Metrika članka

  • citati u SCindeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:2
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:1
članak: 9 od 11  
Back povratak na rezultate
Srpski arhiv za celokupno lekarstvo
2010, vol. 138, br. 11-12, str. 699-705
jezik rada: srpski
vrsta rada: originalan članak
doi:10.2298/SARH1012699M


Makromorfološka i ultrastrukturna analiza zuba na osteološkom materijalu sa srednjovekovnog lokaliteta crkve Svetog Pantelejmona u Nišu
aUniverzitet u Nišu, Medicinski fakultet, Stomatološka klinika
bInstitut za biomedicinska istraživanja, Medicinski fakultet, Niš

e-adresa: alek.mitic@yahoo.co.uk

Sažetak

Uvod. Ispitivanje makromorfoloških i ultrastrukturnih odlika zuba osteološkog materijala sa srednjovekovnog lokaliteta Crkve Svetog Pantelejmona u Nišu daje uvid u život tadašnjih stanovnika, njihovu ishranu, navike, ali i strukturu i sastav zubnog organa. Cilj rada. Cilj istraživanja je bio da se na osnovu pregleda zuba sa skeletnih ostataka analiziraju makromorfološke odlike, ultrastruktura dentinskog tkiva maksilarnih i mandibularnih molara, očnjaka i sekutića i hemijski sastav tih zuba. Metode rada. Makromorfološka i ultrastrukturna analiza dentinskog tkiva osteološkog materijala iz 12. veka obuhvatila je ukupno 1.312 zuba s izraženom abrazijom. Makromorfološke promene na zubima utvrđivane su inspekcijom i primenom stomatološke sonde, stomatološkog ogledalceta i rendgenografije. Posle ispiranja, zubi su pripremani na uobičajen način za skening-elektronsku mikroskopiju (SEM) i posmatrani skening-elektronskim mikroskopom (JEOL-JSM-5300). Hemijska analiza je urađena elektrodisperzionom spektrometrijom na sadržaj magnezijuma, fosfora i kalcijuma. Rezultati. Abrazija drugog stepena uočena je na svim posmatranim zubima skeletnih ostataka osoba za koje se procenjuje da su bile uzrasta 20-25 godina, dok je abrazija trećeg i četvrtog stepena zabeležena na zubima individua starijih od 40 godina. Ultrastrukturna analiza je pokazala potpunu obliteraciju dentinskih tubula i komore pulpe na donjim sekutićima, apoziciju intratubularnog dentina unutar kanalića, te veliku deformisanost i gubitak dentinske strukture na molarima uz očuvan volumen pulpe i kalcifikaciju nervnih vlakana. Kalcifikacija nervnih vlakana pulpe ukazuje na to da je stvaranje intratubularnog dentina u srazmeri sa biološkim potencijalom pulpe i stepenom abrazije, a obrnuto srazmerna veličini dentinske površine. Hemijska analiza zuba je pokazala da je sadržaj kalcijuma u ispitivanim zubima nešto niži, fosfora približno isti, a magnezijuma višestruko povećan u odnosu na uzorke kontrolne grupe koju su činili isti zubi savremenog čoveka starosne dobi koja odgovara procenjenoj starosti individua iz 12. veka. Zaključak. Različite ultrastrukturne osobine zuba kao dela kompleksnog mastikatornog sistema kod srednjovekovnog čoveka rezultat su prilagođavanja pojedinca i čitave zajednice na tadašnje uslove života. Kalcifikacija nervnih vlakana pulpe može objasniti izostanak bola bez obzira na visok stepen abrazije zuba.

Ključne reči

abrazija; ultrastruktura; dentinski tubuli; obliteracija

Reference

Bojović, D. (2002) Crkva Sveti Pantelejmon u Nišu. Niš: Centar za crkvene studije
Broca, P.B. (1979) Instructions relatives à l'étude anthropologique du système dentaire. Bull Soc Anthrop Paris, 2(3), str. 128-63
Brooks, S., Suchey, J. (1990) Skeletal age determination based on the Os pubis: A Comparison of the Ascádi- Nemaskéri and Suchey-Brooks Methods. Human Evolution, 5, str. 227-38
Brothwell, D.R. (1981) Digging up bones. New York: Cornell University Press
Đurić-Srejić, M.P., Letić, V., Radonjić, V., Pejković, B. (1995) Ispitivanje morfoloških karakteristika zuba na srednjevekovnom skeletnom materijalu iz dve nekropole u Zapadnoj Srbiji. Glasnik Antropološkog društva Jugoslavije, br. 31, str. 13-16
Iscan, M.Y., Loth, S.R., Wright, R.K. (1985) Age estimation from the rib by phase analysis: White females. J Forensic Sci, 30(3): 853-63
Kallay, J. (1974) Dentalna antropologija. Zagreb: Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti / JAZU - Izdavački zavod
Katić, R.V. (1958) Medicina kod Srba u srednjem veku. Beograd: Naučno delo
Lovejoy, O., Meindl, R.S., Pryzbeck, T.R., Mensforth, R.P. (1985) Chronological metamorphosis of the auricular surface of the ilium: A new method for the determination of age at death. American Journal of Physical Anthropology, 68(1), str. 15-28
Mitić, N., Mitić, A., Mitić, V., Crnoglavac, V., Vlak, D., Nikolić, M. (2008) Analiza patoloških promena na zubima osteološkog materijala sa srednjovekovnog lokaliteta crkve Svetog Pantelejmona u Nišu. Srpski arhiv za celokupno lekarstvo, vol. 136, br. 7-8, str. 354-360
Mjör, A.I. (2002) Pulp-dentin biology in restorative dentistry, Part 7: The exposed pulp. Gainesville, FL: Data status
Scheuer, L., Black, S. (2000) Developmental juvenile osteology. London: Academic Press
Trotter, M., Gleser, G.C. (1958) A re-evaluation of estimation of stature based on measurements of stature taken during life and of long bones after death. Am J Phys Anthropol, 16(1): 79-123
Wea, R. (1980) Recommendations for age and sex diagnoses of skeletons. Journal of Human Evolution, 9(7): 517-549
Živanović, S. (1979) Antropološki nalazi iz srpske nekropole u Trnjanu. Zbornik Narodnog muzeja u Beogradu, 9/10, str. 159-175