Metrika članka

  • citati u SCindeksu: [1]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:4
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:4
članak: 6 od 11  
Back povratak na rezultate
Specijalna edukacija i rehabilitacija
2014, vol. 13, br. 4, str. 379-393
jezik rada: srpski
vrsta rada: izvorni naučni članak
doi:10.5937/specedreh13-7257
Generičke radne veštine učenika sa lakom intelektualnom ometenošću
Univerzitet u Beogradu, Fakultet za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju

e-adresa: biljanamilanovicdobrota@gmail.com

Sažetak

Generičke radne veštine obuhvataju paket transferabilnih veština koje doprinose sveukupnom radu pojedinaca i mogu se primeniti u različitim poslovima i radnim organizacijama. Najprikladnijim pristupom u prikupljanju informacija o generičkim radnim veštinama i adaptivnom radnom ponašanju kod osoba sa intelektualnom ometenošću (IO) smatra se situaciona procena, jer omogućava sistematsko posmatranje ponašanja u vezi sa radom. Cilj rada je da se utvrdi odnos nivoa usvojenosti generičkih radnih veština u odnosu na nivo intelektualnog funkcionisanja učenika sa lakom intelektualnom ometenošću (LIO). Uzorak čini 120 ispitanika koji se profesionalno osposobljavaju za rad, oba pola, čiji se količnik inteligencije kreće od 51 do 70 IQ jedinica. Uzorak je podeljen na grupu sa višim nivoom intelektualnog funkcionisanja (IQ 61-70) i obuhvata 75 ispitanika (62,5%), dok se u grupi sa nižim nivoom intelektualnog funkcionisanja (IQ 51-60) nalazi 45 ili 37,5% ispitanika. Rezultati adaptiranog instrumenta Situacione procene (Situational assessment form test, Cline et al., 2005) utvrdili su statistički značajnu razliku između ispitanika različitog nivoa intelektualnog funkcionisanja. Ispitanici sa višim nivoom intelektualnog funkcionisanja prikazuju veće interesovanje za rad, uspevaju vremenski duže da istraju u obavljanju dodeljenih zadataka, lakše se prilagođavaju promenama tokom rada i na adekvatan način koriste naučene radne veštine. Oni su nezavisniji i mobilniji tokom obuke, iniciraju veći broj socijalnih interakcija, prikladnije se ponašaju u radnom okruženju i uspevaju da kontrolišu umor i stres tokom rada. Informacije o generičkim radnim veštinama mogu biti u funkciji izrade individualnog plana zapošljavanja osoba sa LIO i/ili određivanju modela zapošljavanja, adaptacije radnog mesta i plasmana na određeno radno mesto.

Ključne reči

učenici sa lakom intelektualnom ometenošću; generičke radne veštine; situaciona procena

Reference

Baer, R.M., Flexer, R.W., Beck, S., Amstutz, N., Hoffman, L., Brothers, J., Stelzer, D., Zechman, C. (2003) A Collaborative Followup Study on Transition Service Utilization and Post-school Outcomes. Career Development and Transition for Exceptional Individuals, 26(1): 7-25
Bennell, P.S. (1999) Learning to change: skills development among the economically vulnerable and socially excluded in developing countries. Geneva: sILO
Benz, M., Lindstrom, L., Yovanoff, P. (2000) Improving graduation and employment outcomes of students with disabilities: Predictive factors and student perspectives. Exceptional Children, 66(4): 509-529
Biavaschi, C., Eichhorst, W., Giulietti, C., Kendzia, M.J., Muravyev, A., Pieters, J., Rodríguez-Planas, N., Schmidl, R., Zimmermann, K.F. (2012) Youth Unemployment and Vocational Training. u: Background Report for the World Development Report 2013
Bobko, P., Roth, P.L., Potosky, D. (1999) Derivation and implications of a meta-analytic matrix incorporating cognitive ability, alternative predictors and job performance. Personnel Psychology, 52(3): 561-589
Buha, N., Gligorović, M. (2012) Povezanost radne memorije i intelektualnog funkcionisanja kod dece sa lakom intelektualnom ometenošću. Specijalna edukacija i rehabilitacija, vol. 11, br. 1, str. 21-38
Carmeli, E., Orbach, I., Zinger-Vaknin, T., Morad, M., Merrick, J. (2008) Physical Training and Well-being in Older Adults with Mild Intellectual Disability: A Residential Care Study. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 21(5): 457-465
Chadha, D. (2006) A curriculum model for transferable skills development. Engineering Education, 1(1): 19-24
Corbett, W.P., Clark, H.B., Blank, W. (2002) Employment and social outcomes associated with vocational programming for youths with emotional or behavioral disorders. Behavioral Disorders, 27(4): 358-370
Davies, D.K., Stock, S.E., Wehmeyer, M.L. (2002) Enhancing Independent Time-Management Skills of Individuals With Mental Retardation Using a Palmtop Personal Computer. Mental Retardation, 40(5): 358-365
Fabian, H. (2007) Informing transitions. u: Dunlop A.W., Fabian H. [ur.] Informing transitions in the early years: Research, Policy and Practice, Berkshire: Open University Press, str. 3-20
Gligorović, M., Radić-Šestić, M. (2011) Procena radnih sposobnosti osoba sa intelektualnom ometenošću u procesu sekundarne tranzicije. Specijalna edukacija i rehabilitacija, vol. 10, br. 2, str. 251-269
Gligorović, M., Radić-Šestić, M., Buha, N. (2011) Procena kognitivnih, perceptivnih i motoričkih sposobnosti osoba sa intelektualnom ometenošću u procesu profesionalne rehabilitacije. Beogradska defektološka škola, br. 3, str. 549-570
Graffam, J., Shinkfield, A., Smith, K., Polzin, U. (2002) Factors that influence employer decisions in hiring and retaining an employee with a disability. Journal of Vocational Rehabilitation, 17: 175-181
Greatbatch, D., Lewis, P. (2007) Skills and Learning Intelligence Module: Generic Employability Skills II (South West Observatory). University of Nottingham: Centre for Developing and Evaluating Lifelong Learning
MacDonald-Wilson, K., Rogers, E.S., Anthony, W.A. (2001) Unique issues in assessing work function among individuals with psychiatric disabilities. Journal of Occupational Rehabilitation, 11(3): 217-32
Mank, D., Cioffi, A., Yovanoff, P. (1997) Analysis of the Typicalness of Supported Employment Jobs, Natural Supports, and Wage and Integration Outcomes. Mental Retardation, 35(3): 185-197
Miller, L.T., Missiuna, C.A., Macnab, J.J., Malloy-Miller, T., Polatajko, H.J. (2001) Clinical Description of Children with Developmental Coordination Disorder. Canadian Journal of Occupational Therapy, 68(1): 5-15
Pierson, M.R., Carter, E.W., Lane, K.L., Glaeser, B.C. (2008) Factors Influencing the Self-Determination of Transition-Age Youth With High-Incidence Disabilities. Career Development and Transition for Exceptional Individuals, 31(2): 115-125
Radić-Šestić, M. (2002) Uspešnost profesionalnog osposobljavanja slušno oštećenih i mentalno retardiranih osoba. Beograd: Univerzitet u Beogradu - Defektološki fakultet, doktorska disertacija
Radić-Šestić, M. (1997) Oblici profesionalnog osposobljavanja osoba oštećenog sluha. Beograd: Univerzitet u Beogradu - Defektološki fakultet, magistarski rad
Roessler, R.T. (2002) Improving Job Tenure Outcomes for People with Disabilities: The 3M Model. Rehabilitation Counseling Bulletin, 45(4): 207-212
Rosenberg, H., Brady, M.P. (2000) JOBS: Job Observation and Behavior Scale: A work performance evaluation for supported and entry level employees. Wood Dale, IL: Stoelting Co
Ruegg, E. (2003) Social Competence, Transition Plans and Children with Learning Disabilities. u: Essays In Education, Aiken: University of South Carolina, http://www.usca.edu/essays/vol7fall2003.html
Schmidt, F.L., Hunter, J.E. (1998) The validity and utility of selection methods in personnel psychology: Practical and theoretical implications of 85 years of research findings. Psychological Bulletin, 124(2): 262-274
Sitlington, P.L., Neubert, D.A., Begun, W., Lombard, R.C., Leconte, P.J. (2007) Assess for success: A practitioner's handbook on transition assessment. Thousand Oaks, Calif: Corwin Press, 2nd
Sitlington, P.L., Clark, G.M. (2006) Transition education and services for students with disabilities. Needham Heights, Mass: Allyn & Bacon
Walsh, D. (2010) Employment Law for Human Resource Practice. Mason, OH: South-Western Cengage Learning, 3rd
Yau, S., Lam (2007) Situational assessment as a predictor of employment outcomes in people with chronic psychiatric illness. Hong Kong Med J, 13(1): 32-35, Supplement