Metrika članka

  • citati u SCindeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:4
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:0
članak: 4 od 4  
Back povratak na rezultate
Sociologija
2001, vol. 43, br. 2, str. 131-152
jezik rada: srpski
vrsta rada: neklasifikovan
objavljeno: 02/06/2007
Tranzicija bračnog partnerstva - primer Beograda

Sažetak

Proces postmoderne transformacije braka nesumnjivo je u započet u savremenom jugoslovenskom društvu, a predvodi ga stanovništvo Beograda kao velikog urbanog centra. Istovremeno, taj proces u slučaju Beograda i Srbije poprima specifičan tok usled delovanja posebnih političkih, ekonomskih i socijalnih prilika iz prethodne decenije. U Beogradu su još početkom devedesetih zabeležene promene koje su ukazivale na menjanje tradicionalne institucije braka: pad univerzalnosti, širenje celibata, odlaganje stupanja u brak, porast razvoda. Posledično, krajem devedesetih, fertilitetet je drastično opao, a istovremeno je povećan udeo dece čije majke nisu nikad stupale u brak. Prema tome, može se zaključiti da je populacija Beograda već uveliko zahvaćena drugom demografskom tranzicijom. Međutim, ono što populaciju Srbije pa i njenog glavnog grada čini različitom u odnosu na razvijene postindustrijske države jeste niska stopa razvoda, mali udeo samačkih i jednoroditeljskih porodica kao i kohabitacija (višečlanih neporodičnih domaćinstava). Relativna skučenost životnih stilova posledica je zaustavljene modernizacije i individualizacije, pa je bračni model iz prethodnog perioda u velikoj meri konzerviran. Osnovni agens njegove promene biće povratak žena u javnu sferu posredstvom procesa ekonomske transformacije, što će proizvesti krupne posledice: skok divorcijaliteta, nastavak tendencije odlaganja braka mlađih generacija, širenje udela brakova drugog i viših redova, porast predbračnih i postrazvodnih kohabitacija, a kao posledica promena u bračnim varijablama, dalji pad ukupnog fertiliteta i prirodnog priraštaja, pa samim tim i nastavak tendencije starenja stanovništva.

Ključne reči

Reference

*** (1999) Women, families policies. u: Women in transition, New York: UNICEF
Avramov, D.D. (1988) Socio-economic changes and the Yugoslav family. u: Moors Hein i Shoorl Jeannete [ur.] Lifestyles, contraception and parenthood, Brussels, itd: NIDI
Avramov, D.D. (1993) Pojedinac, porodica i stanovništvo u raskoraku - studija o demografskim procesima i populacionim politikama u Evropi. Beograd: Naučna knjiga
Bek, U. (2001) Rizično društvo. Beograd: Filip Višnjić
Blagojević-Šijaković, M.M., ur. (1997) Roditeljstvo i fertilitet - Srbija devedesetih. Beograd: Filozofski fakultet - Institut za sociološka istraživanja
Bobić, M. (1999) Brak i porodica. u: Rašević Mirjana [ur.] Razvitak stanovništva Srbije 1991-1997, Beograd: Institut društvenih nauka - Centar za demografska istraživanja
Bobić, M. (2000) Brak i porodica u transformaciji jugoslovenskog društva. Jugoslovenski pregled, br. 2, str. 3-27
Boh, K. (1987) Changes in marital forms and parenting from a European perspective. u: Shamgar-Handelman Lea i Palomba Rossella [ur.] Alternative Patterns of Family Life in Modern Societies, Roma: Collana Monografie
Bolčić, S.I., Blagojević-Šijaković, M.M., Lazić, M.B., Vujović, S.Đ., Milić, A., Tomanović-Mihajlović, S. (1995) Društvene promene i svakodnevni život - Srbija početkom devedesetih / Social changes and everyday life: Serbia in the eartly nineties. Beograd: Filozofski fakultet - Institut za sociološka istraživanja / ISIFF
Erlich-Stein, V. (1971) Jugoslavenska porodica u transformaciji - studija u tri stotine sela. Zagreb: Sveučilišna naklada Liber
Grečić, V., Kutlača, Đ.G., Matejić, V.Č., Mikić, O. (1996) Migracije visokostručnih kadrova i naučnika iz SR Jugoslavije. Beograd: Savezno Ministarstvo za rad, zdravstvo i socijalnu politiku
Hoffman-Nowotny, H.J. (1987) The future of the family. u: Plenaries, European Population Conference, Jyvaskyla, str. 113-200
Inglehart, R. (1977) The silent revolution: Changing values and political styles among Western publics. Princeton, NJ: Princeton University Press
Lasch, C. (1983) Narcistička kultura. Zagreb: Naprijed
Macura, M.M. (1997) Promene u fertilitetu i nupcijalitetu u centralnoj i istočnoj Evropi: 1982-1993. Stanovništvo, vol. 35, br. 3-4, str. 11-44
Matković, G. (1999) Izbegla i druga ratom ugrožena lica. u: Rašević Mirjana [ur.] Razvitak stanovništva Srbije 1991-1997., Beograd: Institut društvenih nauka - Centar za demografska istraživanja
Milić, A. (1991) Socijalna mreža porodičnih odnosa i društveni slojevi. u: Popović Mihajlo V. i dr. [ur.] Srbija krajem osamdesetih: sociološko istraživanje društvenih nejednakosti i neusklađenosti, Beograd: Filozofski fakultet - Institut za sociološka istraživanja / ISIFF, str. 111-156
Milić, A. (1994) Žene, politika, porodica. Beograd: Institut za političke studije / IPS
Mingione, E., ur. (1996) Urban poverty and the underclass. Oxford, UK, itd: Blackwell
Penev, G.D. (1999) Rast stanovništva, prirodno kretanje i promena starosne strukture. u: Rašević Mirjana i dr. [ur.] Razvitak stanovništva Srbije 1991-1997., Beograd: Institut društvenih nauka - Centar za demografska istraživanja, str. 23-71
Penev, G.D., Breznik, D., Vićentijević, R., Petrović, M.Z., Predojević, J.R., Radivojević, B.M., Radovanović, S.D., Raduški, N.M., Rašević, M.M., Stevanović, R.Ž., Stojanović, B.P. (1999) Stanovništvo Beograda prema Popisu 1991. Beograd: Gradski zavod za informatiku i statistiku
Petrović, M.Z. (1994) Svakodnevni život u gradu i roditeljstvo. Beograd: Institut društvenih nauka - Centar za demografska istraživanja / IDN CDI
Petrović, R. (1981) Odlike braka u Jugoslaviji. u: Milić Anđelka, Berković E. i Petrović R. [ur.] Domaćinstvo, porodica i brak u Jugoslaviji, Beograd: Filozofski fakultet - Institut za sociološka istraživanja / ISIFF
Predojević, J.R. (1999) Migracija visokoobrazovanih kadrova i naučnika. u: Rašević Mirjana [ur.] Razvitak stanovništva Srbije 1991-1997., Beograd: Institut društvenih nauka - Centar za demografska istraživanja
Prinz, C. (1995) Cohabiting, married, or single. Vienna: IIASA
Radivojević, B.M. (1999) Zdravstveno stanje stanovništva. u: Rašević Mirjana [ur.] Razvitak stanovništva Srbije 1991-1997., Beograd: Institut društvenih nauka - Centar za demografska istraživanja
Rašević, M.M., Petrović, M. (1995) Iskustva populacione politike u svetu. Beograd: Institut društvenih nauka - Centar za demografska istraživanja
Rašević, M.M. (1999) Fertilitet po starosnim kohortama i bračnom stanju. u: Penev G. [ur.] Stanovništvo Beograda prema popisu 1991, Beograd: Gradski zavod za statistiku i informatiku
Rašević, M.M., Penev, G.D. (2001) Demografska slika stanovništva Beograda u devedesetim godinama. u: Demografski pregled
Tomanović-Mihajlović, S. (1997) Detinjstvo u Rakovici - svakodnevni život dece u radničkoj porodici. Beograd: Filozofski fakultet - Institut za sociološka istraživanja
van de Kaa, D.J. (1988) The second demographic transition revisited: Theories and expectations. Amsterdam: Planologisch en Demografisch Instituut Universiteit van Amsterdam, Werkstukken nr . 109