Metrika članka

  • citati u SCindeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:7
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:3
članak: 4 od 6  
Back povratak na rezultate
Scripta Medica
2015, vol. 46, br. 2, str. 118-124
jezik rada: engleski, srpski
vrsta rada: izvorni naučni članak
objavljeno: 14/02/2019
doi: 10.18575/msrs.sm.e.15.04
Osobine ličnosti i sindrom sagorijevanja kod nastavnika osnovnih i srednjih škola
Institute of Occupational and Sports Health in Republic of Srpska, Banja Luka, Republic of Srpska

e-adresa: vesna.paleksic@hotmail.com

Sažetak

Uvod: Sindrom sagorijevanja se češće sreće kod humanističkih (pomažućih) profesija koje pružaju usluge stanovništvu. U nastanku burnout sindroma veliki značaj ima interakcija spoljašnjih i unutrašnjih faktora. Prema dosadašnjim istraživanjima osobina ličnosti, naročito značajnu ulogu u nastanku sindroma sagorijevanja imaju neuroticizam i ekstroverzija. Cilj istraživanja: Ovim istraživanjem će se utvrditi imaju li osobine ličnosti i sociodemografske varijable predikativnu ulogu za profesionalno sagorijevanje kod nastavnika. Ispitanici i metode: Istraživanje je dizajnirano kao studija presjeka. Uzorak je obuhvatio 280 nastavnika. Sociodemografski upitnik je korišćen za ispitivanje demografskih karakteristika. Osobine ličnosti ispitivane su pomoću upitnika Zuckerman - Kuhlman Personality Questionnaire (ZKPQ-50-CC), koji obuhvata 50 stavki sa binarnim formatom odgovora, za procjenu pet dimenzija ličnosti. Za evaluaciju sindroma sagorijevanja korišćen je upitnik Maslach Burnout Inventory (MBI). Ispitivanje je obavljeno u skladu sa etičkim principima. Statistička obrada obuhvatila je deskriptivnu analizu, analizu varijanse i korelacionu analizu. Rezultati: Ispitivanja su pokazala da nastavnici značajno ne doživljavaju sagorijevanje na poslu; određen broj nastavnika iskazuju umjeren do visok rizik sagorijevanja na jednoj od tri supskale; osobine ličnosti su prediktori sindroma sagorijevanja; neuroticizam ima pozitivnu korelaciju sa dimenzijom emocionalne iscrpljenosti, a socijabilnost (ekstroverzija-introverzija) negativnu. Postoji statistički visoko značajna razlika između bračnog stanja i godina starosti s jedne, i supskale emocionalne iscrpljenosti, s druge strane. Zaključak: Rezultati ovog istraživanja upućuju na potrebu preduzimanja određenih preventivnih mjera, kao i na potrebu istraživanja i drugih prediktora sindroma sagorijevanja kod nastavnika.

Ključne reči

Reference

Barutcu, E., Serinkan, C. (2013) Burnout syndrome of teachers: An empirical study in Denizli in Turkey. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 89: 318-322
Freudenberger, H.J. (1975) The staff burn-out syndrome in alternative institutions. Psycother Theory Res Pract, 12:1
Goddard, R.O., Brien, P., Goddard, M. (2006) Work environment predictors of beginning teacher burnout. British Educational Research Journal, 32 (6): 857-874
Goddard, R., Patton, W., Creed, P. (2004) The Importance and Place of Neuroticism in Predicting Burnout in Employment Service Case Managers. Journal of Applied Social Psychology, 34(2): 282-296
Grubačić, J.B., Čabarkapa, M.D. (2013) Izvori stresa i sindrom izgaranja kod nastavnika. Zbornik radova Filozofskog fakulteta u Prištini, br. 43-1, str. 433-450
Hudek-Knežević, A., Kalebić-Maglica, B., Krapić, N. (2011) Personality, organizational stress, and attitudes toward work as prospective predictors of professional burnout in hospital nurses. Public Health, 52, 538-549
Hudek-Knežević, J., Krapić, N., Kardum, I. (2006) Burnout in dispositional context: The role of personality traits, social support and coping styles. Review of Psychology, 13, 65-73
Kokkinos, C.M. (2007) Job stressors, personality and burnout in primary school teachers. Br J Educ Psychol, 77(Pt 1): 229-43
Koludrović, M., Jukić, T., Reić, E.I. (2009) Sagorijevanje na poslu kod učitelja razredne i predmetne nastave te srednjoškolskih nastavnika. Život i škola, 55, (22), 235-249
Lukić, D. (2011) Sindrom izgaranja nastavnika i njihova otvorenost za uvođenje inovacija u nastavu. Banja Luka: Filozofski fakultet, Magistarski rad
Martinko, J. (2010) Profesionalno sagorijevanje na poslu nastavnika u obrazovanju odraslih. Andragoški glasnik, 14(2); 99-110
Maslach, C., Jackson, S.E. (1981) Maslach Burnout Inventory. Palo Alto, CA: Consulting Psychologists Press, Research Edition
Obradović, B. (2012) Povezanost osobina ličnosti sa doživljajem sindroma izgaranja kod nastavnika. Beograd: Filozofski fakultet, Master rad
Schaufeli, W.B., Bakker, A.B. (2004) Job demands, job resources, and their relationship with burnout and engagement: a multi-sample study. Journal of Organizational Behavior, 25(3): 293-315
Selmanović, S., Pranjić, N., Brekalo, L.S., Pašić, Z., Bošnjić, J., Grbović, M. (2012) Faktori loše organizacije rada kao prediktori sindroma izgaranja bolničkih liječnika. Sigurnost, 54(1); 1-9
Slišković, A. (2011) Stres kod nastavnika u visokom obrazovanju. Psihologijske teme, 20(1); 67-90
Spasić, D. (2013) Sindrom izgaranja, perfekcionizam i dimenzije ličnosti kod medicinskih tehničara. Filozofski fakultet u Nišu, Master rad
Subotić, S. (2011) Struktura stavova o inkluziji i sindrom izgaranja na poslu prosvjetnih radnika u Republici Srpskoj. Primenjena psihologija, 2; 155-174
Tatalović, V.S., Lončarić, D. (2013) Posreduje li profesionalno sagorijevanje učinke osobina ličnosti na zadovoljstvo životom odgojitelja predškolske djece. Psihologijske teme, 22(3); 431-445
Vićentić, S., Jovanović, A., Dunjić, B., Pavlović, Z., Nenadović, M., Nenadović, N. (2010) Profesionalni stres kod lekara opšte prakse i psihijatara - nivo psihičkog distresa i rizika od burnout sindroma. Vojnosanitetski pregled, vol. 67, br. 9, str. 741-746
Zuckerman, M. (2002) Zuckerman - Kuhlman Personality Questionnaire (ZKPQ): An alternative five factorial model. u: Deraad B., Perusini M. [ur.] Big Five Assessment, Seattle: Hogrefe and Huber Publishers, 377-396