Metrika članka

  • citati u SCindeksu: [2]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:20
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:13
članak: 7 od 11  
Back povratak na rezultate
Specijalna edukacija i rehabilitacija
2012, vol. 11, br. 3, str. 403-417
jezik rada: engleski
vrsta rada: izvorni naučni članak
doi:10.5937/specedreh11-2503
Inhibitorna kontrola kao činilac adaptivnog funkcionisanja dece sa lakom intelektualnom ometenošću
Univerzitet u Beogradu, Fakultet za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju

e-adresa: gligorovic@fasper.bg.ac.rs

Projekat

Kreiranje Protokola za procenu edukativnih potencijala dece sa smetnjama u razvoju kao kriterijuma za izradu individualnih obrazovnih programa (MPNTR - 179025)

Sažetak

Imajući u vidu da je adaptivno ponašanje jedan od definišućih parametara intelektualne ometenosti, kao osnovni cilj istraživanja definisano je utvrđivanje uticaja inhibitorne kontrole na adaptivno funkcionisanje dece sa lakom intelektualnom ometenošću. Uzorkom je obuhvaćeno 95-oro dece sa lakom intelektualnom ometenošću (LIO), oba pola, uzrasta od 10 do 14 godina. Analizom dokumentacije pedagoško-psihološke službe škola prikupljeni su podaci o uzrastu i intelektualnim sposobnostima ispitanika. Inhibitorna kontrola je procenjena Kreni-stani zadatkom, koji čine setovi Konfliktni motorički odgovori i Odlaganje motoričkog odgovora. Podaci o adaptivnim veštinama dobijeni su na osnovu standardizovanog intervjua s defektolozima, primenom AAMR Skale adaptivnog funkcionisanja. Na osnovu faktorske analize skorovi Skale su grupisani u pet faktora: Lična samostalnost, Socijalna samostalnost, Lična i socijalna odgovornost, Socijalna prilagođenost i Lična prilagođenost. Značajnost odnosa između posmatranih varijabli utvrđena je Pirsonovim koeficijentom korelacije, koeficijentom parcijalne korelacije i višefaktorskom analizom varijanse. Na osnovu analize rezultata je utvrđen statistički značajan odnos između grešaka pri izvršavanju zadataka koji pripadaju setu konfliktnih motoričkih odgovora i adaptivnog funkcionisanja (p≤0,000). Odnos između grešaka koje pripadaju setu odlaganja odgovora i adaptivnog funkcionisanja nije statistički značajan (p=0,324). Inhibicija interferentnog odgovora je značajan činilac praktičnih (parcijalni η2=0,227), konceptualnih (parcijalni η2=0,341) i socijalnih (parcijalni η2=0,131) adaptivnih veština, dok je odlaganje odgovora statistički značajno povezano samo sa konceptualnim veštinama (p=0,029). Inhibitorna kontrola se nije pokazala kao značajan činilac problema u ponašanju eksternalizovanog i internalizovanog tipa.

Ključne reči

Reference

American Association on Intellectual and Developmental Disabilities (2010) Intellectual disability: Definition, classification, and systems of supports. Washington: American Association on Intellectual and Developmental Disabilities
Blair, C., Razza, R.P. (2007) Relating effortful control, executive function, and false belief understanding to emerging math and literacy ability in kindergarten. Child development, 78(2): 647-63
Buha-Đurović, N., Gligorović, M. (2009) Problemi u ponašanju kod dece sa lakom intelektualnom ometenošću. u: Radovanović D. [ur.] Istraživanja u specijalnoj edukaciji i rehabilitaciji, FASPER - CIDD, str. 145-160
Burchinal, M.R., Roberts, J.E., Zeisel, S.A., Rowley, S.J. (2008) Social risk and protective factors for African American children's academic achievement and adjustment during the transition to middle school. Developmental Psychology, 44(1): 286-292
Burle, B., Vidal, F., Tandonnet, C., Hasbroucq, T. (2004) Physiological evidence for response inhibition in choice reaction time tasks. Brain and cognition, 56(2): 153-64
Carlson, S.M., Moses, L.J. (2001) Individual differences in inhibitory control and children's theory of mind. Child development, 72(4): 1032-53
Carlson, S.M., Moses, L.J., Claxton, L.J. (2004) Individual differences in executive functioning and theory of mind: An investigation of inhibitory control and planning ability. Journal of Experimental Child Psychology, 87(4): 299-319
Carlson, S.M. (2005) Developmentally sensitive measures of executive function in preschool children. Developmental neuropsychology, 28(2): 595-616
Eisenberg, N., Hofer, C., Vaughan, J. (2007) Effortful control and its socioemotional consequences. u: Gross J.J. [ur.] Handbook of emotion regulation, New York, NY: Guilford, pp. 287-306
Howse, R.B., Lange, G., Farran, D.C., Boyles, C.D. (2003) Motivation and Self-Regulation as Predictors of Achievement in Economically Disadvantaged Young Children. Journal of Experimental Education, 71(2): 151-174
Kochanska, G., Murray, K.T., Harlan, E.T. (2000) Effortful control in early childhood: Continuity and change, antecedents, and implications for social development. Developmental psychology, 36(2): 220-32
Kochanska, G., Knaack, A. (2003) Effortful control as a personality characteristic of young children: Antecedents, correlates, and consequences. Journal of personality, 71(6): 1087-112
Lambert, N., Nihira, K., Leland, H. (1993) AAMR adaptive behavior scale-school. Austin: PRO-ED
Lengua, L.J. (2003) Associations among emotionality, self-regulation, adjustment problems, and positive adjustment in middle childhood. Journal of Applied Developmental Psychology, 24(5): 595-618
Lengua, L.J., Honorado, E., Bush, N.R. (2007) Contextual risk and parenting as predictors of effortful control and social competence in preschool children. Journal of applied developmental psychology, 28(1): 40-55
Nigg, J.T. (2001) Is ADHD a disinhibitory disorder?. Psychological bulletin, 127(5): 571-98
Olson, S.L., Sameroff, A.J., Kerr, D.C.R., Lopez, N.L., Wellman, H.M. (2005) Developmental foundations of externalizing problems in young children: The role of effortful control. Development and psychopathology, 17(1): 25-45
Overtoom, C.C.E., Kenemans, L.J., Verbaten, M.N., Kemner, C., van der Molen, M.W., van Engeland, H., Buitelaar, J.K., Koelega, H.S. (2002) Inhibition in children with attention-deficit/hyperactivity disorder: A psychophysiological study of the stop task. Biological psychiatry, 51(8): 668-76
Schroeter, M.L., Zysset, S., Wahl, M., von Cramon, Y.D. (2004) Prefrontal activation due to Stroop interference increases during development: An event-related fNIRS study. NeuroImage, 23(4): 1317-25
Senn, T.E., Espy, K.A., Kaufmann, P.M. (2004) Using path analysis to understand executive function organization in preschool children. Developmental neuropsychology, 26(1): 445-64
Spinella, M., Miley, W.M. (2004) Orbitofrontal function and educational attainment. College Student Journal, 38(3), str. 333-338
van den Wildenberg, W.P.M., van der Molen, M.W. (2004) Developmental trends in simple and selective inhibition of compatible and incompatible responses. Journal of experimental child psychology, 87(3): 201-20
Vig, S., Sanders, M. (2007) Assessment of mental retardation. u: Brassard M.R., Boehm A.E. [ur.] Preschool assessment: Principles and practices, The Guilford Press, 420-447
Welsh, M.C., Friedman, S.L., Spieker, S.J. (2006) Executive functions in developing children: Current conceptualizations and questions for the future. u: McCartney K., D. Philips [ur.] Blackwell Handbook of Early Childhood Development, Oxford: Blackwell Publishing