Metrika

  • citati u SCIndeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[]
  • posete u poslednjih 30 dana:8
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:5

Sadržaj

članak: 1 od 4  
Back povratak na rezultate
2022, vol. 17, br. 51, str. 69-96
Krivično delo uvrede - zakonska regulativa i jezička analiza uvrede u sudskim presudama
aUniverzitet u Kragujevcu, Pravni fakultet
bUniverzitet u Kragujevcu, Fakultet pedagoških nauka, Jagodina
Projekat:
Ministarstvo prosvete, nauke i tehnološkog razvoja Republike Srbije (institucija: Univerzitet u Kragujevcu, Učiteljski fakultet, Jagodina) (MPNTR - 451-03-68/2020-14/200140)

Ključne reči: čast; ugled; krivičnopravna zaštita; uvreda; jezička analiza.
Sažetak
U radu su predstavljeni rezultati analize krivičnog dela uvrede sa pravnog i jezičkog aspekta. Prvi cilj rada jeste da se prikaže krivičnopravna zaštita koja se časti i ugledu pruža u Republici Srbiji, kao i zakonsko određenje krivičnog dela uvrede. Drugi cilj rada jeste da se korišćenjem lingvističkog kriterijuma u analizi krivičnog dela uvrede u sudskim presudama ukaže na povezanost i interakciju jezika i prava. Značaj krivičnopravne zaštite časti i ugleda i neprecizno zakonsko pojmovno određenje krivičnog dela uvrede, kao osnovnog i opšteg krivičnog dela protiv časti i ugleda, ukazali su na potrebu da se u teoriji i sudskoj praksi odrede parametri koji će sudovima pomoći prilikom odlučivanja da li u konkretnom slučaju krivično delo uvrede postoji ili ne. Varijabilnost pojma časti, koji često menja svoju sadržinu i obim, stvara i potrebu jezičke analize izjava omalovažavanja, što nekada može biti od pomoći prilikom ocene da li u konkretnom slučaju krivično delo uvrede postoji ili ne. Povezivanje prava sa lingvistikom omogućava interdisciplinarno sagledavanje odnosa jezika, stila i kompozicione strukture pravnih dokumenata i njihove uslovljenosti specifičnostima pojedinačnih pravnih oblasti. Značajan je i vredan proučavanja odnos koji u pravnoj teoriji i praksi postoji prema upotrebi jezika, a u fokusu interdisciplinarnog doprinosa ovom pitanju nalazi se krivičnopravno sagledavanje upotrebe jezičkih sredstava u krivičnim delima protiv časti i ugleda. U pravnom delu analize korišćeni su, pre svega, dogmatski metod radi utvrđivanja pravog značenja analiziranih normi, i normativni metod kao metod izučavanja ostvarenja društvene funkcije datih normi. Istorijski metod je korišćen kako bi se prikazalo na koji način je pružana krivičnopravna zaštita časti i ugledu u različitim istorijskim razdobljima, što je praćeno i korišćenjem sociološkog metoda kojim se objašnjavaju društveni faktori nastanka i razvoja pojava. U cilju ocene postojećih normativnih rešenja korišćen je aksiološki metod. Jezička analiza krivičnog dela uvrede provedena je korišćenjem deskriptivne metode, a kao istraživačka tehnika korišćena je analiza sadržaja. Za potrebe istraživanja oformljen je prigodni uzorak koji čini trideset presuda za krivično delo uvrede. Na korpusu sudskih presuda kragujevačkih sudova lingvističkom analizom izdvojen je repertoar leksičkih sredstava upotrebljenih sa svrhom povrede časti i ugleda. U najzastupljenija sredstva spadaju psovke s leksemom majka, pejorativi, vulgarizmi, metaforične nominacije s negativnom konotacijom, lekseme kojima se označava nosilac društveno neprihvatljivih osobina i etnici upotrebljeni s pogrdnim značenjem. Javna uvreda u pisanoj formi, u vidu komentara na društvenoj mreži ili forumu ima veću težinu od usmeno izrečene uvrede u prisustvu više lica.
Reference
*** (2010/2015) Evropska konvencija za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda izmenjena u skladu sa Protokolom br. 11. Sl. glasnik RS -Međunarodni ugovori, br. 12/2010 i 10/2015
*** (2005-2019) Krivični zakonik. Službeni glasnik RS, br. 85/5005, 88/2005-ispr., 107/2005ispr., 72/2009,111/2009, 121/2012, 104/2013, 108/2014, 94/2016 i 35/2019
*** (2007) EU Parliamentary Assembly Resolution 1557: Towards decriminalisation of defamation
*** (2021) Opsceni izrazi sa semom i leksemom hleb u srpskom jeziku. u: Kovačević M. [ur.] Hljeb u srpskom jeziku, književnosti i kulturi, Višegrad: Andrićev institut, 115-128
Avramović, D.S., Jovanov, I.D. (2017) Ograničenja pokreta pravo i književnost - primer Sofokla. Zbornik radova Pravnog fakulteta u Novom Sadu, 51(2): 353-368
Avramović, S.D. (2017) Nušić i retorika u Srbiji. Zbornik radova Pravnog fakulteta, Novi Sad, vol. 51, br. 1, str. 107-122
Badrov, S. (2007) Kaznena djela protiv časti i ugleda u hrvatskom kaznenom pravu. Pravnik: časopis za pravna i društvena pitanja, 41 (84): 61-94
Bahtin, M. (2013) Estetika jezičkog stvaralaštva. Sremski Karlovci -Novi Sad: Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića
Bahtin, M. (1978) Stvaralaštvo Fransao Rablea i narodna kultura srednjeg veka i renesanse. Beograd: Nolit
Bujuklić, Ž. (2018) Doktorska disertacija pesnika Laze Kostića 'De legibus serbicis Stephani Uros Dusan'. Anali Pravnog fakulteta u Beogradu, 66(1): 22-44
Husinec, S. (2011) Metafora u pravnom diskursu. u: Karabalić, V.; Aleksa Varga M.; Pon L. [ur.] Zbornik radova s 24. međunarodnog znanstvenog skupa Hrvatskog društva za primijenjenu lingvistiku 'Diskurs i dijalog: Teorije, metode i primjena', Osijek: Hrvatsko društvo za primijenjenu lingvistiku, 69-84
Huston, N. (2011) Agresija i jezik. Sarajevske sveske, 35/36: 75-85
Janić, A. (2017) Naučni pristup jednom tipu marginalizovane leksike u srpskom jeziku. Teme, 41(4): 1149-1151
Krstić, P. (2011) Indeks opsovanog. Sarajevske sveske, 35/36: 54-74
Lazarević, Lj. (2011) Komentar krivičnog zakonika. Beograd: Pravni fakultet Univerziteta Union u Beogradu
Mandić, M., Đurić, Lj. (2015) Psovka kao folklorni žanr - na primeru 'j... ti sunce'. Savremena srpska folkloristika, 2: 291-316
Maričić, S. (2013) Govorni čin uvrede - elementi verbalne antiučtivosti u romanu Historias del Kronen. u: Gudurić S. [ur.] Zbornik radova sa konferencije 'Jezici i kulture u vremenu i prostoru', Novi Sad: Filozofski fakultet, II/1: (83-96)
Nežmah, B. (2011) Konceptualna nevolja - psovka vs. kletvica. Sarajevske sveske, 35/36: 85-107
Novoselec, P. (2016) Zaštita časti i ugleda u novom Kaznenom zakonu. Zbornik Pravnog fakulteta u Zagrebu, 66 (4): 443-468
Ostin, Dž. (1994) Kako delovati rečima. Novi Sad: Matica srpska
Pavišić, B., Grozdanić, V., Veić, P. (2007) Komentar Kaznenog zakona. Zagreb: Narodne novine d.d
Pavlović, M. (2005) Srpska pravna istorija. Kragujevac: Nadežda Pavlović
Rančić, J. (2018) Vršnjačko nasilje na društvenim mrežama u Republici Srbiji. CM: Communication and Media, 13(43): 95-124
Ristić, S. (2010) Diskurs psovki u srpskom jeziku. u: Vasić V. [ur.] Diskursi i diskursi. Zbornik u čast Svenki Savić, Novi Sad: Filozofski fakultet, 195-212
Ristivojević, B. (2012) Engleski kao nadmoćni jezik u međunarodnom krivičnom pravu. Crimen, 3(1):53-72
Savić, S. (1995) Istraživanje savremenog gradskog kompleksa - upotreba psovki u konverzaciji. Naučni sastanak slavista u Vukove dane, 24(1): 131-137
Serl, Dž. (1991) Govorni činovi - ogled iz filozofije jezika. Beograd: Nolit
Silić, J. (2006) Funkcionalni stilovi hrvatskoga jezika. Zagreb: Disput
Stojanović, Z. (2012) Komentar Krivičnog zakonika. Beograd: Službeni glasnik
Stojanović, Z., Delić, N. (2013) Krivično pravo, posebni deo. Beograd: Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu
Šipka, D. (2011) Rečnik opscenih reči i izraza. Novi Sad: Prometej
Tadić, L.P. (1995) Retorika - uvod u veštinu besedništva. Beograd: Filip Višnjić
Tepavčević, D. (2004) Krivična djela protiv časti i ugleda. Kragujevac: Pravni fakultet Univerziteta u Kragujevcu, Doktorska disertacija
Vručina, P. (2018) Uvreda i fama publica u kasnosrednjevjekovnim istočnoja-dranskim komunama. Povijesni prilozi, 54(54): 39-63
Vujanić, M., et al. (2011) Rečnik srpskoga jezika. Novi Sad: Matica srpska
Živković, A. (2007) Da li je ugled i čast u Bosni i Hercegovini neophodno zaštiti krivičnim zakonodavstvom?. II deo; Izbor sudske prakse; 12: 66-69
 

O članku

jezik rada: srpski
vrsta rada: pregledni članak
DOI: 10.5937/cm17-36851
primljen: 08.03.2022.
prihvaćen: 28.06.2022.
objavljen u SCIndeksu: 15.10.2022.
metod recenzije: dvostruko anoniman
Creative Commons License 4.0

Povezani članci

Nema povezanih članaka