Metrika članka

  • citati u SCindeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:6
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:3
članak: 2 od 26  
Back povratak na rezultate
Zbornik radova Pravnog fakulteta u Nišu
2018, vol. 57, br. 81, str. 419-436
jezik rada: srpski
vrsta rada: pregledni članak
doi:10.5937/zrpfni1881419d

Creative Commons License 4.0
(Ne)patentiranje proizvoda kloniranja
Univerzitet u Prištini (Kosovska Mitrovica), Pravni fakultet, Vranje

e-adresa: gordana.damjanovic@pr.ac.rs

Sažetak

Patentni sistem počiva na delikatnom međusobnom odnosu privilegija i odgovornosti. Kao regulatorna institucija, vodi računa i o zaštiti javnog interesa kroz zaštitu životne sredine, biološke raznolikosti, zdravstvo, tehnološki napredak, obrazovanje i bezbednost. Patentna zaštita pronalazaka je posvećena promovisanju inovacija i konkurencije, uz istovremeno obezbeđivanje zaštite socio ekonomskih interesa. Finansijski aspekti biotehnoloških istraživanja i nedostatak alternativne zaštite za investicije, nameće potrebu za njihovom patentnom zaštitom. Pitanje koje izaziva posebnu pažnju poslednjih godina je, da li treba odobriti patentnu zaštitu proizvodima nastalim u postupku terapeutskog kloniranja. Kloniranje predstavlja jedan od najvećih izazova za čovečanstvo jer se savremeni svet nalazi na važnoj prekretnici daljeg razvoja. Posledice kloniranja, bilo da se ono vrši u terapeutske ili u reproduktivne svrhe, za sada su nesagledive. Sve države se zasad jednoglasno zalažu za zabranu reproduktivnog kloniranja. Bilo bi etički nedopustivo da čovek postane proizvod ljudske ruke, kao što je to toliko drugih proizvoda. Pravno regulisanje terapeutskog kloniranja ide, međutim, u suprotnom pravcu u odnosu na reproduktivno kloniranje. Pojedine države su, kao što smo naveli, prepoznale ogromne mogućnosti koje pruža tehnika prenosa jezgra te su u svojim zakonodavstvima pravno regulisale uslove za sprovođenje terapeutskog kloniranja. I najzad, razvoj terapeutskog kloniranja nije moguće zaustaviti, potrebno je, bez obzira na sve prepreke, što pre postaviti standarde za pravno uređenje ovog područja bi trebalo zaboraviti da su slične prepreke postojale i u vreme kada se raspravljalo o legalnom prekidu trudnoće, ili o medicinski asistiranoj reprodukciji. Sva ta pitanja donedavno su bila predmet krupnih i brojnih rasprava o etičkim, religijskim i drugim aspektima, ali su ih mnoge zemlje na kraju rešile tako što su prekid trudnoće i medicinski asistiranu reprodukciju legalizovale.

Ključne reči

biotehnologija; patenti; istraživanja; reproduktivno kloniranje; terapeutsko kloniranje

Reference

*** (2015) The Threat of Human Cloning; Ethics, Recent Developments and the Case or Action: 'Cloning Policy in the US'. summer, 80, https: //www. thenewatlantis. com/publications/part-four-cloning-policy-in-the-united-states
*** Universal Declaration the Human Genome and Human Right. http//portal. unesco. org. /en/ev. php. URL_ID_131778&url-do=topic&url-section=201html
*** (2009) Zakon o transplantaciji organa. Službeni glasnik RS, br. 72
*** (2009) Zakon o transplantaciji ćelija i tkiva. Službeni glasnik RS, br. 72
*** (2009) Zakon o lečenju neplodnosti postupcima BMO. Službeni glasnik RS, br. 72
*** (2011) Zakon o patentima. Službeni glasnik RS, br. 99
*** (2017) Zakon o biomedicinski potpomognutoj oplodnji. Sl. glasnik RS, br. 40
*** Kloniranje ljudskih ćelija-civilizacijska prekretnica. Radio slobodna Evropa, 29.avgust, 2004, https://www.slobodnaevropa.org/a/824988.html
*** (1973-2011) Konvencija o priznavanju evropskih patenata (Konvencija o evropskom patentu). Službeni glasnik RS - Međunarodni ugovori, Zakon o potvrđivanju Konvencije o priznavanju evropskih patenata od 5. oktobra 1973. godine, sa izmenama člana 63, Konvencije o evropskom patentu od 17. decembra 1991. godine i izmenama od 29. novembr
*** Cloning Patents: A Patent Office and Legislative Update Cloning. https: //corporate. findlaw. com/intellectual-property/cloning-patents-a-patent-office-and-legislative-update. html
*** (1997) Convention for the Protection of the Human Rights and Dignityof the Human Being with Regard to the Aplication of Biology and Medicine: Convention on Human Rights and Biomedicine. Oviedo, ETS No 164, //conventions. coe. int/Treaty/en/Treaties/Html7164. htm
*** (2002) Gesetz zum Schutz von Embryonen im Zusammenhang mit der Einfuhr und Verwendung von humanen embryonalen Stammzellen / Stem Cell Act
*** (1998) Directive 98/44/EC of European Parliament and the Council of 6. on the legal protection of biotechnological inventions / Direktiva 98/44 /EZ Evropskog parlamenta i Veća od. o pravnoj zaštiti biotehnoloških pronalazaka. OJ L
Antonić, S. (2003) Kloniranje kao etički problem. Beograd
Aurora, P. (2007) Stem cell patents: European patent law and ethic report. u: Life Sciences genomes and biotechnology for health, Nothigham, FPE, SSA-LSB-CT-2004-005254
Beširević, V. (2006) Bogovi su pali na teme - o ustavu u bioetici. Anali Pravnog fakulteta u Beogradu, vol. 54, br. 2, str. 205-229
Bubnjević, S. (2005) Veliki mali embrion. Vreme, https: //www. vreme. com/cms/view. php?id=416863
Charlote, K. (2005) Therapeutic cloning; promisesand issues. McGill Journal of Medicine, Vol. 10, No. 2
Cvejić-Jančić, O. (2002) Kloniranje u savremenom svetu - pravo čoveka ili to još nije. Pravni život, vol. 51, br. 9, str. 651
Isasi, R.M., Knoppers, B.M. (2006) Beyond the permissibility of embryonic and stem cell research: substantive requirements and procedural safeguards. Human Reproduction, 21(10): 2474-2481
Jović, O.S. (2005) Surogat materinstvo - nova dimenzija roditeljstva. Beograd: Zadužbina Andrejević
Kandić-Popović, Z.B. (2003) Pravo i embrionalna stem ćelijska istraživanja. Pravni život, vol. 52, br. 9, str. 287-306
Kešina, I. (2005) Etika terapeutskog kloniranja. Split
Knoppers, B., Isasi, R. (2006) Mind the Gap: Policy Approaches to Embryonic Stem Cell and Cloning Research in 50 Countries. European Journal of Health Law, 13(1): 9-25
Mikyung, K. (2005) An overview of the regulation and patentability of human cloning and e. s. c research in the US and anti cloning legislattion in South Korea, Santa Clara. High Technology Law Journal, Vol. 21
Mujović-Zornić, H. (2005) Evropske perspektive terapijskog kloniranja - pravna pitanja. Strani pravni život, br. 1-2, str. 261-276
Sideri, K. (2012) Practical Reasoning, Impartiality and the European Patent Office: The Legal Regulation of Biotechnology. European Law Journal, 18(6): 821-843
Sideri, K. (2018) Germline modification of human embryos, patents and the limits of markets: Rethinking Equality, human diversity and the question of innovation funding. Cambridge University Press, https: //www. researchgate. net/publication/323700952
Simonović, I. (2012) Bioetika i ljudske vrednosti - ostvarivanje i zaštita etičkih principa i prava pojedinaca u oblasti medicine. Zbornik radova Pravnog fakulteta u Nišu, br. 63, str. 297-322
Škorić, M. (2007) Pravna regulacija reproduktivnog i terapeutskog kloniranja na međunarodnoj i nacionalnoj razini. Zbornik Pravnog fakulteta Sveučilišta u Rijeci, 28, br. 2
Tomić, N., Tomić, S. (2003) Etička dilema kloniranja # Ethical dilemma of cloning. Pravni život, vol. 52, br. 9, str. 307-316
UN, General Assembly (2005) United Nations Declaration on Human Cloning. 23 March 2005 A/RES/59/280,http://daccessdds.un.org/doc/UNDOC/GEN/N04/493/06/ PDF/N0449306.pdf; Human Fertilisation and Embryology Act 2008
van Geertrui, O. (2010) Patenting Stem Cell Research in Europe and. United States, http://ssrn.com/abstract=1718657