Metrika članka

  • citati u SCindeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:1
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:0
članak: 3 od 6  
Back povratak na rezultate
Zbornik radova Pravnog fakulteta, Novi Sad
2004, vol. 38, br. 2, str. 37-60
jezik rada: srpski
vrsta rada: izvorni naučni članak
objavljeno: 02/06/2007
Nastanak prvih političkih programa o vaspostavljanju srpske države
Univerzitet u Novom Sadu, Pravni fakultet

Sažetak

U istoriji srpske državnosti su u svim etapama njenog razvitka postojale tesne veze između Srba iz Habzburške monarhije i Srba iz Srbije. Prvi programi o oslobođenju srpskog naroda su nastali u krugovima austrijskih Srba, kulturno i privredno razvijenijim. U radu su obrađena dva takva programa: grofa Đorđa Brankovića i karlovačkog mitropolita Stevana Stratimirovića. Đorđe Branković je u vreme Velikog bečkog rata (1683-1699) načinio jedan program o vaspostavljanju srpske države umesto evropske Turske, pod imenom "Ilirik" ili "Ilirska kraljevina", čiji bi on trebalo da bude despot, jer se izdavao za potomka poslednje srpske vladarske porodice. Mada nerealan, ovaj program je imao veliki značaj u potonjem političkom životu Srba u Austriji. Mitropolit Stratimirović je u toku Prvog srpskog ustanka održavao tesne veze sa ustanicima, pomagao im materijalno, savetima i u održavanju diplomatskih veza sa Austrijom. U toku 1805. dostavio je ruskom caru jedan program o oslobođenju srpskog naroda i stvaranju srpske države.

Ključne reči

veze Srba iz Srbije i Austrije; Veliki bečki rat; Srbi dobrovoljci; Velika seoba; grof; despot; Đorđe Branković; privilegije; 'Ilirik'; obnavljanje srpske države; Slaveno-serbske hronike; Stevan Stratimirović; mitropolit karlovački; temišvarski sabor; veze i sarad

Reference

*** (1912) Memoari knjaza Adama Čartorižskago. Moskva, t. I, 332
Beer, A. (1883) Die orientalische Politik Österreichs seit 1774. Prag-Leipzig, 185-186
Dimitrijević, S.M. (1926) Stevana Stratimirovića mitropolita karlovačkog plan za oslobođenje srpskog naroda. Beograd, str. 6-12, 15, 17-20, 24-25
Gavrilović, S. (1974) Vojvodina i Srbija u vreme prvog ustanka. Novi Sad: Institut za izučavanje istorije Vojvodine
Gavrilović, S. (2004) Austrijska carevina i ustanička Srbija 1804-1815. u: Popov Čedomir [ur.] Evropa i Srpska revolucija 1804-1815, Novi Sad: Platoneum, 117-120, 129-132
Geršić, G. Posle pedeset godina - uspomene i refleksije o srpskom pokretu g. 1848. Zemun: Napredak, 11
Ivić, A. (1929) Istorija Srba u Vojvodini - od najstarijih vremena do osnivanja potisko-pomoriske granice, 1703. Novi Sad: Matica srpska
Janković, D. (1984) Srpska država Prvog ustanka. Beograd: Nolit
Medaković, D. Temelji srpske državotvorne misli u vekovima građanske vladavine. u: Istorija srpske državnosti, Novi Sad, 323
Milutinović, K. (1976) Ilirik - Dunavska konfederacija i istočna Švajcarska. Zbornik Matice srpske za istoriju, Novi Sad, 13, str.25
Nenadović Mateja, prota Memoari Mateja Nenadovića. u: Ćorović Vladimir [ur.] Celokupna dela, Beograd: Narodna prosveta, 99, 114, 142
Novaković, S. Ustanak na dahije. 14, 30
Novaković, S. (1954) Vaskrs države srpske. Beograd: Prosveta, 40
Novaković, S. (1872) Iz Hronike despota Đorđa Brankovića. Glasnik Srpskog učenog društva, knj. XXXIII, 135-190
Perović, R. (1958) Prilog kritičnom ispitivanju izvora. Kovčežić, Beograd, 1, 7-21
Perović, R., ur. (1977) Prvi srpski ustanak - akta i pisma na srpskom jeziku, 1804-1808. Beograd: Narodna knjiga
Popov, N.A. (1870) Srbija i Rusija - od Kočine krajine do Sv. Andrijevske skupštine. Beograd: Državna štamparija
Radojčić, N. Mitroiolit Stevan Stratimirović. Letopis MS, knj. 345, 50-52
Radojčić, N. (1925) Branković Đorđe grof. u: Stanojević Stanoje [ur.] Narodna enciklopedija srpsko-hrvatsko-slovenačka, Zagreb: Bibliografski zavod, I knjiga, str. 260
Radonić, J. (1955) Đurađ II Branković 'despot Ilirika'. Cetinje, str. 26, 61-62, 74 77, 98-99, 104, 99-100, 105, 194
Radonić, J. (1911) Grof Đorđe Branković i njegovo vreme. Beograd: SKA, str. 13, 257, 425-426, 433-438
Radonić, J. (1940) Vojvodina od Velike seobe Srba 1690. do Sabora u Krušedolu 1708. u: Vojvodina, Novi Sad, II, str. 4, 25, 28
Radonić, J. (1938) Mitroiolit Stevan Stratimirović - slike iz istorije i književnosti. Beograd, str. 304, 305, 306, 307, 308, 310
Ređep, J. (1991) Grof Đorđe Branković i usmeno predanje. Novi Sad: Saznanja
Ruvarac, D. (1899) Austrija, Karađorđe i mitropolit Stratimirović. Beograd: Delo, knj. XXI, 40
Ruvarac, I. (1896) Odlomci o grofu Đorđu Brankoviću i Arseniju Črnojeviću s tri izleta o takozvanoj velikoj seobi srpskog naroda. Beograd
Samardžić, R. (1986) Istorijske i političke osnove prvoga srpskog programa. u: Pisci srpske istorije, Beograd, itd: Prosveta, Treća knjiga, str. 11-12, 13, 16, 17, 18
Savković, J. (1952) Borba Srba Vojvođana za svoju teritorijalnu i političku samostalnost. Zbornik Matice srpske za društvene nauke, 3, str. 21
Schwicker, J. (1880) Politische Geschichte der Serben in Ungarn. Budapest
Simeonović-Čokić, S. (1939) Srpske privilegije. u: Vojvodina, Novi Sad, II, str. 52
Subotić, K. (1895) O ideji srpske vojvodine i narodno crkvene autonomije na koncu XVII veka - crta iz kulturne i političke povesti srpske. Letopis Matice srpske
Šviker, J.H. (1998) Politička istorija Srba u Ugarskoj. Novi Sad: Matica srpska
Tadić, J. (1960) Ratovi i ustanci 1683-1699 - seoba Srba, Đorđe Branković. u: Čubrilović Vasa i dr. [ur.] Istorija naroda Jugoslavije, Beograd, itd: Prosveta, knj II - Početak XVI do kraja XVIII veka, str. 774, 775, 776
Terzić, S. (2004) Rusija i srpska revolucija 1804-1815. u: Popov Čedomir [ur.] Evropa i Srpska revolucija 1804-1815, Novi Sad: Platoneum, str. 225, 228-229
Veselinović, R.L. (1993) Srbi u Velikom ratu 1683-1699. u: Istorija srpskog naroda, Beograd: Srpska književna zadruga / SKZ, knj. III-l, str. 514, 549
Vukićević, M.M. (1907) Karađorđe. Beograd, Knj. 1, str. 70, 71, 91, 92-93, 236
Vukićević, M.M. Jedan memoar o oslobođenju Slovena. Srpski književni glasnik / SKG, XXVII, 428-437
Vukićević, M.M. (1912) Karađorđe. Beograd, Knj. 2