Metrika članka

  • citati u SCindeksu: [1]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:41
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:3
članak: 3 od 4  
Back povratak na rezultate
Nasleđe
2008, br. 9, str. 51-73
jezik rada: srpski
vrsta rada: istoriografski prilog
objavljeno: 14/01/2009
Između žezla i ključa - nacionalni identitet i arhitektonsko nasleđe Beograda i Srbije u XIX i prvoj polovini XX veka

Sažetak

(ne postoji na srpskom)
The process of the formation of Serbian national identity is characterized by certain duality - the search for national authenticity and specificity coupled with the desire to find place in the family of European nations. This can be easily followed through architecture of the XIX and early XX century of Belgrade and Serbia: through the study of the attitude towards architectural heritage within the bounds of the discipline as well as through architectural practice. Insistence on finding, codifying and presenting 'national tradition' coupled with universalism and progress simultaneously complementing and annulling that tradition, is the main characteristic of the process of the identity construction in the discourses of Serbian architecture of the XIX and early XX century. The paper deals with the interpretation of architectural heritage as the content of Serbian national identity in the period under observation. As opposed to traditional historiographic presentation of architectural culture of modern Serbia and Belgrade, its capital, which, as a rule, entails the autonomy of architectural work as well as the existence of the 'conflict' of opposing building construction ideals (such as, for example, 'romantic and classical ideal', or 'international and national styles'), architecture can be studied in the wider context of processes of national emancipation and identification in which such disciplinary classifications and categories can become entirely relative. Namely, architecture - both as a discipline and as practice - systematically took part in the formation of the outline of the nation through entirely different and apparently opposing ideas: on the one hand through fostering the discourse of national authenticity, on the other supporting the need for the integration of Serbian identity into the civilization framework of Europe and the West. Rich architectural heritage of Belgrade and Serbia are fluent witnesses to the dual nature of the uniform process of the construction of the outline of modern Serbian nation. On the one side, there stood the compulsion concerning the historization of the identity, on the other, there was a sustained presence of the need to become a part of the family of European nations as complementary, rather that opposing aspects of the same process.

Reference

*** (1891) Spomenica Svetosavskog doma. Društvo Sv. Save, Beograd, knj. 12, 135
*** (1928) Da li će se na zemljištu crkve sv. Marka podići palata Glavne pošte ili Opštinski dom?. Vreme, 31. 5
Alofsin, A. (2006) When buildings speak: Architecture as language in the Habsburg Empire and its aftermath, 1876-1933. Chicago - London
Anderson, B. (1991) Nacija - zamišljena zajednica. Zagreb: Školska knjiga
Bakić-Hayden, M. (2006) Balkanski 'bizantizam' ili šta je to tako vizantijsko na Balkanu. u: Varijacije na temu 'Balkan', Beograd, 75-97
Banac, I. (1988) National question in Yugoslavia: Origins, history, politics. Ithaca-London
Bhabha, H.K. (2004) Smeštanje kulture. Beograd: Čigoja Štampa
Blagojević, L. (2003) Modernism in Serbia: The elusive margins of Belgrade architecture 1919-1941. Cambridge, MA, itd: Massachusetts Institute of Technology Press
Bogdanović, S. (1978) Mihailo Valtrović i Dragutin Milutinović kao istraživači srpskih starina. u: Izlozi Srpskog učenog društva. Istraživanja srpske srednjovekovne umetnosti 1871-1884, Beograd: Srpska akademija nauka i umetnosti
Borić, T. (2004) Terazije - urbanistički i arhitektonski razvoj. Beograd: Zlatousti
Brown, C.L., ur. (1996) Imperial legacy: The Ottoman imprint on the Balkans and the Middle East. New York
Clegg, E. (2006) Art, design and architecture in Central Europe 1890-1920. New Haven
Damljanović, T. (2003) The question of national architecture in interwar Yugoslavia: Belgrade, Zagreb, Ljubljana. Ithaca, Doktorska disertacija
Damljanović, T. (2002) A semper student in Belgrade. Centropa, vol. 2, number 2, 145-145
Damljanović, T. (2005) 'Fighting' the St. Sava: Public reaction to the competition for the largest cathedral. Centropa, Belgrade, vol. V, br. 2, 125-135
de Windt, H. (1907) Through savage Europe. London: T. Fisher Unwin
Dogo, M., Franzinetti, G., ur. (2002) Disrupting and reshaping: Early Stages of nation-building in the Balkans. Ravenna
Đurić-Zamolo, D. (1981) Graditelji Beograda 1815-1914. Beograd: Muzej grada Beograda
Đurić-Zamolo, D. (1988) Najraniji pravni propisi iz oblasti arhitekture i urbanizma u Srbiji XIX veka 1835-1865. u: Gradska kultura na Balkanu, XV-XIX vek - zbornik radova, Beograd: Balkanološki institut SANU, knj. 2, str. 151-173
Ekmečić, M. (1989) Stvaranje Jugoslavije 1790-1918. Beograd, itd: Prosveta
Eriksen, T.H. (2004) Etnicitet i nacionalizam. Beograd-Zemun: Biblioteka XX vek
Facos, M., Hirsh, Sh.L. (2003) Introduction to: Art, culture and national identity in Fin-de-Siècle Europe. Cambridge
Foucault, M. (1994) Poredak diskursa. u: Znanje i moć, Zagreb, 115-142
Fuko, M. (1971) Riječi i stvari - arheologija humanističkih nauka. Beograd: Nolit
Fuko, M. (1978) Istorija seksualnosti. Beograd: Prosveta
Garašanin, I. (1991) Garašanina Ilije Načertanije - program spoljašnje i nacionalne politike Srbije na koncu 1844. godine. Beograd
Gerolymatos, A. (2002) The Balkan wars: Conquest, revolution, and retribution from the Ottoman era to the twentieth century and beyond. New York: Basic Books
Glenny, M. (2000) The Balkans: Nationalism, war and the great powers 1804-1999. New York: Viking
Gordić, G., Popović, M. (2001) Dom Narodne skupštine. Nasleđe, br. 3, str. 85-88
Gordić, G. (1999) Palata Narodne banke. Nasleđe, br. 2, str. 85-94
Habermas, J. (1988) Filozofski diskurs moderne - dvanaest predavanja. Zagreb: Globus
Hutchinson, J. (1987) The dynamics of cultural nationalism. London
Ibrajter-Gazibara, B. (2006) Arhitektura zgrade Tehničkog fakulteta u Beogradu. Nasleđe, br. 7, str. 69-85
Ignjatović, A. (2007) Vizija identiteta i model culture - Srpske pravoslavne crkve izvan granica Srbije 1918-1941. u: Cipek T., Milosavljević O. [ur.] Kultura sjećanja - povijesni lomovi i savladavanje prošlosti, Zagreb, 167-191
Ignjatović, A. Mlad i drevan narod - dijalektika primordijalnog jugoslovenstva - Vidovdanski hram. u: Jugoslovenstvo u arhitekturi 1904-1941, 43-60
Ivačković, S. (1893) Crkva u selu Guncati. Srpski tehnički list, 5, 110
Jovanović, M. (1985) Teofil Hanzen, 'hanzeatika' i Hanzenovi srpski učenici. Zbornik za likovne umetnosti, Matica srpska, Novi Sad, 21, str. 235-247
Jovanović, M. Obnova 'srpsko-vizantijskog' stila u arhitekturi. u: Srpsko crkveno graditeljstvo i slikarstvo novijeg doba, 109-130
Jovanović, M. (1992) Graditeljstvo i obnova nacionalnog stila. u: Među javom i med snom - srpsko slikarstvo 1830-1870, Beograd, 208
Jovanović, M. (1987) Putopis Vilijama Dentona. u: Srpsko crkveno graditeljstvo i slikarstvo novijeg doba, Beograd - Kragujevac: Kalenić, 99
Kadijević, A. (2003) O arhitekturi niške Saborne crkve Silaska Svetog duha na apostole. u: Symposium Niš i vizantija, Niš, str. 125-139
Kadijević, A. (1998-1999) Odjeci srednjevekovne arhitekture u delu zografa i neimara Andreje Damjanova. Zograf, br. 27, str. 167-176
Kadijević, A. (1997) Jedan vek traženja nacionalnog stila u srpskoj arhitekturi - sredina XIX - sredina XX veka. Beograd: Građevinska knjiga
Kadijević, A., Maskareli, D. (2004) O arhitekturi Genčićeve kuće. Nasleđe, br. 5, str. 135-144
Kadijević, A. (2004) Evokacije i parafraze vizantijskog graditeljstva u srpskoj arhitekturi od 1918. do 1941. u: Niš i Vizantija, Niš, 382
Kadijević, A. (2005) Pogled na akademizam u srpskoj arhitekturi - sredina XIX - sredina XX veka. u: Estetika arhitekture akademizma (XIX-XX vek), Beograd, str. 291-418
Kadijević, A. (1997) Rad Nikolaja Krasnova u Ministarstvu građevina Kraljevine SHS/Jugoslavije u Beogradu od 1922. do 1939. godine. Godišnjak grada Beograda, br. 44, str. 221-255
Kadijević, A. (1994) Doprinos ruskih neimara-emigranata srpskoj arhitekturi između dva svetska rata. u: Branković Z. [ur.] Rusi bez Rusije - srpski Rusi, Beograd, 243-254
Kadijević, A., Đurđević, M. (2001) Russian Emigrant Architects in Yugoslavia, 1918-1941. Centropa, New York, 2, 139-148
Kadijević, A. (1996) Momir Korunović. Beograd: Republički zavod za zaštitu spomenika kulture
Karić, V. (1887) Srbija - opis zemlje, naroda i države. Beograd: Državna štamparija Kraljevine SHS
Kitromilides, P. (1996) Orthodoxy and nationalism. u: Smith A.D., Hutchinson J. [ur.] Ethnicity, Oxford, 202-208
Kitromilides, P.M. (1994) Enlightenment, nationalism, orthodoxy: Studies in the culture and political thought of South-Eastern Europe. Aldershot, itd: Variorum
Kleut, I. (2006) Istorija i arhitektura železničke stanice u Beogradu. Nasleđe, br. 7, str. 37-50
Kolarić, M. (1965) Klasicizam kod Srba, 1790-1848. Beograd: Prosveta
Kolsto, P. (2005) Introduction to: Myths and boundaries in South-Eastern Europe. London, 1-34
Korunović, M.P. (1929) Moravski stil. u: Stojadinović M. [ur.] Naše selo, Beograd, str. 148
Kristeva, J. (1986) The Kristeva Reader. Oxford: Basil Blackwell, 187-213
Lefort, C. (1978) History, ideology and the social imaginary: Outline of the genesis of ideology in modern societies. u: Thomason J.B. [ur.] The Political Forms of Modern Society, Cambridge, str. 181-236
Liotar, Ž. (1991) Raskol. Sremski Karlovci: Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića
Lord, A.B. (1974) Nationalism and the muses in Balkan Slavic literature in the modern period. u: Jelavich Ch.and Jelavich B. [ur.] The Balkans in transition: Essays on development of Balkan life and politics since the eighteenth century, Hamden, Conn, 258-295
Maksimović, B. (1978) Idejni razvoj srpskog urbanizma - period rekonstrukcije gradova do 1914. Spomenik - Srpska akademija nauka i umetnosti
Makuljević, N. (2006) Umetnost i nacionalna ideja u XIX veku - sistem evropske i srpske vizuelne kulture u službi nacije. Beograd
Manević, Z. (1972) Srpska arhitektura 1900-1970 - novija srpska arhitektura. Beograd: Muzej savremene umetnosti
Manević, Z. (1995) Sukob između tipičnog i atipičnog u srpskom crkvenom graditeljstvu novijeg doba. u: Stojkov B., Manević Z. [ur.] Tradicija i savremeno srpsko crkveno graditeljstvo, Beograd, 137
Manević, Z. (1990) Romantična arhitektura - Korunović, Mitrović, Đokić. Beograd: Filozofski fakultet
Marlović, S. (2005) Traganje za izgubljenom celovitošću dvorskog kompleksa u Beogradu. Godišnjak grada Beograda, br. 52, str. 195-251
Mccarthy, J. (1995) Death and exile: The ethnic cleansing of Ottoman Muslims 1821-1922. Princeton
Medaković, D. (1967) Istorizam u srpskoj umetnosti XIX veka. Prilozi za književnost i jezik, istoriju i folklor, XXXIII, 3-4, 201
Medaković, D. (1980) Srpska umetnost u XVIII veku. Beograd
Medaković, D. (1985) Istraživači srpskih starina. Beograd: Prosveta
Millet, G. (1919) L'Ancien art serbe. Paris, Les églises
Milutinović, D.S., Valtrović, M. (1872) Izveštaj izaslanika umetntkog odseka g. g. D. S. Milutinovića i M. Valtrovića o svome putovanju po Srbiji. Glasnik Srpskog učenog društva, Beograd, knj. XXXVI
Mishkova, D. (2004) The uses of tradition and national identity in the Balkans. u: Todorova Maria [ur.] Balkan identities: Nation and memory, London, 269-293
Mišković-Prelević, Lj. (1978) Rad Dragutina Milutinovića i Mihaila Valtrovića na snimanju srednjovekovnih spomenika u Srbiji. u: Izlozi Srpskog učenog društva. Istraživanja srpske srednjovekovne umetnosti 1871-1884, Beograd: Galerija SANU, 93-112
Moravanszky, A. (1998) Competing visions: Aesthetic invention and social imagination in central European architecture, 1867-1918. Cambridge
Mylonas, Ch. (2003) Serbian orthodox fundamentals: The quest for an eternal identity. Budapest
Nedić, S.V. (1989) Dom svetog Save. Godišnjak grada Beograda, knj. XXXVI, R str. 163-170
Nedić, S.V. (1999) Iz istorije starog dvora. Nasleđe, br. 2, str. 11-24
Neruda, J. Slike iz tuđine. u: Beograd u devetnaestom veku, 53-54
Nestorović, N.B. (1972) Građevine i arhitekti u Beogradu prošlog stoleća. Beograd: Institut za arhitekturu i urbanizam Srbije / IAUS
Norris, D. (1999) In the wake of the Balkan myth: Questions of identity and modernity. London-New York, itd: Macmillan Publishing
Pantelić, B. (1997) Nationalism and architecture: The creation of a national style in Serbian architecture and its political implications. Journal of the Society of Architectural Historians, br. 56, march, str. 16-41
Pavlović, S.K. (2004) Srbija - istorija iza imena. Beograd
Peckham, S.R. (2004) Internal colonialisam: Nation and region in nineteenth-Century Grece. u: Todorova M. [ur.] Balkan identities: Nation and memory, London, 53 ff
Perović, L., ur. (2003) Srbija u modernizacijskim procesima 19. i 20. veka - uloga elita. Beograd, knj. 3
Perović, M.R. (2003) Srpska arhitektura XX veka - od istoricizma do drugog modernizma. Beograd
Petrovich, M.B. (2000) Religion and ethnicity in Eastern Europe. u: Hutchinson J., Smith A.D. [ur.] Nationalism: Critical concept in political science, London, vol. IV, 1356-1381
Petrovich, M.B. (1976) A history of modern Serbia 1804-1918. New York, itd: Harcourt, Brace and Jovanovich, vol. II
Popović, D.J. (1990) Srbi u Vojvodini. Novi Sad: Matica srpska
Popović, M. (1995) Grbovi na javnim zgradama Beograda - II deo. Godišnjak grada Beograda, knj. XLII, 65-66
Popović, M.Đ. (2002) Zgrada Narodne skupštine - pravci istraživanja i principi obnove. Nasleđe, br. 4, str. 9-34
Popović, P.J. (1907) Restauracija crkve Cara Lazara u Kruševcu. Srpski tehnički list, vol. XVIII, br. 50, 409
Radić, R. (2002) Država i verske zajednice 1945-1970. Beograd: Institut za noviju istoriju Srbije, tom I
Radovanović, M., ur. (1984) Vaznesenska crkva u Beogradu. Beograd
Radovanović, M. (1974) Demografski odnosi 1815-1914. u: Čubrilović V. [ur.] Istorija Beograda, Beograd: Srpska akademija nauka i umetnosti / SANU, tom 2
Raš, G. (1967) Svetionik istoka. u: Perić O. [ur.] Beograd u XIX veku - iz dela stranih putnika, Beograd
Ristić, V. (1983) Restauracija Lazarice Pere J. Popovića iz 1904-1908. godine. Saopštenja, Republički zavod za zaštitu spomenika kulture, XV, 129-146
Roter-Blagojević, M. (2007) Stambena arhitektura Beograda u 19. i početkom 20. veka. Beograd: Arhitektonski fakultet
Roter-Blagojević, M. (1997) Nastava arhitekture na višim i visokoškolskim ustanovama u Beogradu tokom 19. i početkom 20. veka - uticaj stranih i domaćih graditelja -. Godišnjak grada Beograda, br. 44, str. 125-168
Roter-Blagojević, M.Z. (1994) Arhitektura građevina javnih namena izgrađenih u Beogradu od 1830. go 1900. godine. Beograd: Arhitektonski fakultet, magistarski rad
Said, E. (2000) Kultura i imperijalizam. Beograd
Smit, A.D. (1998) Nacionalni identitet. Beograd-Zemun: Biblioteka XX vek
Stančić, D., Lazović, M. (1999) Banovina. Novi Sad
Stevanović, A. (1890) Tehnički snimak Kalenića. Srpski tehnički list, 1
Stojanović, S. (1912) Srpski neimar. Beograd
Šafarik, J., Durković-Jakšić, Lj., Tripković, M., ur. (1993) Izvestije o putovanju po Serbiji 1846.godine. Valjevo
Šćekić, M. (1988) Arhitekta Konstantin Jovanović. Beograd
Škalamera, Ž. (1983) Arhitekta Nikola Krasnov - Moskva 1864 - Beograd 1939. Sveske Društva istoričara umetnosti, Beograd, VII, br. 14, 125-126
Škalamera, Ž. (1969) Obnova 'srpskog stila' u arhitekturi. Zbornik Matice srpske za likovne umetnosti, knj. 5, str. 191-239
Šuput, M. (1995) Crkva Manastira Resave kao graditeljski uzor. u: Manastir Resava - istorija i umetnost, Despotovac
Timotijević, M. (2006) Rađanje moderne privatnosti - privatni život Srba u Habzburškoj monarhiji od kraja 17. do početka 19. veka. Beograd: Klio
Timotijević, M. (2005) Narodno pozorište u Beogradu - hram patriotske religije. Nasleđe, br. 6, str. 9-44
Toševa, S. (2004) Rad ruskih arhitekata u Ministarstvu građevina u periodu između dva svetska rata. Godišnjak grada Beograda, br. 51, str. 169-182
Toševa, S. (1997) Arhitekt Milica Krstić - 1887-1964. Godišnjak grada Beograda, br. 44, str. 95-114
Toševa, S. (1998-1999) Konkurs za Beli dvor na Dedinju. Godišnjak grada Beograda, br. 45-46, str. 133-149
Toševa, S. (1999) Organizacija i rad arhitektonskog odeljenja Ministarstva građevina u periodu između dva svetska rata. Nasleđe, br. 2, str. 171-181
Vajt, H. (1978) Tropics of discourse: Essays in cultural criticism. Baltimore: Johns Hopkins University Press
Valtrović, M. Koliko stara srpska umetnost može za obrazac da posluži novoj. Predionica, br. 6 (n. d), 90-91
Vidaković, S. (2005) Arhitektura javnih objekata u Banjaluci (1918-1941). Beograd, rukopis magistarskog rada
von Ranke, L. (1829) Die serbische Revolution: Aus serbischen Papieren und Mittheilungen. Leipzig
von Ranke, L. (1991) Srpska revolucija. Beograd: Srpska književna zadruga
Vujović, B.P. (1984) Saborna crkva u Beogradu - prilog istoriji izgradnje i ukrašavanja glavnog beogradskog hrama. Beograd
Vujović, B.P. (1973) Crkveni spomenici na području grada Beograda. Saopštenja, Republički zavod za zaštitu spomenika kulture, II, 13
Vujović, B.P. (1986) Umetnost obnovljene Srbije 1791-1848. Beograd
Vujović, B.P. (1994) Beograd u prošlosti i sadašnjosti. Beograd: Draganić
White, G.W. (2000) Nationalism and territory: Constructing group identity in South Eastern Europe. New York
Živanović, D. (2004) Milorad Ruvidić - život i delo. Beograd