Metrika članka

  • citati u SCindeksu: [6]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:2
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:0
članak: 2 od 2  
Back povratak na rezultate
Nasleđe
2001, br. 3, str. 39-56
jezik rada: srpski
vrsta rada: građa

Heroj pera kao putnik - tipološka geneza javnih nacionalnih spomenika i Valdecova skulptura Dositeja Obradovića
Afilijacija nije data

Sažetak

(ne postoji na srpskom)
Since the middle of the 19th century there are in Serbian culture more and more texts and polemics about public national monuments, their history and contemporary purpose. It was the reflection of general European ideas, which within the scope of national arts emphasize in the first place public monuments. In accordance with these concepts at the end of 19th and the beginning of the 20th century many monuments had been erected in Belgrade and among them special group were the statues of important people, national heroes. They made the capital of Serbian kingdom into a national pantheon in the open space, as it was the case in the other European capitals of that time. Among these sculptures the monument erected on the occasion of the celebration of the centenary of the death of Dositej Obradović in 1911 attracts our attention. The action for the erection of monument was initiated by Srpska književna zadruga on the initiative of Jovan Skerlić prominent historian of literature and the university professor. It was promptly supported by the official administration and Belgrade municipality. On the announced competition the work of Rudolf Waldetz had been chosen as the best work. On his monument the first modern Serbian educator has been represented as the hero of letters who travels through the labyrinth of the world looking for knowledge. He completed his travel shortly before his death in the rebellious Belgrade where he established educational institution. In that way Dositej Obradović as hero of letters became equal with the hero of sword Karađorđe Petrović, leader of the First Serbian rebellion. This parallel between the hero of letters and the hero of sword who made renovated Serbia has been established during the final decades of the 19th century when the image of hero poet had been replaced by the image of writer-educator. In that time respect towards Dositej Obradović gained much more importance. Comparing of Dositej with Karađorđe was the reason for his monument to be erected in front of the main entrance to the Kalemegdan park. From this entrance was running the main alley at which end immediately beforehand had been erected the monument of Karađorđe. Along the alley there were already placed the busts of many famous Serbs and this practice continued in later years. Thus the main alley of Kalemegdan was established as the national path of glory - Via Triumphalis marked by two main Serbian national heroes Karađorđe and Dositej. During the First World War the Austrians destroyed the monument of Karađorđe and soon after that the monument of Dositej had been transferred in the University Park. So the main Kalemegdan alley lost its basic meaning and idea constituted in the end of 19th and the beginning of 20th century.

Reference

*** (1910) Stogodišnjica Dositeja Obradovića. Srpski književni glasnik, XXIV-9, 714-719
*** (1910) Stogodišnjica Dositeja Obradovića. Srpski književni glasnik, XXIV-4, 319-320
*** (1909) Izveštaj sa sednice održane 1. maja 1909 - Srpska književna zadruga. Srpski književni glasnik, XXII-11, 880
*** (1911) Srpska književna zadruga - sastanak od 10. marta 1911. godine. Srpski književni glasnik, XXVI-7, 575
*** (1912) Dositejev spomenik. Brankovo kolo, XVIII, 223
*** (1911) Butterfly - sa izložbe modela za Dositejev spomenik. Nova iskra, X-5, 158
*** (1911) Dositejev spomenik - žiri je primio model hrvatskog slikara Valdeca. Politika, Beograd, br. 2613, 28. IV, str. 2
*** (1911) Dositejev spomenik. Brankovo kolo, XVIII, 288
*** (1911) Spomenica Dositeja Obradovića. SKZ, Beograd, 134, 168-173
*** (1910) Srpska književna zadruga. Srpski književni glasnik, XXIV-11, 878
*** (1911) Srpska književna zadruga - na sastanku od 14 februara i sastanak od 10. marta 1911. godine. Srpski književni glasnik, XXVI, 574-575
*** (1899) Domaća pisma Dositija Obradovića. Beograd-Zagreb: SKZ, 51, 10
*** (1911) Srpska crkva u proslavi stogodišnjice Dositejeve. Brankovo kolo, XVII/12-13, 208
*** (1857) Nekoliko reči o spomeniku Karađorđevom. Beč
*** (1774) Itika jeropolitika. Beč
*** (1833) Životoopisanie i črezvičajna njegova priključenija Joakima Vuiča, slaveno-serbskago spisatelja. Karlštat
*** (1911) Lik Dositejev. Brankovo kolo, XVII, 208
*** (1912) Još tri spomenika. Brankovo kolo, 32
Ban, M. (1857) Spomenik Karađorđu. Srpske novine, Beograd, 4, 10. 1
Bogdanović, B. (1958) Dositej Obradović. u: Mali urbanizam, Sarajevo
Clements, R.J. (1960) Picta poesis: Literary and humanistic theory in renaissance emblem books. Roma, 135-149
Comenius, J. (1896) Orbis Pictus. Praha
Čubrić, Lj. (1981-1982) Obeležavanje stogodišnjice smrti Dositeja Obradovića i odjeci u srpskim književnim listovima i časopisima 1911. godine. Kovčežić, XVIII-XIX, 84-88
Čubrić, Lj. (1994) Otkrivanje spomenika Dositeju Obradoviću 1914. godine. Zbornik Narodnog muzeja u Beogradu, XV-2, 163-164
Čubrilović, V. (1970) Beograd - nacionalno i kulturno središte Srbije u XIX veku. u: Oslobođenje gradova u Srbiji od Turaka 1862-1867. godine, Beograd: SANU - Odeljenje društvenih nauka, 217-241
Ćirić, I. (1911) Dositej kao bogoslov. Brankovo kolo, XVII/12-13, 189-192
D.K. (1909) Srpska književna zadruga. Srpski književni glasnik, XXII-11, 880
Daly, P.M. (1979) Emblem theory: Recent German contributions to the characterization of the emblem genre. Nendeln, Liechtenstein
Davidov, D. (1978) Srpska grafika XVIII veka. Novi Sad: Matica srpska, 417-418, br. 238
de la Vega, L.J.S. (1968) Eroe greco e santo cristiano. Brescia
de Tervarent, G. (1958) Attributs et symboles dans l'art profane, 1450-1600. Geneve
Deretić, J. (1963) Linija lepote. Književnost, 7, 279-280
Fagiolo, M. (1980) L'Effimero di Stato. Strutture e archetipi di una città d'illusione. u: Fagiolo M. [ur.] La Firenze dei Medici e l'Italia del '500, Roma, 13
Forster, L. (1961) Comenius und die Emblematik: ein Hinweis. Zeitschrift fur slavische Philologie, 29, 247-250
Frugoni, A. (1980) Convenevole da Prato e un libro figurato in onore di Roberto d'Angi. u: Umanismo e Rinascimento, Studi offerati a Paul Oskar Kristeller, Firenze, 7-32
Gargo, B. (1975) Hrvatska skulptura građanskog perioda. u: Jugoslovenska skulptura 1870-1950, Beograd: Muzej savremene umetnosti
Haltgen, K.J. (1986) Aspects of the emblem: Studies in the English emblem tradition and European context. Kassel
Hargrove, J. (1989) The statues of Paris. u: An open air Panteon: The history of statues to great men, Antwerp
Hippisley, A. (1992) The Russian emblem book emblemat duchovnyj. u: Adams A., A.J.Harper [ur.] The emblem in renaissance and baroque Europe - Tradition and variety. Selected Papers of the Glasgow International Emblem Conference, New York - Koln: Leiden, 276, Fig. 5
Hristić, K.N. (1987) Zapisi starog Beograđanina. Beograd: Prosveta
Jakšić, Đ. Celokupna dela. Beograd, I, 8-10, red. V. Đorović
Jons, D.W. (1972) Die emblematische Predigtweise Johann Sauberts. u: Rezeption und Produktion zwischen 1570-1730, Bern - Munchen, Feschrift fur G. Weydt zum 65 Geburtstag, 137-158
Jonson, H.W. (1985) 19th century sculpture. New York
Josimović, E. (1867) Objašnjenje predloga za regulisanje onoga dela varoši Beograda što leži u šancu. Beograd: DUB
Jovanović, J.Z. Mač i pero. u: Dela II, Zagreb: Narodno delo
Jovanović, S. (1912) Ustavobranitelji i njihova vlada - 1838-1858. Beograd: Srpska kraljevska akademija
Kanic, F. (1985) Srbija, zemlja i stanovništvo - od rimskog doba do kraja XIX veka. Beograd: Srpska književna zadruga / SKZ, I
Klika, J. (1892) Jan Amos Komensky veliki učitelj naroda. Zagreb, priredio J. Zavoj Marik, (4.izd)
Komenskij, Ja.A. (1982) Izabrannye pedagogičeskie sočinenija. Moskva, I-II
Konstantinović, R. (1962) Putovanje kao čin kulture - Dositej i naše veze sa svetom. u: Dositej Obradović, Beograd: Srpska književna zadruga, 329-332
Kostić, M. (1952) Dositej Obradović u istorijskoj perspektivi XVIII i XIX veka. Beograd: Srpska akademija nauka
Kovijanić, G. (1971) Građa Arhiva Srbije o Narodnom pozorištu u Beogradu - 1835-1914. Beograd: Arhiv Srbije, br. 35., 170-171
Kroll, W. (1986) Heraldische Dichtung bei den Slaven. Mit einer bibliographie zur Rezeption der Heraldik und Emblematik bei den Slaven, 16-18. Jahrhundert. Wiesbaden, 160, br. 323
M.B. (1914) Otkrivanje spomenika Dositeju Obradoviću. Srpski književni glasnik, XXXII-11, 872-880
Maksimović, B. (1956) O zelenilu Beograda. Godišnjak muzeja grada Beograda, III, 330-331, 338
Makuljević, N. (1995-1996) Lik Marka Kraljevića u srpskom slikarstvu romantizma. Zbornik Narodnog muzeja, Beograd, XVI-2, 187-195
Marković, S. (1937) Realnost u poeziji - izabrani spisi. Beograd: SKZ, 274, 198-199
Meier, H.J. (1995) Das Bildnis in der Reproduktionsgraphik des 16. Jahrhunderts. Zeitschrift fr Kunstgeschichte, 4, 476, Abb. 42
Meiss, M. (1978) Painting in Florence and Siena after the Black Death: The arts, religion and society in the mid-fourteenth century. Princeton, NJ
Mihailović, R. (1979-1980) Zaharija Orfelin - pozdrav Mojseju Putniku - tematika lavirinta. Zbornik za likovne umetnosti Matice srpske, I, 15, 179-205; II, 16, 145-158
Mihailović, R. (1986) Vedute srpske grafike XVIII veka. u: Srpska grafika XVIII veka, naučni skup, Beograd, zbornik radova, 97-99
Mihailović, R. (1982) Zaharija Orfelin Pozdrav Mojseju Putniku - Portret Mojseja Putnika, bačkog episkopa. Zbornik Matice srpske za likovne umetnosti, 18, 71-101
Mihailović, R. (1989) O Džefarovićevom bakrorezu Sv. Stefan Štiljanović. u: Davidov D. [ur.] Manastir Šišatovac, naučni skup, zbornik radova, Beograd: Balkanološki institut SANU, 241-265
Mihajlović, G. (1964) Srpska bibliografija XVIII veka. Beograd: Narodna biblioteka SR Srbije, br. 381, 339-340
Milanović, H. (1999) Prilog istraživanju nastanka i razvoja parka Kalemegdan. Nasleđe, br. 2, str. 41-52
Milićević, M.Đ. (1888) Pomenik znamenitih ljudi u srpskog naroda novijega doba. Beograd: Srpska kraljevska štamparija
Mittig, H.E. (1987) Das Denkmal, Kunst, die Geschichte ihrer Funktionen. u: von Busch W., Schmook, P. [ur.] Kunst, die Geschichte ihrer Funktionen, Berlin: Weinheim, 457-480
Nenadović, L.P. (1857) O spomenicima. Šumadinka, Beograd, 22, 23; 21. II i 23. II
Nestorović, B. (1956) Narodno pozorište u Beogradu. Godišnjak grada Beograda / GMGB, III, 311
Nikolajević, B.S. (1914) Pred spomenikom Dositeja. Politika, br. 3722, 24-26. V, str. 1
Obradović, D. (1904) O dužnom počitaniju k naukam - izbor poučnih sastava. SKZ, Beograd, 86, 226
Park, R. (1969) Ut pictura poesis: The ninteenth-century aftermath. Journal of Aesthetics and Art Criticism, XXVIII-2, 155-164
Pavlović, A. (1980) Nekoliko pokušaja podizanja spomenika Karađorđu. Raška baština, Kraljevo, 2, 233-238
R.M. (1911) Proslava Dositeja Obradovića. Srpski književni glasnik, XXVI, 571-574, 653-655, 815-816, 974-975
Ruvarac, D. (1911) Dan smrti Dositejeve. Brankovo kolo, XVII-1, 230-234
Saubert, J. (1625) Duodekas Emblematum sacrorum, quorum consideratio accurata ad Fidei exercitium et excitandam Pietatem plurimum facere potes. Nurnberg, I, XI
Schleier, R. (1973) Tabula Cebetis oder 'Spiegel des Menschlichen Lebens/darin Tugent und untugent abgemalet ist'. u: Studien zur Rezeption einer antiken Bildbeschreibung im 16. und 17. Jahrnundert, Berlin
Simić, N. (1989) Petar Ubavkić - 1850-1910 - život i rad prvog skulptora obnovljene Srbije. Beograd: Biblioteka grada Beograda
Skerlić, J. (1911) Dan smrti Dositeja Obradovića. Srpski književni glasnik, XXVI-6, 495
Skerlić, J. (1911) Stogodišnjica Dositeja Obradovića. Srpski književni glasnik, XXVI-6, 417-422, posebno 421
Skerlić, J. (1903) Uništenje estetike i demokratizacija umetnosti. Beograd
Sulzer, D. (1992) Traktate zur Emblematik. Studien zu einer Geschichte der Emblemtheorien. St. Ingbert
Šaulić, A. (1957) Đorđe Jovanović - srpski vajar. Zbornik Matice srpske za društvene nauke, 16, 52-67
Šelmić, L., Mikić, O. (1978) Delo Arsenija Teodorovića, 1767-1826. Novi Sad, 41-42, kat. br. 46, 47, 48
Švabić, P. (1897) Dositije Obradović i njegov značaj u duhovnome preporođaju Srba. Vesnik Srpske Crkve, Beograd, VI, 520
Telesko, W. (1996) Der Denkmalskult im 19. Jahrhundert. u: Der Traum vom Gluk. Die Kuns des Historismus in Europa, II, Kat. Ausst, Wien, 251-254
Timotijević, M. (1996) Crkve Svetog Georgija u Temišvaru. Novi Sad
Timotijević, M. (1995) Kompozicije Stefana Gavrilovića 'Gaj Mucije Scevola pred Porcenom' i 'Tomirida s Kirovom glavom' kao exemplum virtutis. u: Zbornik radova posvećen Pavlu Vasiću, Beograd
Timotijević, M. (1988-1989) Efemerni spektakl za vreme druge vladavine kneza Miloša i Mihaila Obrenovića. Peristil, Zagreb, 31-32, 305-312
Timotijević, M. (1996) Srpsko barokno slikarstvo. Novi Sad
Timotijević, M. (1998) Serbia sacra i Serbia sacra u baroknom versko-političkom programu Karlovačke mitropolije. u: Ćirković S. [ur.] Sveti Sava u srpskoj istoriji i tradiciji, međunarodni naučni skup, maj 1995, Zbornik radova, Beograd: Srpska akademija nauka i umetnosti / SANU, 387-430
Tošić, D. (1983) Jugoslovenske umetničke izložbe. Beograd
Tošić, D. (1985) Ideje i rasprave o Karađorđevom spomeniku u dokumentima srpske štampe 1857. godine. Godišnjak Muzeja grada Beograda, XXXII, 125-167
Tschižewskij, D. (1983) Das Labyrinth der Welt und das Paradies des Herzens des J. A. Comenius. Slavische Barockliteratur, Mnchen, II, 1-24
Tuve, R. (1977) Guillaume's pilgrimage. u: Allegorical imagery: Some medieval books and their posterity, New Jersey: Princeton, 145-218
Utješenović, O.O. (1871) Mač i lira. Beč
Vilovski-Stefanović, T. (1988) Moje uspomene (1867-1881). Beograd: Nolit
Vinken, P.J. (1960) H. L. Spiegel's Antrum Platonicum: A contribution to the iconology of the heart. Oud Hilland, 75, 125-142
Vukadinović, N. (1923) Dositejeva Hristoitija i njeni uzori. Prilozi za književnost i jezik, istoriju i folklor, III, 65-66
Vukadinović, N. (1923) Ka biografiji Joakima Vujića. Prilozi za književnost i jezik, istoriju i folklor, III, 224-226
Wappenschmidt, H.T. (1984) Allegorie, Symbol und Historienbild im späten 19. Jahrhundert. Zum Problem von Schein und Sein. Munchen
Weisbach, W. (1921) Der Barock als Kunst der Gegenretormation. Berlin
Wietfeldt, W.J. (1975) The emblem literature of Johan Michael Dilher(1604-1669). Nunberg
Wirth, I. (1970) Des beruhmten italianischen Ritters Cesaris Ripae allerley Knsten and Wissenschafften dienliche Sinnbilder und Gedancken, verlegt bei Johann Georg Hertel in Augsburg.., VI. Munchen