je situacija i uzrastu od 17 godina. U uzrastu od 14 godina, najveći prosečan ITM imaju adolescentkinje čiji su očevi 'srednjih godina', odnosno 42-46 godina (p<0,029). Zaključak: kod naših ispitanika, oba pola u 7, 14 i 17. godini, porođajna masa nema uticaj na prosečan ITM. U porodicama sa većim brojem dece, veći je i prosečan ITM. U uzrastu od 7 i 14 godina deca mlađih roditelja imaju veći prosečan ITM, osim kod adolescentkinja u 14. godini kada deca očeva 'srednjih' godina imaju veći prosečan ITM.

Ključne reči

determinante uhranjenosti; adolescenti; porođajna masa; životna dob roditelja

Reference

Adolescents Expert Panel On Integrated Guidelines For Cardiovascular Health And Risk Reduction In Children And (2011) Expert Panel on Integrated Guidelines for Cardiovascular Health and Risk Reduction in Children and Adolescents: Summary Report. Pediatrics, 128(Supplement): S213-S256
Bouchard, C. (1991) Current understanding of the etiology of obesity: Genetic and nongenetic factors. Am J Clin Nutr, 53(6 Suppl): 1561S-1565S
Bukara-Radujković, G., Zdravković, D. (2008) Determinante gojaznosti kod dece i adolescenata. Srpski arhiv za celokupno lekarstvo, vol. 136, br. 1-2, str. 22-27
Cole, T.J., Bellizzi, M.C., Flegal, K.M., Dietz, W.H. (2000) Establishing a standard definition for child overweight and obesity worldwide: International survey. BMJ, 320(7244): 1240-3
Danielzik, S., Czerwinski-Mast, M., Langnäse, K., Dilba, B., Müller, M.J. (2004) Parental overweight, socioeconomic status and high birth weight are the major determinants of overweight and obesity in 5-7 y-old children: baseline data of the Kiel Obesity Prevention Study (KOPS). International Journal of Obesity, 28(11): 1494-1502
Ishaque, A., Ahmad, F., Zehra, N., Amin, H.H. (2012) Frequncy of and factors leading to obesity and overweight in school children. J Ayub Med Coll Abbottabad, 24 (2)
Kleiser, C., Schaffrath, R.A., Mensink, G.B.M., Prinz-Langenohl, R., Kurth, B. (2009) Potential determinants of obesity among children and adolescents in Germany: results from the cross-sectional KiGGS Study. BMC public health, 9: 46
Krassas, G.E., Tzotzas, T., Tsametis, C., Konstantinidis, T. (2001) Determinants of body mass index in Greek children and adolescents. J Pediatr Endocrinol Metab, 14 Suppl 5: 1327-33; discussion 1365
Plachta-Danielzik, S., Landsberg, B., Johannsen, M., Lange, D., Müller, M.J. (2010) Determinants of the prevalence and incidence of overweight in children and adolescents. Public Health Nutrition, 13(11): 1870-1881
Schellong, K., Schulz, S., Harder, T., Plagemann, A. (2012) Birth Weight and Long-Term Overweight Risk: Systematic Review and a Meta-Analysis Including 643,902 Persons from 66 Studies and 26 Countries Globally. PloS one, 7(10): e47776