Metrika

  • citati u SCIndeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[]
  • posete u poslednjih 30 dana:7
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:0

Sadržaj

članak: 4 od 6  
Back povratak na rezultate
2009, vol. 33, br. 4, str. 1393-1411
O ideji prošlosti u savremenoj umetnosti - ka razumevanja 'vizantine' u srpskoj kulturi tokom poslednjeg stoleća
Univerzitet u Prištini sa privremenim sedištem u Kosovskoj Mitrovici, Filozofski fakultet

e-adresazmjovan@sezampro.rs
Ključne reči: ideja prošlosti; moderna umetnost; postmoderna; Vizantija; sakralna umetnost; profana umetnost; srpska umetnost
Sažetak
Među umetničkim pojavama koje su obeležile poslednjih stotinak godina posebno mesto imaju one utemeljene na ideji prošlosti, odnosno dijalogu s drevnim nasleđem, u ovom slučaju vizantijskog sveta i njegovog duhovnog kruga. To stvaralaštvo, međutim, najčešće je bilo i ostajalo žrtva selektivnih i/ili neanalitičkih razmatranja, neretko i krajnje rigidnih, od nekritičkih osuda do 'slepe' afirmacije. U oba slučaja najčešće su zapostavljane razlike između svetovne, religiozne i sakralne umetnosti, što su odrednice koje na poseban način definišu delo i njegova svojstva, budući da određuju pristup formi i sadržaju. Prenebregava se i to da su se s pojavom najprogresivnijih tokova u evropskoj moderni stekli neki od najvažnijih uslova za drukčiji pristup i ocenu srednjovekovnog istočnohrišćanskog stvaralaštva, i to od pojave stanovišta da je sve moguće svesti na osnovne geometrijske oblike, uz jednovremeno ulaženje u svet transcendentnog, dostupnog najpre ili jedino 'duhovnim očima', na čemu insistira upravo tradicija vizantijske estetike. To bi značilo da ako drevna umetnost nije mogla neposredno uticati na stvaranje modernih umetničkih pravaca, njoj je pripala uloga da deluje na retrogradno sagledavanje moderne u celini, postajući jedan od temelja dodanašnje napredne umetničke scene. Zahvaljujući pluralizmu postmoderne odnos između nacionalnog i internacionalnog, modernog i klasičnog, 'novog' i 'tarog', izgubio je fiksnu istorijsku referencu, kao što je i delo nastalo iz dijaloga s prošlošću spaseno obično negativne ocene: ono više nije dekadentno samim tim što nije inovativno ili napredno, kao što ne mora da bude ni jedno ni drugo. Takav pristup doveo je i do prava na treću opciju u stvaranju i tumačenju dela proisteklih iz komunikacije s nasleđem, a koja bi bila izvan ideoloških izvedenica. Kada je reč o srpskoj umetnosti savremenog doba pojavljuje se i zloćudna varijanta (pseudo)kulture, koja je uspostavila specifičan dijalog s nacionalnim nasleđem, 'srpskom vizantinom' zloupotrebivši je na različite načine.
Reference
*** (2006) Kriza modernosti i Pravoslavlje. Pravoslavlje, 1. 9. 24-25
*** (1973) Tradicija, mit, istorijska svest. Kulturni život, 1-2, 72
*** (1982) Konzervativizam. Beograd, 296
Antlif, M., Lejšen, P. (2004) Primitivno. Novi Sad, 275, 291
Argan, Đ.K., Oliva, A.B. (2004) Moderna umetnost 1770-1970-2000. Beograd, knj. 1
Argan, G.C. (1978) Revival. Život umjetnosti, 26-27
Blagojević, L. (2003) Modernism in Serbia: The elusive margins of Belgrade architecture 1919-1941. Cambridge, MA, itd: Massachusetts Institute of Technology Press
Brejc, T. (1994) Revizije u savremenoj istoriji umetnosti. Moment, 23-24, 92
Denegri, J. (1985) Pogled unatrag - umjetnost u uvjetima postmodernog stanja. Kulturni radnik, 3, 129
Denegri, J. (2004) Devedesete. Beograd, 20
Dženks, Č. (1990) Moderni pokreti u arhitekturi. Beograd: Građevinska knjiga
Đerić, G.M. (2002) Mitski aspekti srpskog identiteta. Filozofija i društvo, br. 19-20, str. 247-266
Đurković, M. (2006) Bauk desnice i konzervativizma. Nova srpska politička misao, vol. 11, br. 1-4, str. 9-20
Eaglton, T. (1987) Awakening from modernity. Times Literary, Supplement 7, 6
Eco, U. (1986) Travels in hyperreality. London
Eko, U. (1985) Komentari za ime ruže. Delo, XXXI
Elin, N. (2004) Postmoderni urbanizam. Beograd: Orion-art
Francastel, P. (1973) Genetički i plastički prostor. Život umjetnosti, 19-20, 109
Gavrić, Z. (1989) Peti krug agona - Edgar Wind (1900-1971). Moment, 14, 85
Gluščević, Z. (1993) Vizantijska umetnost i evropska moderna. Beograd, 102, 104
Gluščević, Z. (1990) Život u ružičastom - antologija svakidašnjeg kiča. Beograd: Prosveta
Gombrih, E.H. (1980) Umetnost i njena istorija. Beograd
Gombrih, E.H. (1981) Psihoanaliza i povijest umjetnosti. Rijeka, 189
Gombrih, E.H. (1984) Umetnost i iluzija - psihologija slikovnog predstavljanja. Beograd
Habermas, J. (1988) Modernost - jedan necelovit projekat. Beograd: Književne novine
Habermas, J. (1988) Filozofski diskurs moderne - dvanaest predavanja. Zagreb: Globus
Harrison, Ch. (1993) Abstraction, figuration and representation. New Heaven - London, 205, 206, 228-249
Harvey, D. (1989) The condition of postmodernity. Oxford
Ignjatović, A. (2007) Vizija identiteta i model kulture Srpske pravoslavne crkve izvan granica Srbije 1918-1941. Zagreb
Ignjatović, A. (2005) Jugoslovenski identitet u arhitekturi između 1904. i 1941. godine. Beograd: Arhitektonski fakultet, doktorska disertacija
Ilić, M. (1983) Sociologija kulture i umetnosti. Beograd
Jerotić, V. (1976) Analitički pristup umetniku i njegovom delu: Bolest i stvaranje. Beograd: BIGZ
Jerotić, V. (1994) Krize umetnika. Novi Sad, 107
Jerotić, V. (1993) Ukorenjivanje i iskorenjivanje srpskog naroda. 3, 67
Jovanović, B. Tamne crte balkanskog mentaliteta. Srpski književni glasnik, 11-12, 103-108
Jovanović, B. (2005) Naš kulturni obrazac. Politika, 11. 6. 11
Jovanović, M. (1988-1989) Između tradicije i moderne. Peristil, 31-32, 27-30
Jovanović, M.M. (2004) 200 godina moderne Srbije ili dva veka neravnomernog i prekidanog istorijskog razvoja - skica za problemsko sagledavanje. Godišnjak grada Beograda, br. 51, str. 193-212
Kadijević, A. (1998-1999) Ideološke i estetske osnove uspona evropske monumentalne arhitekture u četvrtoj deceniji dvadesetog veka. Istorijski časopis, knj. XLV-XLVI, 255-277
Kadijević, A. (2005) Istorističke osnove neovizantijske arhitekture u XIX veku. 395, 396
Kadijević, Đ. (1999/2000) Slika veka. Politika, 31. 12. i 1. 2
Kloc, H. (1995) Umetnost u XX veku - moderna - postmoderna - druga moderna. Novi Sad
Kuljić, T. (2000) Prevladavanje prošlosti - idejna strana. Godišnjak za društvenu istoriju, vol. 7, br. 2-3, str. 251-280
Kuljić, T.Đ. (2002) Prevladavanje prošlosti - uzroci i pravci promene slike istorije krajem XX veka. Beograd: Helsinški odbor za ljudska prava u Srbiji
Kuljić, T.Đ. (2006) Kultura sećanja - teorijska objašnjenja upotrebe prošlosti. Beograd: Čigoja štampa
Kuspit, D.B. (1985) Umetnost, kritika, ideologija. Beograd, izbor tekstova
Kuspit, D.B. (1985) Novi (?) ekspresionizam - umetnost kao oštećena roba. Beograd, izbor tekstova
Lipovecki, Ž. (1987) Doba praznine - ogledi o savremenom individualizmu. Novi Sad: Književna zajednica Novog Sada / KZNS
Lipovetsky, J. (1985) Era praznine. Republika, 10-11-12
Malek, A. (1981) Kriza civilizacije. Ideje, Beograd, razgovor vodila S. Redžić, 8, 136
Menna, F. (1985-1986) Istorijski trenutak zahteva jaki subjekat. Moment, 3-4, 40, 41
Merenik, L. (1995) Beograd - osamdesete - nove pojave u slikarstvu i skulpturi 1979-1989 u Srbiji. Novi Sad
Merenik, L. (1994) Odjeci stare umetnosti i prisustvo prošlosti u savremenom srpskom slikarstvu. Zbornik Filozofskog fakulteta, Beograd, XVIII, 391
Mijušković, S. (1998) Od samodovoljnosti do smrti slikarstva - umetničke teorije (i prakse) ruske avangarde. Beograd: Geopoetika
Milosavljević, O. (2002) U tradiciji nacionalizma ili stereotipi srpskih intelektualaca XX veka o 'nama' i 'drugima'. Beograd
Nastasijević, N. (1991) Za maternju melodiju. Gornji Milanovac - Beograd, knj. IV, 44
Nilsson, N.A. (1984) Prvobitnost - primitivizam. Zagreb, 131-137
Palavestra, P. (1991) Književnost - kritika ideologije. Beograd: Srpska književna zadruga
Palavestra, P. (1982) Tradicija kulture i čin pesničkog jezika. Novi Pazar, 10-11
Panovsky, E. (1997) Idea - prilog istoriji pojma istorije starije teorije umetnosti. Bogovađa
Perniola, M. (2005) Estetika dvadesetog veka. Novi Sad: Svetovi
Perry, G. (1993) Primitivism and the modern. New Heaven - London, 3
Petrović, S. (1988) Klasno i nacionalno u umetnosti. Književnost, 9, 1417
Pođoli, R. (1975) Teorija avangardne umetnosti. Beograd: Nolit
Popadić, M. (2005) Stari i novi srednjovekovni grad - odbrana i poslednji ljudi. Politika, 19. 2
Popović, S. (1933) Naše srednjevekovno slikarstvo i moderna umetnost. Put, 2, 93-95
Portoghesi, P. (1989) Šta je postmoderno. Beograd, izbor tekstova, 149
Protić, M. (1957) O traženju novog u umetnosti. Delo, 5, 839
Radojčić, S. (1975) Uzori i dela starih srpskih umetnika. Beograd
Radonić, M. (2005) Tužni osmeh Vizantije. Evropa Nacija, razgovor sa Svetislavom Božićem, 2 14
Radović, R. (1990) Podsticajno, zagonetna i varljivo mesto tradicije u arhitekturi. De re Aedificatoria, 1, 23
Ranković, M. (1996) Opšta sociologija umetnosti. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva
Rhodes, C. (1994) Primitivism and modern art. London
Smit, E. (1999) Zlatno doba i nacionalni preporod. Reč, 56, 107-108
Susovski, M. (1988) Postavangardizam. Moment, 10
Šmeman, A. (1993) Suštinsko pitanje. Hrišćanska misao, Beograd, 6-8, 2-5
Šuvaković, M. (1997) Estetsko i umetničko u modernoj i postmodernoj umetnosti i kulturi. Beograd, 89, 92
Toulmin, S.E. (1990) Cosmopolis: The hidden agenda of modernity. Chicago, itd: University of Chicago Press
Trifunović, L. (1990) Studije, ogledi kritike. Beograd, 3
Trifunović, L. (1969) Stara i nova umetnost - ideja prošlosti u modernoj umetnosti. Zograf, Beograd, 3, 39-52
Vallin, P. (1982) Srednji vijek, danas. Svesci kršćanske sadašnjosti, 46, 46-52
Vlajković, J.V. (1991) Šta je kriza?. Psihologija, vol. 24, br. 1-2, str. 160-169
Vuksanović, D. (2002) Sinopsis o kraju kulture. Beograd, 86
Vuksanović, D. (1998) Čemu umetnost - akademsko ili gerilsko pitanje?. Letopis Matice srpske, 461-4 723
Watson, G. (1969) The study of literature. London
Zurovac, M.M. (1990) Priroda estetskog zadovoljstva. Književna kritika, 5-6, 20
Zurovac, M.M. (2003) Savremeni svet i kriza duhovnih vrednosti. Filozofija i društvo, br. 21, str. 107-116
 

O članku

jezik rada: srpski
vrsta rada: pregledni članak
objavljen u SCIndeksu: 02.02.2010.

Povezani članci