Metrika članka

  • citati u SCindeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:21
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:11
članak: 4 od 139  
Back povratak na rezultate
Srpski arhiv za celokupno lekarstvo
2019, vol. 147, br. 7-8, str. 492-496
jezik rada: engleski
vrsta rada: prikaz
doi:10.2298/SARH190320043J


Životna sredina i zdravlje - trideset godina uspešne primene Montrealskog protokola
aUniversity of Belgrade, Faculty of Engineering Management, Belgrade
bUniverzitet u Beogradu, Pravni fakultet
cUniverzitet u Prištini (Kosovska Mitrovica), Medicinski fakultet

e-adresa: jovdjor@gmail.com

Projekat

Građa i vaskularizacija vidnog sistema (MPNTR - 175030)
The authors gratefully acknowledge the support from the Project of Matica srpska: Environment and perspectives of quality development and health safety of food in AP Vojvodina

Sažetak

Protokol o supstancama koje uništavaju ozonski omotač je potpisan 1987. godine u Montrealu. Osnovni ciljevi protokola su međunarodni konsenzus i akcija u vezi sa drastičnim smanjenjem proizvodnje i korišćenja ovih supstanci koji za rezultat imaju povećano UV (ultravioletno) zračenje i posledično negativan uticaj na ljudsko zdravlje i ekosistem. Pored pregleda dosadašnje "pravne i tehničke" primene protokola i povlačenja iz upotrebe supstanci koje uništavaju ozonski omotač, u radu je posebno stavljen naglasak na analizu literaturno dostupnih rezultata koji se odnose na pozitivan (time nastao) uticaj na zdravlje stanovništva u korelaciji sa primenom Montrealskog protokola (MP). Zbog rezultata dosadašnje tridesetogodišnje primene, MP spada u red najuspešnijih međunarodnih sporazuma u oblasti zaštite životne sredine, ali u određenom kontekstu i sa zdravljem ljudi koje je sa tim u vezi. Pored smanjenog negativnog uticaja UV zračenja na ekosistem i ljude, kao pozitivnu posledicu smanjenja ovog zračenja imamo i smanjeni očekivani trend pojave oboljenja kože, katarakte i imunog sistema sa ovim u vezi u čitavom svetu. Bez MP i njegove primene milioni ljudi bi umrli od posledica UV i navedenih oboljenja. Troškovi lečenja i pritisak na zdravstveni sistem u svim zemljama sveta bi se enormno povećali kao rezultat toga.

Ključne reči

Reference

Novododat članak: provera, normiranje i linkovanje referenci u toku.
Jovanović L, Joldžić V, Jovanović Đ. Arhuska konvencija i demokratizacija u oblasti životne sredine. Beograd: Naučnostručno društvo Ecologica; 2015
Jovanović L, Jovanović Đ. Strategijski značaj i primena Arhuske konvencije u Republici Srbiji. Beograd: Naučno-stručno društvo Ecologica; 2014
Babić I. Životna sredina -opasnost i pravna zaštita. Banja Luka: Godišnjak fakulteta pravnih nauka; 2016; 6(6). p. 48-62
Letić M. Total Ozone Column above the Territory of Serbia And Montenegro. Srp Arh Celok Lek. 2006; 134(5-6):234-7
Mikolašević K, Macan J. Karcinomi kože uzrokovani solarnim zračenjem kao profesionalna bolest. Sigurnost. 2018; 60(3):235-45
Jovanović Đ, Jovanović L, Matavulj M. Razvoj i rezultati primene Montrealskog protokola. Ecologica. 2014; 75:600-7
Wold Meteorological Oganization, 50 years of service. Geneva, Switzerland: World Meteorological Organization; 2000
Blagojević M, Karakalić R. Globalni ekološki problemi. Pravni život. 2008; 9(8):543
Chandra P, Kanto C. A Theoretical Framework for Understanding Transnational Public Goods (TPGs) to Upgrade Environmental Quality. J Quant Econ. 2017; 15(2):227-40
Grevsmühl SV. Revisiting the "Ozone Hole" Metaphor: From Observational Window to Global Environmental Threat. Environ Commun. 2018; 12(1):71-83
McKendry IG, Lundgren J. Tropospheric layering of ozone in regions of urbanized complex and/or coastal terrain: a review. Prog Phys Geogr. 2000; 24(3):329-54
Zenović I. Zagađenje vazduha u Srbiji u 2015. godini. Ecologica. 2017; (85):143
Jovanović Đ, Jovanović L, Matavulj M. Međunarodni ugovori u oblasti životne sredine od značaja za Republiku Srbiju u procesu EU integracija. Ecologica. 2014; (75):361-9
Lukinović M, Jovanović Đ, Jovanović L. Rešavanje problema klimatskih promena i analiza rezultata Konvencije UN u Parizu. Ecologica. 2016; (82):153-60
Jovanović Đ, Stokić D, Matavulj M, Antonović D. Uticaj aktivnosti na nivou organizacije i klimatske promene-standardi koji se odnose na gasove staklene bašte ISO 14064. Ecologica. 2013; 70(20):110-6
UN Secretary-General António Guterres' message for the International Day for the Preservation of the Ozone Layer, United Nations, Statements and masseges, 2017
Velders GJM, Andersen SO, Daniel JS, Fahey DW, McFarland M. The Importance of the Montreal Protocol in Protecting the Climate. Proc Natl Acad Sci. 2007; 104(12):4814-9
Uredba o postupanju sa supstancama koje oštećuju ozonski omotač, kao i o uslovima za izdavanje dozvola za uvoz i izvoz tih supstanci. Sl. glasnik RS. br. 22/2010
Polvani LM, Abalos M, Garcia R, Kinnison D, Randel WJ. Significant Weakening of Brewer-Dobson Circulation Trends Over the 21st Century as a Consequence of the Montreal Protocol. Geophys Res Lett. 2018; 45(1):401-9
Petrescu RV, Aversa A, Apicella A, Petrescu FI. NASA Sees First in 2018 the Direct Proof of Ozone Hole Recovery. J Aircraft Space Tech. 2018; 2(1):53-64
Beeby A, Brennan AM. First Ecology. Ecological Principles and Environmental Issues. Oxford: Oxford University Press; 2008. p. 520
Papanastasiou DK, Beltrone A, Marshall A, Burkholder JB. Global warming potential estimates for the C1-C3 hydrochlorofluorocarbons (HCFCs) included in the Kigali Amendment to the Montreal Protocol. Atmos Chem Phys. 2018; (18):6317-30
Roberts MW. Finishing the job: The Montreal Protocol moves to phase down hydrofluorocarbons. Review of European Comparative & International Environmental Law. 2017; 220-30
Stephen O, Andersen K, Sarma M, Taddonio KN. Technology transfer for climate change. Lessons for climate change. London: GEF, Earthscan; 2007
Milošević-Pujo B, Jurjević N. Oneščišćenje mora i zraka emisijom ispušnih plinova, Naše more: znanstveni časopis za more i pomorstvo. 2004; 51(5-6):178-84
Veldersa GJM, Fahey DW, Daniel JS, Andersenc SO, McFarlandd M. Future atmospheric abundances and climate forcings from scenarios of global and regional hydrofluorocarbon (HFC) emissions. Atmospheric Environ. 2015; (123A):200-9
Pal A, Uddin K, Thu K, Baran Saha B. Environmental Assessment and Characteristics of Next Generation Refrigerants. Evergreen Joint Journal of Novel Carbon Resource Sciences & Green Asia Strategy. 2018; 5(2):58-66
Seki M. The latest developments under the Montreal Protocol and the Kigali Amendment. Symposium to Commemorate the 30th Anniversary of the Montreal Protocol and the Adoption of the Kigali Amendment. 2017. p. 18-9
United Nations Treaty Collection. Amendment to the Montreal Protocol on Substances that Deplete the Ozone Layer
Birmpili T. Montreal Protocol at 30: The governance structure, the evolution, and the Kigali Amendment. C R Geoscience. 2018; 350(7):425-31
Clark E, Wagner S. The Kigali Amendment to the Montreal Protocol: HFC Phase-down. OzonAction. UNEP. 2016
Carpenter LJ, Reimann S, Burkholder JB, Clerbaux C, Hall BD, Hossaini R, et al. Ozone-Depleting Substances (ODSs) and Other Gases of Interest to the Montreal Protocol. Chapter 1 in Scientific Assessment of Ozone Depletion: 2014. Global Ozone Research and Monitoring Project -Report No. 55. 2014; World Meteorological Organization. Geneva. Switzerland, hal.archivesouvertes.fr/hal-0113080
Đorđević M, Spasov S. The degradation of ozone layer. Knowledge. International Journal Scientific and Applicative papers. Institute of Knowledge managment Skopje. Macedonia. 2015; 10(2):235
Trakatelli M, Barkitzi K, Apap C, Majewski S, De Vries E; EPIDERM group. Skin cancer risk in outdoor workers: a European multicenter case-control study. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2016; 30(3):5-11
Salavastru CM, Ulrich C, Cretu S, Moldovan H, Sorin Tiplica G. The experience of a tertiary referral centre in Romania on basal cell carcinomas in outdoor workers: why to assess? J Eur Acad Dermatol Venereol. 2016; 30(3):12-6
Antonijević A, Rančić N, Ilić M, Kocić B, Stevanović J, Milić M. Trends in incidence of non-melanoma and melanoma skin cancers in central Serbia. Srp Arh Celok Lek. 2018; 146(7-8):391-5
Videnović G, Miljuš D, Ilić D, Krasić D, Živković S. Nonmelanoma Skin Cancer in the Population of the Population of the City of Belgrade in the Period 1999-2011. Srp Arh Celok Lek. 2015; 143(5-6):290-5
Gašić M, Stajić S, Vitošević B, Mandić P, Ćirić J, Bexheti D, et al. The importance of compression elastography in the evaluation of thyroid nodule malignancy. Srp Arh Celok Lek. 2017; 145(9-10):463-9
Žorić L, Čolak E, Čanadanović V, Kosanović-Janković N, Kisić B. Uloga oksidacionog stresa u senilnoj kataraktogenezi. Med Pregl. 2010; LXIII(7-8):522-6
Verma A, Verma AK, Baghel SS. Role of Phytochemicals in Neutralizing the Adverse Effects of Ozone Depletion. Int J Life Sciences. 2015; 3(1):118-22
Žorić L. Some parameters of the oxidative stress in lens, humour aqueous and serum of patients with diabetes and age-related cataract. Srp Arh Celok Lek. 2003; 131(3-4):137-42
Norval M, Cullen AP, de Gruijl FR, Longstreth J, Takizawa Y, Lucas RM, et al. The effects on human health from stratospheric ozone depletion and its interactions with climate change. Photochem Photobiol Sci. 2007; 6(3):232-51
Jovanović Đ, Jovanović L. Paradigma održivog razvoja -Mesto i uloga zelene ekonomije. A book of abstracts. International Scientific Conference Zelena ekonomija i zaštita životne sredine. Naučno-stručno društvo Ecologica. Beograd. 2018; 22-3
Stratospheric Ozone Protection. 30 Years of Progress and Achievements. EPA 2018
Miljković S, Baljozović Dj, Krajnović D, Tasić Lj, Sbutega-Milošević G. The Impact of Education on Adolescents' Sun Behavior: Experiences from Serbia. Srp Arh Celok Lek. 2014; 142(5-6):330-6
Vodič za pridruživanje Srbije EU, ISAC Fond Centar za međunarodne i bezbednosne poslove. International and Security Affairs Centre. Beograd. 2008