Metrika članka

  • citati u SCindeksu: [1]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:4
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:3
članak: 7 od 45  
Back povratak na rezultate
Zbornik radova Filozofskog fakulteta u Prištini
2019, vol. 49, br. 4, str. 147-170
jezik rada: srpski
vrsta rada: izvorni naučni članak
objavljeno: 09/01/2020
doi: 10.5937/ZRFFP49-24207
Creative Commons License 4.0
Savesnost i otvorenost kao prediktori rizičnog i delikventnog ponašanja adolescenata
aUniverzitet u Prištini sa privremenim sedištem u Kosovskoj Mitrovici, Filozofski fakultet, Filozofske katedre, Katedra za psihologiju
bUniverzitet u Prištini sa privremenim sedištem u Kosovskoj Mitrovici, Filozofski fakultet

e-adresa: porodica.krstic@gmail.com, bojana.ristic94@gmail.com

Sažetak

Uz pomoć upitnika rizičnog i delikventnog ponašanja mladih i skala rizičnog ponašanja koje su novijeg datuma, te upitnika dimenzija/ osobina ličnosti petofaktorskim i šestofaktorskim modelom ličnosti, prateći neke od demografskih podataka, na osnovu procene porodičnih odnosa, nivoa emocionalne i socijalne inteligencije ispitanika i drugih parametara težili smo da izdvojimo neke od prediktora rizičnog i delikventnog ponašanja adolescenata sa ciljem preduzimanja različitih preventivnih aktivnosti, posebno u sferi poremećaja ponašanja dece i mladih. I ne samo to, namera je da uz prikaz četiri istraživanja (Struktura ličnosti i riziko-faktori kod adolescenata; Porodični odnosi, crte ličnosti i sklonost ka agresivnim oblicima ponašanja adolescenata; Shizotipalne karakteristike i emocionalna inteligencija kao faktori agresivnosti adolescenata; Ličnost, porodični riziko-faktori i psihopatija kao prediktori kriminalnog ponašanja kod adolescenata)3 damo praktični i teorijski doprinos pre svega u psihodijagnostici dece i mladih, forenzičkoj psihologiji, psihologiji mentalnog zdravlja dece i mladih i predviđanju ponašanja dece i mladih, kao i psihologiji kao nauci uopšte, jer je predviđanje jedan od važnih, ako ne i najvažnijih, ciljeva nauke. U ovom radu, zbog ograničenog obima, bavićemo se samo jednim istraživanjem pod nazivom "Struktura ličnosti i riziko-faktori kod adolescenata"4 i predlogom ideja u vezi sa praktičnom primenom ovog istraživanja u kliničkoj praksi i psihologiji, te primenjenim granama kliničke psihologije uopšte. Istraživanje je imalo za cilj da ispita da li su osobine ličnosti statistički značajni prediktori rizičnog i delikventnog ponašanja adolescenata. Rezultati pokazuju da dimenzije savesnosti i otvorenosti predstavljaju prediktore različitih kategorija rizičnog i delinkventnog ponašanja.

Ključne reči

osobine ličnosti; rizična i delinkventna ponašanja; adolescenti

Reference

Backović, D., Maksimović, M., Stevanović, D. (2007) Psihosocijalni faktori rizika i zloupotreba psihoaktivnih supstancija kod adolescenata. Vojnosanitetski pregled, vol. 64, br. 5, str. 331-336
Berger, J. (1979) Psihodijagnostika. Beograd: Nolit
Đorđević, I. (2019) Porodični odnosi, crte ličnosti i sklonost ka agresivnim oblicima ponašanja adolescenata. Kosovska Mitrovica: Filozofski fakultet, odbranjen i neobjavljen master rad
Fagan, A.A., van Horn, M., Hawkins, J., Arthur, M.W. (2007) Gender similarities and differences in the association between risk and protective factors and self-reported serious delinquency. Prevention Science, 8(2), 115-124
Fitzgerald, R. (2003) An examination of sex differences in delinquency. Ottawa: Canadian Centre for Justice Statistics, Crime and Justice research paper series
France, A. (2000) Towards a sociological understanding of youth and their risk-taking. Journal of Youth Studies, 3(3), 317-331
Fulgosi, A. (1997) Psihologija ličnosti - teorije i istraživanja. Zagreb: Školska knjiga
Gullone, E., Moore, S. (2000) Adolescent risk-taking and the five-factor model of personality. Journal of Adolescence, 23(4), 393-407
Heaven, C.L. (1996) Personality and self-reported delinquency: Analysis of the 'Big Five' personality dimensions. Personality and Individual Differences, 20(1), 47-54
John, O.P., Srivastava, S. (1999) The Big Five trait taxonomy: History, measurement, and theoretical perspectives. u: Pervin L.A., John O.P. [ur.] Handbook of personality: Theory and research, New York: Guilford Press, 2, (102-138)
Justicia, F., Benitez, J.L., Pichardo, M.C., Fernandez, E., Garcia, T., Fernandez, M. (2006) Towards a new explicative model of antisocial behaviour. Eletronic Journal of Research in Educational Psychology, 4(2), 1696-2095
Kalebić, M.B. (2010) Teorijski pristupi u ispitivanju rizičnih zdravstvenih ponašanja. Psihologijske teme, 19(1), 71-102
Krstić, M. (2009) Principi zaštite mentalnog zdravlja dece, mladih i njihovih porodica u izbeglištvu. Niš: Spektar
Krug, E.G., et al. (2002) World report on Violence and health. Geneva: World Health Organization
Lacković-Grgin, K. (2006) Psihologija adolescencije. Jastrebarsko: Naklada Slap
Leadbeater, B.J., Kuperminc, G.P., Blatt, S.J., Hertzog, C. (1999) A multivariate model of gender differences in adolescents' internalizing and externalizing problems. Developmental Psychology, 35(5), 1268-1282
Ljubičić, M. (2012) Pregled definicija i trendova rizičnih ponašanja mladih. Teme, vol. 36, br. 1, str. 85-100
Maksimović, J., Raković, D., Jovanović, I., Čolović, P. (2008) Povezanost vršnjačkog nasilja, osobina ličnosti i vaspitnih stavova. Primenjena psihologija, 1(3-4), 125-144
Markey, C.N., Markey, P.M., Tinsley, B.J. (2003) Personality, puberty, and preadolescent girls' risky behaviors: Examining the predictive value of the Five-Factor model of personality. Journal of Research in Personality, 37(5), 405-419
Međedović, J. (2009) Bazična struktura ličnosti i kriminalitet. Primenjena psihologija, 2(3); 339-367
Meel, P. (1956) Clinical versus statistical prediction. Minneapolis: University of Minnesota
Moffit, T.E., Caspi, A., Rutter, M., Silva, P.A. (2001) Sex differences in antisocial behavior: Conduct disorder, delinquency, and violence in the Dunedin longitudinal study. Cambridge, UK: Cambridge University Press
Nešić, M. (2019) Ličnost, porodični riziko-faktori i psihopatija kao prediktori kriminalnog ponašanja kod adolescenata. Kosovska Mitrovica: Filozofski fakultet, odbranjen i neobjavljen master rad
Nietzel, M., Bernstein, D., Milich, R. (2001) Uvod u kliničku psihologiju. Jastrebarsko: Naklada slap
Opsenica-Kostić, J. (2012) Adolescenti i njihovi roditelji u svetlu PART teorije. Niš: Filozofski fakultet, Odsek za psihologiju, odbranjena doktorska disertacija
Popović, B.V. (1971) O psihološkom predviđanju ponašanja. Beograd: Savezni biro za poslove zapošljavanja
Ristić, B. (2019) Struktura ličnosti i riziko-faktori kod adolescenata. Kosovska Mitrovica: Filozofski fakultet, odbranjen i neobjavljen master rad
Ručević, S., Ajduković, M., Šincek, D. (2009) Razvoj upitnika samoiskaza rizičnog i delikventnog ponašanja mladih (SRDP - 2007). Kriminologija i socijalna integracija, 17, 1-11
Ručević, S. (2009) Povezanost privrženosti roditeljima s rizičnim i delinkventim ponašanjem kod adolescenata. Društvena istraživanja, Zagreb, 20(1), 167-187
Ručević, S. (2010) Odnos viktimizacije, antisocijalnog ponašanja i psihopatskih osobina kod mladića i djevojaka. Zagreb: Odsjek za psihologiju Filozofskog fakulteta, odbranjena doktorska disertacija
Smederevac, S., Mitrović, D. (2006) Ličnost - metodi i modeli. Beograd: Centar za primenjenu psihologiju
Soane, E., Chimel, N. (2004) Are risk preferences consistent?: The influence of decision domain and personality. Personality and Individual Differences, 38, 1781-1791
Sorić, I. (2014) Samoregulacija učenja - možemo li naučiti učiti. Zagreb-Jastrebarsko: Naklada Slap
Stanojević, A. (2019) Shizotipalne karakteristike i emocionalna inteligencija kao faktori agresivnosti adolescenata. Kosovska Mitrovica: Filozofski fakultet, odbranjen i neobjavljen master rad
Šarčević, D., Vasić, A. (2014) Sociodemografski i psihološki korelati školskog uspeha. Primenjena psihologija, vol. 7, br. 3, str. 401-427
Šobot, V., Ivanović-Kovačević, S., Marković, J., Srdanović-Maraš, J., Mišić-Pavkov, G. (2010) Maloletnička delinkvencija. Engrami, vol. 32, br. 3, str. 53-61
Vecchione, M., Alessandri, G., Barbaranelli, C., Caprara, G. (2012) Gender differences in the Big Five personality development: A longitudinal investigation from late adolescence to emerging adulthood. Personality and Individual Differences, 53(6), 740-746
Vlajković, J. (2001) Teorija i praksa mentalne higijene. Beograd: Centar za primenjenu psihologiju
Vrdoljak, G., Lovaković, I., Kurtović, A. (2018) Osobine ličnosti, ciljne orijentacije i školski uspjeh. Primenjena psihologija, 11(3), 325-344
Žikić, O., Dragišić, T. (2009) Ličnost i rizično seksualno ponašanje. u: Stefanović-Stanojević T. [ur.] Studenti, seks i droga, Niš: Centar za naučna istraživanja SANU - Univerzitet u Nišu, 83-97