Metrika članka

  • citati u SCindeksu: [1]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:7
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:3
članak: 2 od 7  
Back povratak na rezultate
Nasleđe
2011, br. 12, str. 145-167
jezik rada: srpski
vrsta rada: neklasifikovan
objavljeno: 13/03/2012
Evangelička crkva - Bitef teatar u Beogradu
nema

Sažetak

Specifičnošću arhitektonskog rešenja i namene, Evangelička crkva predstavlja jedinstven primer sakralnog objekta u međuratnoj arhitekturi Beograda. Ključni estetski kvaliteti objekta proizilaze iz jednostavnosti i pročišćenosti spoljašnjeg izgleda i unutrašnje dispozicije prostora. I pored skromnih dimenzija građevine, uslovljenih oblikom i veličinom prostora na kojem je podignuta, crkva se u ambijentu jednog od najstarijih delova Dorćola izdvaja upravo svojom reprezentativnošću, zasnovanom na strogosti i pročišćenosti primenjenih arhitektonskih rešenja. Posebna vrednost objekta leži i u činjenici da je projekat potpisao čuveni nemački arhitekta Oto Bartning, čije slobodno tumačenje strukture gotičkog prostornog programa svedoči o prisustvu ideja moderne evropske arhitektonske misli na našim prostorima. Iako je u spoljašnjem izgledu građevine evidentan uticaj severnoevropske sakralne tradicije, opšti izgled objekta bi se pre mogao tumačiti kao originalno ostvarenje autora, usklađeno sa savremenim ukusom i potrebama vernika. Građevinski kvaliteti objekta ogledaju se pre svega u doslednoj primeni materijala i konstruktivnih elemenata, ali i u uspešnom rešenju akustike centralne sale, što je bio i jedan od osnovnih postulata za određivanje njegove današnje namene - teatra. Upravo zahvaljujući ovim kvalitetima, zgrada je i pored izvesnih manjih oštećenja, nastalih tokom bombardovanja 1941. i 1944. godine, sačuvala svoj prvobitni originalni izgled. Kao svedočanstvo postojanja i delovanja manjinske hrišćanske konfesionalne zajednice u periodu između dva svetska rata, zgrada poseduje i izrazite kulturno-istorijske vrednosti. Podizanjem novog namenskog objekta, Evangelička crkvena opština, prisutna u Beogradu tokom jednog i po veka, pokazala je visok nivo duhovne i kulturne svesti. Izuzetnim materijalnim i profesionalnim angažovanjem predstavnika opštine, uz podršku jugoslovenskih vlasti, ostvareno je delo značajnih arhitektonsko-urbanističkih vrednosti kojim je označen i kraj izuzetno bogate međuratne graditeljske delatnosti u Beogradu. Posebno značajan aspekat u sagledavanju vrednosti objekta predstavlja i kvalitet izvedenih radova na adaptaciji crkve za potrebe Bitef teatra, koji su realizovani tokom 1987. i 1988. godine. Sve intervencije na građevini sprovedene su uz uvažavanje njenih visokih kulturno-istorijskih i arhitektonsko-estetskih vrednosti. Opravdanost ovih radova proizilazi iz nove namene, kojom je objekat postao pozorišna institucija od opšteg interesa za kulturni razvoj grada. Bitef teatar, koji je već dve decenije aktivan u objektu nekadašnje evangeličke crkve, izrastao je u jedno od najznačajnijih pozorišta u Beogradu i Srbiji, dok se Bitef festival razvio u prvorazrednu, svetski priznatu kulturnu manifestaciju. Upravo taj aspekat daje objektu značaj u savremenom kulturološkom smislu. Na osnovu svih navedenih spomeničkih vrednosti objekta, Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda pokrenuo je 2010. godine inicijativu za utvrđivanje Evangeličke crkve - Bitef teatra u Beogradu za spomenik kulture.

Reference

*** (1988) Glavni projekat rekonstrukcije trga ispred Bitef teatra. Beograd: RO 'Zelenilo' Beograd
*** (1940) Građenje sportskog stadiona i uređenje Donjeg grada. Politika, 12. oktobar 11
*** (1940) Izložba nove nemačke arhitekture na beogradskom sajmištu. Beogradske opštinske novine, Beograd, br. 10, oktobar 854-858
*** (2010) Konfesionalna restitucija kao deo svojinske tranzicije, studija o trogodišnjoj primeni Zakona o vraćanju (restituciji) imovine crkvama i verskim zajednicama 2007-2010. Beograd, 168
*** (1940) Arhitekte protiv podizanja stadiona u Donjem gradu. Vreme, 16. 12. 10
*** (1940) Nova evangelička crkva u Beogradu. Beogradske opštinske novine, Beograd, br. 10, okt., 853
*** (1940) Osvećenje kamena temeljca nemačke evangelističke crkve u Beogradu. Politika, 18. okt., 11
*** (1940) Osvećenje temelja nove evangeličke crkve u Beogradu. Politika, 21. okt., 7
*** (1844) Srpski građanski zakonik. Beograd
*** (1988) Tehnički opis uz Glavni arhitektonsko-građevinski projekat objekta 'Bitef teatra' u Beogradu. Beograd: Iskra projekt, I faza, maj
*** (1931) Uredba o stalnoj godišnjoj pomoći evangeličko-hrišćanskim crkvama i reformovanoj hrišćanskoj crkvi Kraljevine Jugoslavije, doneta na osnovu člana 6 Zakona od 16. aprila 1930. Službene novine KJ, XIII1, br. 134-XLIII
*** (1835) Ustav i vlade Kneževine Srbije. Kragujevac
*** (1901) Ustav Kraljevine Srbije. 6. apr
*** (2006) Zakon o crkvama i verskim zajednicama priznata kao tradicionalna crkva. Sl. glasnik RS, br. 36
*** (1930) Zakon o evangeličko-hrišćanskim crkvama i reformovanoj crkvi u Kraljevini Jugoslaviji. Službene novine Kraljevine Jugoslavije, br. 95, 28. april
*** (1984) Detaljni urbanistički plan bloka između ulica Drinčićeve, Knez Miletine i Gundulićevog venca. Službeni list grada Beograda, br. 20
*** (1988) Glavni arhitektonsko-građevinski projekat objekta 'Bitef teatra' u Beogradu. Beograd, I faza, Iskra projekt, maj
Bartning, O. (1936) Vom evangelischen Kirchbau in der Fremde. Auslanddeutschtum und evangelische Kirche Jahrbuch, str. 134-142
Bjelajac, B. (2003) Protestantizam u Srbiji - prilozi za istoriju reformacijskog nasleđa u Srbiji-I deo. Beograd: Alfa i Omega
Bojović, S. (2007) Evangelička crkva u Beogradu. Beograd: Republički zavod za zaštitu spomenika kulture godine, rukopis konzervatorskog rada
Branković, T. (2006) Protestantske zajednice u Jugoslaviji 1945-1991. Niš - Beograd
Cvitković, I. (2005) Rječnik religijskih pojmova. Sarajevo: DES
Dento, W. (1865) Srbija i Srbi. Berlin
Dimić, L. (1997) Kulturna politika Kraljevine Jugoslavije 1918-1941. Beograd, I-III
Gligorijević, B. (2002) Kralj Aleksandar Karađorđević - u evropskoj politici. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva
Gregoti, V. (2000) Ekspresionizam. u: Perović Miloš R. [ur.] Istorija moderne arhitekture - antologija tekstova, Beograd, 2b. Kristalizacija modernizma. Avangardni pokreti
Heathcote, E., Spens, I. (1997) Church builders. London: Academy Editions
Hristić, K.N. (1937) Zapisi starog Beograđanina. Beograd: Prosveta
J.P. (1940) Zgrada našeg poslanstva nalazi se u poslaničkom kvartu u Berlinu. Pravda, 1. 12
Kadijević, A. (1998-1999) Ideološke i estetske osnove uspona evropske monumentalne arhitekture u četvrtoj deceniji dvadesetog veka. Istorijski časopis, knj. XLV-XLVI, 255-277
Kieckhefer, R. (2004) Theology in stone church architecture from Byzantium to Berkeley. Oxford: Oxford University Press
Kuburić, Z.S. (2006) Crkve i verske zajednice u Srbiji i Crnoj Gori. u: Subotić Ljiljana [ur.] Susret kultura, Međunarodni interdiscipllinarni simpozijum (IV), Zbornik radova, Novi Sad: Filozofski fakultet
Kuburić, Z.S. (2010) Verske zajednice u Srbiji i verska distanca. Novi Sad: Centar za empirijsko istraživanje religije
Manević, Z. (1984) Arhitektura i politika 1937-1941. Zbornik za likovne umetnosti, Novi Sad, 20, 293-306
Manević, Z. (1979) Jučerašnje graditeljstvo I. Urbanizam Beograda, 53-54, prilog 9, 6, 15
Nestorović, B. (2006) Arhitektura Srbije u XIX veku. Beograd
Novaković, Ž., Mijajlović, Ž. (2003) Gromanov album fotografija 1876-1878. Beograd, (inv.br.Ur. 3770)
Pavlović, M., Novaković, J.R., ur. (2005) Francusko-srpski odnosi 1904-2004. Beograd: Društvo za kulturnu saradnju Srbija-Francuska
Pehnt, W. (1981) Die Architektur des Expresssionismus. Stuttgart, 151-152
Pehnt, W. (1985) Expressionist architecture in drawings. Stuttgart, str. 84-85, 114
Pent, V. (2000) Arhitektura ekspresionizma u Severnoj Nemačkoj. u: Perović Miloš R. [ur.] Istorija moderne arhitekture - antologija tekstova, Beograd, 2b. Kristalizacija modernizma. Avangardni pokreti
Popović, D.M. (1940) Izložba novog nemačkog građevinarstva. Umetnički pregled, Beograd, br. 8, 249-252
Wähner, H. (2008) Bauen heißt Sichtbarwerden, heißt Bekennen. u: Bartning Otto [ur.] Baumeister in der Diaspora, Gustav-Adolf-Blatt, 2, 9
Zahner, W. (2009) Church-building in Germany during 20th and 21st centuries. u: Cobian Fernandez E. [ur.] Arquitecturas de lo sagrado. Memoria y proyecto, Ourense, 38-71