Metrika članka

  • citati u SCindeksu: [1]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:1
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:0
članak: 4 od 11  
Back povratak na rezultate
Nastava i vaspitanje
2014, vol. 63, br. 3, str. 535-550
jezik rada: srpski
vrsta rada: pregledni članak

Sociološki pristup i savremeno tumačenje književnosti u nastavnoj praksi
Univerzitet u Prištini (Kosovska Mitrovica), Učiteljski fakultet, Leposavić

e-adresa: stakicmz@ptt.rs

Sažetak

U radu razmatramo ulogu i značaj koji ima sociološki pristup u savremenom tumačenju književnosti u nastavnoj praksi. Pristup spada u spoljašnje, jer složenu strukturu književnog teksta tumači činjenicama koje imaju svoje izvorište van njegove znakovne strukture i može se primenjivati u istraživanjima idejne usmerenosti pisca i pri ispitivanjima uticaja književnosti na društvo, društvene sadržine samog književnog teksta i jezika kojim je napisan. Sagledavanjem pristupa u dijahronoj perspektivi pokazujemo da su navedene karakteristike pružale mogućnosti zloupotrebe, što je za posledicu imalo zanemarivanje estetske vrednosti književnog dela. U nastavnoj praksi, po kriterijumu ideološke podobnosti, mnogi vredni pisci bivaju zapostavljeni, a favorizuju se oni čije je stvaralaštvo ideološki obojeno. Kriterijumi za vrednovanje postaju idejna podobnost teksta i podređenost praktičnim potrebama života. Navedene slabosti ne predstavljaju nedostatke pristupa, već ukazuju na mogućnosti njegove zloupotrebe. Sociološki pristup zauzima istaknuto mesto u savremenoj nastavnoj praksi. Kroz primere mogućnosti njegove kreativne primene, pokazujemo da pomaže u rasvetljavanju estetskih kategorija koje nisu date kao izolovane van prostora i vremena, koju su obeležili nastanak dela i njegovo trajanje kroz različite vidove umetničke recepcije. Visoke domete postiže u tumačenju književnog teksta, kada je neophodno, u cilju njegovog doživljavanja i razumevanja, uvesti učenike u uviđanje društvenih odnosa i rasvetliti društveni kontekst, kao i tokom analize književnih likova, jer omogućava da se istraži kako društveni činioci utiču na njihovo delovanje, razmišljanja, stavove i uverenja.

Ključne reči

Reference

*** (1959) Nastavni plan i program za Osnovnu školu u Narodnoj Republici Srbiji. Prosvetni glasnik, Službeni organ saveta za prosvetu nauku i kulturu NR Srbije, Br. 7-9/1959
*** (1963) Nastavni plan i program za Osnovnu školu. Prosvetni glasnik, Službeni organ republičkog sekretarijata za prosvetu Socijalističke Republike Srbije i republičkog sekretarijata za kulturu Socijalističke Republike Srbije, Br. 7-8/1963
Adorno, T., Horkhajmer, M. (2008) Kulturna industrija. u: Đorđević J. [ur.] Studije kulture, Beograd: JP Službeni glasnik, str. 66-100
Andrić, M. (2008) Čitanka za 7. razred osnovne škole. Beograd: Zavod za udžbenike
Aristotel (1990) O pesničkoj umetnosti. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva
Bajić, L.D. (2004) Odabrane nastavne interpretacije. Beograd: Društvo za srpski jezik i književnost Srbije
Benjamin, V. (2008) Umetničko delo u veku svoje tehničke reprodukcije. u: Đorđević J. [ur.] Studije kulture, Beograd: JP Službeni glasnik, str. 100-124
Ćorović, S. (2011) Bogojavljenska noć. u: Milinković M., Stakić M. [ur.] Čarolija čitanja - čitanka za šesti razred osnovne škole, Požega: Epoha, 6, (str. 140-144)
Dimitrijević, R. (1972) Problemi nastave književnosti i maternjeg jezika - osnovi nastave književnosti maternjeg jezika (Sadržaji i metode). Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, I
Glišić, M. (1995) Prva brazda. u: Jerkov A. [ur.] Izabrane pripovetke, Beograd: IG Draganić, str. 216-221
Horacije, K.F. (1972) Pisma. Beograd: Srpska književna zadruga
Jovanović, A.B. (1984) Uvodne napomene - protivurečnosti nastave književnosti. u: Jovanović Aleksandar [ur.] Kako predavati književnost, Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, str. 7-19
Jović, D. (1985) Jezički sistem i poetska gramatika. Beograd: BIGZ
Kočić, P. (1976) Jablan. u: Koljević U.S. [ur.] Pripovjetke, Sarajevo: IP Veselin Masleša, str. 114-118
Kriger, M. (1982) Teorija kritike. Beograd: Nolit
Marić, S. (1991) Filozofski rečnik. Beograd: Dereta
Marks, K., Engels, F. (1946) O umetnosti i književnosti. Beograd: Kultura
Marks, K. (1950) Kapital. Beograd, itd: Kultura, tom I
Mukaržovski, J. (1987) Struktura, funkcija, znak, vrednost. Beograd: Nolit
Nikolić, M. (1992) Metodika nastave srpskog jezika i književnosti. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva
Pavlov, T. (1947) Teorija odmza. Beograd: Kultura
Platon (1979) Ijon - Gozba - Fedar. Beograd: Beogradski izdavačko-grafički zavod
Smiljković, S., Stojanović, B. (2011) Komparativni pristup metodici maternjeg jezika i književnosti. Vranje: Učiteljski fakultet u Vranju Univerziteta u Kragujevcu
Smiljković, S.Lj., Milinković, M. (2008) Metodika nastave srpskog jezika i književnosti. Vranje: Učiteljski fakultet
Stakić, M. (2002) Stručne metode u nastavi književnosti. Čačak: Legenda
Šipka, M. (2011) Kultura govora. Novi Sad: Prometej
Škreb, Z. (1983) Pojmovi poetika u povjesnom slijedu. u: Škreb Z., Stamać A. [ur.] Uvod u Književnost, Zagreb: Grafički zavod Hrvatske, str. 681-713
ten Hipolit (1954) Studije i eseji. Beograd: Kultura
Trozbi, D. (2012) Ekonomika kulturne politike. Beograd: Clio
Velek, R., Voren, O. (1965) Teorija književnosti. Beograd: Nolit
Zorić, D., Maglov, M. (2011) Biografski metod u savremenim interpretacijama književnog teksta. u: Špijunović K. [ur.] Zbornik radova, Užice: Učiteljski fakultet u Užicu, 13 (str. 127-138)
Živković, D., ur. (1992) Rečnik književnih termina. Beograd: Nolit