Metrika članka

  • citati u SCindeksu: [1]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:2
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:0
članak: 1 od 1  
Acta medica Medianae
2011, vol. 50, br. 1, str. 67-72
jezik rada: srpski
vrsta rada: istoriografski prilog

Typhus exanthematicus 1836. godine - u Kragujevcu (Srbija) i Filadelfiji (SAD)
Dom zdravlja 'dr Nika Labović' Berane, Crna Gora

e-adresa: epid.dz.berane@t-com.me

Sažetak

U 'prebakteriološkom periodu' razvoja svetske medicine izdvojen je pegavi tifus kao entitet. Otuda je stepen razvoja medicinske nauke uslovio konkretni način dijagnostikovanja; svakako, drukčiji od savremenog. Ovo dijagnostifikovanje je bilo na osnovu kliničkog iskustva lekara i predloženog dijagnostičkog sredstva. Godina ustanovljavanja entiteta pegavog tifusa bila je 1836., kada ga je W. Gerhard ustanovio putem obdukcione dijagnostičke procedure, o čemu je izvestio medicinsku javnost 1837. godine. Od tada, drugi lekari imaju obavezu da proceduru sprovedu i provere. Epidemijski pegavi tifus ustanovljen u Filadelfiji bio je 'laboratorijski potvrđen i epidemiološki povezan'. Razvojem medicine usledila je kasnija potvrda entiteta etiopatogenezom ili drugim savršenijim metodama. Nasuprot ovom pristupu, stoji obično, 'rutinersko dijagnostikovanje' koje je mnogo manje pouzdano. U Kragujevcu je 1836. godine bio prisutan 'tifus'. Pegavičar je bio povod tog ustanovljavanja, sudi se analizom dostupnih argumenata od 1879. do danas. Otuda je dijagnostikovanje u Miloševoj prestonici moglo da bude jedino nivoa neentiteta. Lekar u Srbiji, koji je pre prihvatio iscrpno, pa ipak, osporavano razmatranje Gerharda, bio je u prednosti da otkrije prvi entitet pegavog tifusa na njenom tlu. U Srbiji podvajanje vrsta tifusa i pri tome prepoznavanje pegavca višeg nivoa od 'klinički potvrđenog slučaja' otuda je usledilo posle Gerhard-ovog saopštenja 1837. godine. Tada, prilikom opisa neke naredne epidemijske pojave pegavog tifusa, trebalo je da bude ukazano da je primenjen isti kao Gerhard-ov način ustanovljavanja entiteta ili pouzdaniji od njega.

Ključne reči

epidemijski pegavi tifus; W. Gerhard; P. Louis; V. Đorđević; K. Pacek; nosologija; entitet bolesti; tifoidna groznica; tifusna groznica; Kragujevac; Filadelfija

Reference

Anderson, J. (2006) Typhus fever 1915. Public Health Reports, 121 (Supplement 1): 86-90
Arhiv Srbije (1836) Raport poručnika Popovića, komandira knjaževske pešačke gvardije o regrutima pomrlim u bolnici u Kragujevcu. original 879-910, tematski registar 351, No 299 od 26.12.1836
Arrizabalaga, J. (2002) Problematizing retrospective diagnosis in the history of disease. Asclepio, 54(1): 51-70
Borjanović, S. (1977) Epidemiološka studija pegavca u Srbiji i mogućnost njegove eradikacije. Beograd: Medicinski fakultet, doktorska disertacija
Castaneda, M.R. (1934) The antigenic relatonship between proteus X-19 and typhus rickettsia, II A study of the common antigenic factor. Journal of experimental medicine, 60(1): 119-25
Čukić, G. (2007) Od starog ka novom sa dr Vladanom Đorđevićem. Praxis medica, vol. 35, br. 1-2, str. 23-32
Čukić, G. (2005) Prvo ustanovljavanje entiteta pegavog tifusa na području Jugoslavije. Flogiston, br. 13, str. 53-73
Đorđević, T.R. (1921) Književne prilike u Srbiji za vreme prve vlade Kneza Miloša Obrenovića (1815-1839). Prilozi za KJIF, str. 36-37
Đorđević, V. (1879) Istorija srpskog vojnog saniteta / History of the Serbian medical corps. Beograd: Državna štamparija, knjiga prva: 1835-1875, Istorija srpskog vojnog saniteta za prvih 40 godina njegovog razvitka (vol. I: History of the Serbian Military Medical Corps during the first 40 years of its development)
Jeremić, R. (1935) Zdravstvene prilike u Jugoslavenskim zemljama do kraja XIX veka. Zagreb: Škola narodnog zdravlja
Kuželj, J. (1903) Sanitetski savet - rasprava o tifusu koji je vladao u okolini Čačka i lečen u Čačanskoj okružnoj bolnici u prvoj polovini 1902. godine. Srpski arhiv za celokupno lekarstvo, IX, 5, str. 253-61, 6. 299 -313, 7:344-53
Lindenmaier, E. (1876) Serbien, dessen Entwicklung und Fortschritt im Sanitats-Wesen mit Andeutungen über die gesamten Sanitatsver-haltnisse im Orient. Temisvar
Nansi, Ž. (2008) Iskustvo slobode. Beograd: Beogradski krug
Nešković, P. (1957) Pegavi tifus. Beograd: Komisija za medicinsko-naučna istraživanja
Snyder, J. (1970) Rikecije pegavca. u: Horsfall F., Tamm I. [ur.] Virusne i rikecijske infekcije čoveka, Beograd, str. 736-60
Stanojević, V. (1992) Istorija srpskog vojnog saniteta - naše ratno sanitetsko iskustvo. Beograd: VIC
Stanojević, V. (1953) Istorija medicine. Beograd - Zagreb: Medicinska knjiga
Thaller, L. (1949) Edward Jenner i vakcinacija velikih boginja - temelji medicine. Beograd: Medicinska knjiga
Todorović, K., Žarković, B. (1972) Akutne infektivne bolesti sa epidemiologijom. Beograd: Institut za stručno usavršavanje i specijalizaciju zdravstvenih radnika
Virchow, R. (2006) Report on the typhus epidemic in Upper Silesia. Classics in social medicine, 1(1):28-82. from: www.academia.dk
Vujević, M. (2006) Uvođenje u znanstveni rad u području društvenih znanosti. Zagreb: Školska knjiga
Vuković, Ž., Lončarević, G., Mugoša, B. (2001) Epidemiološki nadzor nad bolestima koje se preveniraju imunizacijom - priručnik 1. Podgorica: UNICEF
Zdrodovski, F., Golinevič, M. (1972) Učenje o rickeitsiah i rickcttsiozah. Moskva: Medicina