Metrika članka

  • citati u SCindeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:4
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:3
članak: 1 od 1  
Back povratak na rezultate
Nastava i vaspitanje
2018, vol. 67, br. 2, str. 219-234
jezik rada: srpski
vrsta rada: izvorni naučni članak
objavljeno: 22/11/2018
doi: 10.5937/nasvas1802219A
Creative Commons License 4.0
Učenički kognitivni obrasci upotrebe udžbenika u procesu učenja - perspektiva učenika
Univerzitet u Beogradu, Fakultet za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju

e-adresa: santic@fasper.bg.ac.rs

Projekat

Identifikacija, merenje i razvoj kognitivnih i emocionalnih kompetencija važnih društvu orijentisanom na evropske integracije (MPNTR - 179018)

Sažetak

Cilj kvalitativnog istraživanja koje je predstavljeno u ovom radu bio je da se predstavi perspektiva učenika osnovne škole u odnosu na korišćenje udžbenika. Primenom upitnika i polustrukturiranog dubinskog intervjua ispitivali smo nekoliko aspekata kognitivnih obrazaca rada na udžbeniku: opšti pristup i odnos prema podvlačenju teksta kao osnovnoj intelektualnoj tehnici rada na tekstu, odnos učenika prema strukturalnim komponentama udžbenika i kvalitet učeničkog metakognitivnog praćenja procesa razumevanja u toku učenja iz udžbenika. Nalazi pokazuju da kod većine učenika u njihovim kognitivnim obrascima rada na udžbeniku: nema izgrađene strategije rada na tekstu; dominira odnos prema udžbeniku kao prema listi izolovanih informacija koje treba memorisati; ne prepoznaju upotrebljivost strukturalnih komponenata udžbenika koje su konstruisane da im budu podrška u razumevanju sadržaja koji uče. Dodatno, učenici pokazuju nedovoljno razvijenu metakognitivnu regulaciju procesa praćenja razumevanja teksta. Da bi udžbenik mogao da ostvari svoje pedagoške funkcije, nije dovoljno (iako je preduslov) da bude konstruisan tako da bude podrška učenju, već je neophodno da ga učenici prepoznaju kao potporno sredstvo za izgradnju znanja. To vodi zaključku da je neophodno da sam udžbenik, kao i strategije rada na udžbeniku postanu deo redovnog nastavnog procesa u školskom kontekstu.

Ključne reči

kognitivni obrasci učenika; rad na tekstu učenika; učenje iz udžbenika; metakognitivna regulacija učenja; samostalno učenje učenika

Reference

Antić, S. (2015) Kompetencije za efikasno učenje iz perspektive studenata. Specijalna edukacija i rehabilitacija, vol. 14, br. 2, str. 133-154
Bakhtin, M.M. (2008) Speech genres and other late essays. Austin, Texas: University of Texas Press
Baucal, A. (2012) Deca i mladi iz romske zajednice u obrazovnom sistemu Srbije - marginalizovani u društvu i marginalizovani u obrazovnom sistemu. u: Varadi T., Bašić G. [ur.] Promene identiteta, kulture i jezika Roma u uslovima planske socijalno-ekonomske integracije, Beograd: SANU - Odeljenje društvenih nauka, str. 349-363
Baucal, A., Pavlović-Babić, D. (2009) Kvalitet i pravednost obrazovanja u Srbiji: Obrazovne šanse siromašnih, Analiza podataka PISA 2003: I 2006. Beograd: Ministarstvo prosvete Republike Srbije
Baucal, A.D. (2006) Razvoj matematičke i jezičke pismenosti kod Romskih učenika. Psihologija, vol. 39, br. 2, str. 207-227
Bernstein, B. (2003) Class, codes and control. Volume IV: The structuring of pedagogic discourse. London: Routledge
Bruner, J. (2000) Kultura i obrazovanje. Zagreb: Educa
Cole, M. (1990) Cognitive development and formal schooling: The evidence from cross-cultural research. u: Moll L.C. [ur.] Vygotsky and Education: Instructional implications and applications of sociohistorical psychology, Cambridge, itd: Cambridge University Press, 89-111
Compton, D., Elleman, A., Olinghouse, N., Lawrence, J., Bigelow, E., Gilbert, J., Davis, N. (2009) The Influence of in: Text instruction on declarative knowledge and Vocabulary Learning in Struggling Readers: How IQ Confounds the story. u: Wagner R.K., Schatschneider C., Phythian-Sence C. [ur.] Beyond Decoding: The Behavioral and Biological Foundations of Reading Comprehension, New York: Guilford Press, pp. 47-61
Cunningham, A.E., Stanovich, K.E. (2001) What Reading Does for the Mind. Journal of Direct Instruction, 1(2); 137-149
Giddens, A. (2007) Sociologija. Zagreb: Nakladni zavod Globus
Gurung, R.A. R. (2004) Pedagogical Aids: Learning Enhancers or Dangerous Detours?. Teaching of Psychology, 31(3): 164-166
Havelka, N.N., Vučić, L., Hrnjica, S., Lazarević, Lj., Kuzmanović, B., i dr. (1990) Efekti osnovnog školovanja - obrazovna i razvojna postignuća učenika na kraju osnovnog školovanja. Beograd: Filozofski fakultet - Institut za psihologiju
Ivić, I., Pešikan, A., Antić, S. (2003) Aktivno učenje. Beograd: Institut za psihologiju, 2
Ivić, I., Pešikan, A., Antić, S. (2013) Textbook quality: A Guide to textbook standards. Gottingen: V&R unipress
Johnsen, E.B. (2001) Textbooks in the Kaleidoscope: A Critical Survey of Literature and Research on Educational Texts. Tonsberg: Vestfold College, digital edition. Retrieved June 2013 from the World Wide Web http://www-bib.hive.no/tekster/pedtekst/kaleidoscope/forside
Lazarević, D. (2001) Formiranje sistema pojmova, razvoj pojmovnog mišljenja i udžbenik. u: Trebješanin B., D. Lazarević [ur.] Savremeni osnovnoškolski udžbenik Teorijsko-metodološke osnove, Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva
Lazarević, D. (1999) Od spontanih ka naučnim pojmovima. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva
Lebrun, J., Lenoir, Y., Laforest, M., Larose, F., Roy, G., Spallanzani, C., Pearson, A.M. (2002) Past and Current Trends in the Analysis of Textbooks in a Quebec Context. Curriculum Inquiry, 32(1): 51-83
Mcnamara, D., Ozuru, Y., Best, R., o`Reilly T. (2007) The 4-Pronged Comprehension Strategy Framework. u: McNammara D. [ur.] Reading Comprehension Strategies: Theories, Interventions, and Technologies, Mahwah, NJ: LEA, pp. 465-497
McNamara, D.S., Kintsch, E., Butler, S.N., Kintsch, W. (1996) Are good texts always better?: Interactions of text coherence, background knowledge, and levels of understanding in learning from text. Cognition and Instruction, 14(1): 1
Mikk, J. (2000) Textbook: Research and writing. Frankfurt am Main: Lang, [u.a.]
Snow, C. (2002) Reading for understanding: Toward a research and development program in reading comprehension. Santa Monica, CA: RAND
Thiede, K., Griffin, T., Wiley, J., Redford, J. (2009) Metacognitive monitoring during and after reading. u: Hacker D., Dunlosky J., Graesser A. [ur.] Handbook of metacognition in education, New York: Routledge, pp 85-106
Weinbrenner, P. (1992) Methodologies of textbook: Analysis used to date. u: Bourdillon H. [ur.] History and social studies. Methodologies of textbook analysis. Report of the educational research workshop held in Braunschweig (Germany), Amsterdam/Lisse: Swets and Zeitlinger B.V, pp. 21-34; 11-14 September 1990