Metrika članka

  • citati u SCindeksu: [1]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:40
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:0
članak: 1 od 1  
Back povratak na rezultate
Zaštita prirode
2009, vol. 60, br. 1-2, str. 349-358
jezik rada: srpski
vrsta rada: naučni članak
objavljeno: 23/03/2010
Stanje i zaštita geodiverziteta i objekata geonasleđa u Srbiji
Zavod za zaštitu prirode Srbije, Beograd

e-adresa: sbelij@zzps.rs

Sažetak

Kroz burnu geološku prošlost na teritoriji Srbije izdiferencirane su brojne geotektonske jedinice sa izuzetno složenim odnosima i velikom raznovrsnošću geodiverziteta. Tu se mogu naći stene petrografski vrlo različite, od najstarijih do najmlađih. Tako raznovrsnu podlogu prati i izuzetno dinamičan reljef i velika raznovrsnost oblika i pojava. Takvo geološko i geomorfološko okruženje idealan su okvir za rad i velika inspiracija, ali složeni odnosi i kadrovska politika doveli su do podređenog odnosa struke u okvirima delatnosti zaštite prirode, što se direktno odražava i na rezultate rada. Dosadašnji rad na zaštiti geodiverziteta i objekata geonasleđa sistematizovan je i podeljen u četiri faze koje se razlikuju po konceptualnim shvatanjima, obimu i dinamici rada. Stanje do sada zaštićenih objekata geonasleđa ne može se okarakterisati kao zadovoljavajuće. Objekti su uglavnom zapušteni i neobeleženi. Ukoliko su samostalni, zaštićeni kao Spomenici prirode, imaju kakvo-takvo obeležavanje, a ako su u okvirima nekog većeg zaštićenog područja - kao da ne postoje. Tu je osnovni problem u nedostatku kadrova geostruka kod upravljača-staraoca, a neophodan je i kontinuirani sistem permanentnog obrazovanja postojećih kadrova. Međutim, to će biti moguće tek kada se iznađu sistemska rešenja za odgovarajuće finansiranje zaštite i zaštićenih područja, odnosno prirodne baštine Srbije. Novi impuls zaštiti geodiverziteta i geonasleđa daju neke nove međunarodne inicijative među kojima je i institucija Geoparkova kao prostornih celina od posebnog značaja za očuvanje objekata geonasleđa i ukupnog geodiverziteta, posebno kroz sisteme edukacije o geološkoj prošlosti i dinamici stvaranja Zemljine kore i reljefa i na tome osmišljenog koncepta geoturizma kao dela ekoturizma i edukativnog turizma, tako da Geoparkovi daju novi smisao i cilj u konceptu zaštite i upravljanja geodiverzitetom i objektima geonasleđa.

Ključne reči

geodiverzitet; objekti geonasleđa; zaštita prirode; geoparkovi

Reference

*** FORUM: Geodiversity & geoconservation. , vol. 22:3, p. 4-12
Alexandrowicz, Z. (2006) Geoparki - nowe wyzwanie dla ochrony dziedzictwa geologisznego. Przeglad Geologiczny, Warszawa, 54, 1, str. 36-41
Bauer, B. (1996) Geomorphology, geography and science. u: Rhoads B.L., Thorn C.E. [ur.] The Scientific Nature of Geomorphology: Proceedings of the 27th Binghamton Symposium in Geomorphology, John Wiley & Sons, str. 381-413
Belij, S. (2008) Geodiverzitet i geonasleđe u razvoju geomorfologije i zaštiti prirode. Zaštita prirode, vol. 58, br. 1-2, str. 5-14
Belij, S., Amidžić, L., Radovanović, D. (1993) Geoekološki pristup kao kompleksni metod istraživanja visokoplaninskog krasa na primeru Donjeg Kotla (Karanfili). u: Mandić M. [ur.] Simpozijum o zaštiti karsta, (II), Zbornik, Beograd: Akademski speleološko-alpinistički klub, str. 33-44, Plenarni referat
Belij, S., Amidžić, L. (1996) Geodiversity of Prokletije as a precondition of highmountain flora diversity. u: Balkan conference 'National Parks and their role in biodiversity protection of Balkan Peninsula', Ohrid, Skopje, str. 213-219
Belij, S., Mijović, D. (1996) The regional inventory of glacial forms of the relief in Serbia and the need for their protection. u: Zarlenga Francesco [ur.] International symposium on the conservation of our geological heritage, (2nd), 20-22. may, Rome, Abstracts, Rome: Servicio Geologico d'Italia, str. 11-11
Belij, S., Mijović, D., Nojković, S. (1996) Protection of geo(morpho)logic objects in the Republic of Serbia as a part of the broader system of environmental protection. Geologica Balcanica, 26, 1, 91-95
Belij, S., Nešić, D. (2005) Geomorfološki objekti periglacijalne sredine na Staroj planini, njihova zaštita i menadžment. u: Drugi naučni skup o geonasleđu Srbije, Beograd: Zavod za zaštitu prirode Srbije, 20, str. 155-158
Belij, S., Milovanović, B., Simić, S., Kličković, M. (2008) Zaštita suteske Sikolske reke sa vodopadom na Mokranjskoj steni. Zaštita prirode, vol. 58, br. 1-2, str. 71-92
Belij, S., Nešić, D., Milovanović, B. (2008) Savremeni geomorfološki procesi i oblici reljefa periglacijalne sredine Stare planine i njihova zaštita. Zaštita prirode, vol. 59, br. 1-2, str. 19-50
Belij, S. (1992) Visokogorski kras Bjeliča i potreba njegove zaštite. u: Mandić M. [ur.] Simpozijum o zaštiti krasa, (I), novembar 1990., Zbornik, Beograd: Akademski speleološko-alpinistički klub, str. 24-28
Belij, S. (1995) Geološke i geomorfološke vrednosti u zaštiti prirode. Planinarski glasnik, Beograd, 5
Belij, S. (1995) Mrazno-snežaničke jame - geomorfološki rariteti našeg visokoplaninskog krasa i potreba njegove zaštite. u: Mandić M. [ur.] Simpozijum o zaštiti karsta, (II), Zbornik, Beograd: Akademski speleološko-alpinistički klub, str. 33-44
Belij, S. (1998) Zaštita glacijalnog reljefa u Srbiji. Zaštita prirode, 48/49, str. 59-70
Belij, S. (2005) Zaštita geomorfoloških fenomena periglacijalne sredine Prokletija i njihovo vrednovanje. u: Naučni skup o geonasleđu Srbije (II), Beograd: Zavod za zaštitu prirode Srbije, str. 135-139
Belij, S. (2006) Geomorfološko-hidrološki spomenik prirode 'slapovi Sopotnice' - novi objekt geo-nasleđa Srbije. Zaštita prirode, vol. 56, br. 2, str. 5-19
Belij, S. (2007) Geodiverzitet i geonasleđe - savremeni trend razvoja geomorfologije u svetu i kod nas. Zbornik radova Geografskog instituta 'Jovan Cvijić', SANU, br. 57, str. 65-70
Brilha, J. (2002) Geoconservation and protected areas. Environmental Conservation, 29, 3:273-276
Čolić, D. (1951) Rad na zaštiti prirode u Srbiji. Zaštita prirode, 2:379-402
Čolić, D. (1964) Josif Pančić - naš veliki prirodnjak, botaničar i prvi pobornik zaštite prirode u Srbiji. Zaštita prirode, 27-28, str. 1-17
Đorđević, Ž. (1938) Zaštita prirodnih spomenika kao državni problem. Beograd: Biblioteka Kolarčevog narodnog univerziteta, knjiga 36
Đurović, P., Mijović, D. (2006) Geonasleđe Srbije - reprezent njenog ukupnog geodiverziteta. Zbornik radova PMF - Geografski institut, Beograd, br. 54, str. 5-18
Eder, F.W. (2005) UNECO'S Global Geoparks Network. u: The Geological Society of America Annual Meeting, Salt Lake City
Erikstad, L. (2008) No geotourism without geoconservation, no geoconservation without geotourism. u: International Conference 'Geotour 2008'(4nd), Krakow, str. 12-13
Gavrilović, D., Belij, S., Mijović, D. (1998) Inventory of geomorphological heritage of Serbia as a base for protection of geomorphological features. Geologica Balcanica, 28, 3-4, str. 71-76
Gavrilović, D.M., Menković, Lj., Belić, S. (1998) Zaštita geomorfoloških objekata u geo-nasleđu Srbije. Zaštita prirode, br. 50, str. 415-423
Gray, M. (2008) Geodiversity and its importance in geotourism. u: International Conference 'Geotour 2008' (4nd), Krakow, str. 21-21
Gray, M. (2005) Geodiversity and geoconservation: What, why and how. u: The George Wright Forum, Geodiversity & Geoconservation, Hancock, Michigan, USA, vol. 22:3, str. 4-12
Gray, M. (2003) Geodiversity: Valuing and conserving abiotic nature. Chichester: Wiley
Gregory, K.J. (2000) The Changing nature of Physical geography. London: Arnold
Grozdanić, S. (1950) Zaštita prirode. Zaštita prirode, 1, 5-9
Janoschek, W.R. (2005) GEOSEE: Bringing together geoscience, communication, education, heritage, culture and sustainable development. u: A Joint Initiative of IUGS-IGU-UNESCO. The Geological Society of America Annual Meeting, Salt Lake City
Lješević, M.A. (2002) Geodiverzitet kao uslov i iskaz životne sredine. Zbornik radova PMF - Geografski institut, Beograd, br. 50, str. 17-32
Mckeever, P.J. (2005) The European Geoparks Network. u: The Geological Society of America Annual Meeting, Salt Lake City
Mijović, D. (2008) Transformation of geoheritage site into tourist attraction-the key element in geotourism. u: Geotour 2008, 4th International Conference, Krakow, Poland, str. 39-39
Mijović, D. (2002) Menadžment objekata geo-nasleđa u Srbiji - put ka geoturizmu. Zaštita prirode, vol. 53, br. 2, str. 135-142
Mijović, D., Rundić, Lj., Milovanović, D. (2005) Zaštita geonasleđa u Srbiji i pravci razvoja. u: Drugi naučni skup o geonasleđu Srbije, Zbornik radova, Beograd: Zavod za zaštitu prirode Srbije, str. 17-21
Nojković, S., Mijović, D. (1998) Zaštita geonasleđa u Srbiji nekad i sad. Zaštita prirode, br. 50, str. 439-442
Pantić, N. (1998) Istorija prirode i riznice geoloških i paleontoloških dokumenata srpskih zemalja. Zaštita prirode, br. 48-49, str. 11-24
Pantić, N., Belij, S., Mijović, D. (1998) Geo-nasleđe u sistemu prirodnih vrednosti i njegova zaštita u Srbiji. Zaštita prirode, 50, str. 407-413
Papić, J. (1950) Naši rezervati. Zaštita prirode, Beograd, 1, str. 81-85
Poljak, J. (1938) Zaštita geoloških i paleontoloških objekata i prirodnih spomenika. Zaštita prirode, sv. 1
Sharples, C. (2002) Concepts and principles of geoconservation. Hobart: Tasmanian Parks & Wildlife Service
Stevanović, P. (1950) Zaštita geološko-paleontoloških i mineraloških objekata. Zaštita prirode, 1, 11-26