Metrika članka

  • citati u SCindeksu: [5]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:10
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:6
članak: 4 od 6  
Back povratak na rezultate
Nasleđe
2010, br. 11, str. 79-101
jezik rada: srpski
vrsta rada: neklasifikovan

Valorizacija arhitekture stambenih zgrada iz perioda moderne
Afilijacija nije data

Sažetak

Može se zaključiti, i to je u radu više puta naglašeno, da arhitekturu moderne karakterišu spora promena prostorne strukture, kao i njena likovnost, upotreba novih materijala i način kako se koriste nove infrastrukture (ekonomski liftovi i sl), i takođe i gabarit i odnos prema arhitekturi istorizma. Analizirajući u radu stambene objekte moderne primećuju se velika odstupanja arhitekata od ustaljenih šema dotadašnje izgradnje stambenih zgrada. To nije uvek bilo lako jer uslovi za ostvarivanje zahteva i mogućnosti modernističke arhitekture nisu bili povoljni. Osnovni zadatak arhitekata pri projektovanju jeste briga za čoveka kao subjekta prostora, a ideja vodilja bila je toliko jaka da ni najbeskrupulozniji25 profiterski zahtevi nisu mogli da preovladaju. Kako realizacija arhitektonskog ostvarenja zavisi od materijalnih mogućnosti, a namere od stvaralačke inventivnosti i misaonog dosezanja, razumljivo je da je samo deo projekata ovih arhitekata bio realizovan. U radu je posvećena pažnja modernoj arhitekturi između dva rata, ne zanemarujući socrealističku arhitekturu nakon Drugog svetskog rata, jer ona predstavlja dalji razvoj moderne, modifikovane prema zahtevima društva i vremena. Doneti zaključak o nekom razdoblju nemoguće je bez celokupnog uvida u nasleđe, a to podrazumeva da je neophodno istražiti nerealizovane projekte koji zbog materijalnih nemogućnosti ili okolnosti a često i zbog slučaja nisu izvedeni, ili zbog toga što su nosili ideje koje sredina još nije bila spremna da prihvati. U međuratnoj i posleratnoj arhitekturi to je bilo posebno izraženo. Mnoge izvanredne ideje nisu realizovane, a danas su poznate iz publikacija o arhitektonskim konkursima i iz biografija pojedinačnih arhitekata. Kada se posmatra odnos prema nasleđu, primećuje se da su arhitekti mnogo gradili u starim urbanim jezgrima gradova, definisanim krajem XIX veka, pa je potrebno kritički se osvrnuti na njihov odnos prema postojećoj urbanoj matrici, tj. situaciji koju im je ostavilo nasleđe. Njihov odnos prema postojećoj arhitekturi bio je različito uslovljen. Pre svega, njihova želja za sprovođenjem novih načela moderne arhitekture, te želja za stvaranjem novih humanih i socijalnih odnosa u toj arhitekturi, zatim zahtevi investitora i već postojeći sporni odnosi izgradnje s početka veka nisu više dopuštali mnogo varijacija i mogućnosti prostornog sklada sa starim gradskim jezgrom. U težnji za oblikovanjem grada nije se mnogo vodilo računa o vrednostima nasleđenog prostora. Žudnja za novim i ekspanzija novih principa prerastaju potrebu za logičnim dijalogom s nasleđenim gradskim prostorima. Tome pridonose društveno-ekonomski odnosi razvoja privatnog kapitala i potpuno drugačiji društveni sistem posle Drugog svetskog rata, ubrzavajući taj proces svako na svoj način. O smišljenim interpolacijama nije se razmišljalo, a nove gradnje su sve manje priznavale stare urbane strukture. Danas još ostaje pitanje valorizacije te arhitekture, s obzirom na interpolacije koje su u tom vremenu bile česte, a koje su za neke istraživače i dalje pod znakom pitanja. Današnja valorizacija bi morala uzeti u obzir svu komplikovanost i složenost situacija u kojima je ta arhitektura nastajala u mislima i u delima. Funkcija i funkcionalnost konstrukcija i tehnologija koje se u radu pominju, prema Tomislavu Premerlu označavaju 'estetski funkcionalizam i kreativni konstruktivizam', koji obuhvataju jedinstven metod stvaranja, ali specifičnu za svaki pojedinačni zadatak. U svakoj koncepciji arhitektura je odgovarala humanizmu novog vremena i zahtevima savremenog života. Ta razmišljanja, novi građevinski materijali, tehnika i tehnologija nosili su u sebi i adekvatnu prostornu misao, ostvarivanu i dokazivanu ravnotežom kompozicije volumena i pročelja. Zadovoljavajući sve prostorne, funkcionalne, konstruktivne i estetske tokove svog vremena, naša arhitektura je pokazala ispravan odnos prema funkciji kao začetku graditeljskog čina, izdižući je u svojim delima na viši nivo. Tehnika i tehnologija građenja shvaćene su kao stvaralački medijum. Iskristalisani problemi koji se sreću početkom XXI veka, a koji se odnose na degradiranje nasleđa stambene arhitekture moderne, ukazuju na neophodnost uvođenja odgovarajućih mera zaštite. U radu su navedeni ključni problemi i neki od metoda od kojih bi se pošlo u cilju ostvarivanja zaštite. Zasigurno postoje i bolje osmišljeni i razrađeni metodi i načini očuvanja graditeljskog nasleđa i važno je da se s konkretnim akcijama što pre otpočne.

Reference

Baračković, S. (1992) Jugoslovenska umetnost XX veka - zbirka, srpska arhitektura 1900-1970. Beograd: Muzej savremene umetnosti
Blagojević, L. (2003) Modernism in Serbia: The elusive margins of Belgrade architecture 1919-1941. Cambridge - London: MIT Press
Blagojević, L. (2000) Moderna kuća u Beogradu. Beograd: Zadužbina Andrejević
Blagojević, L. (2003) Problemi i pitanja zaštite arhitekture modernog pokreta u Beogradu - prilog novoj politici zaštite. Beograd: Društvo konzervatora Srbije
Čorak, Ž. (1981) U funkciji znaka - Drago Ibler između dva rata. Zagreb: Društvo za povijest umjetnosti
Denegri, J. (1993) Teme srpske umetnosti - pedesete. Novi Sad: Svetovi
Đurđević, M. (1996) Arhitekti Petar i Branko Krstić. Beograd: Republički zavod za zaštitu spomenika kulture
Đurić-Zamolo, D. (1981) Graditelji Beograda 1815-1914. Beograd: Muzej grada Beograda
Frempton, K. (2004) Moderna arhitektura - kritička istorija. Beograd: Orion art
Gideon, S. (2002) Prostor, vreme, arhitektura. Beograd: Građevinska knjiga
Ignjatović, A. (2004) Arhitektonski počeci Dragiše Brašovana 1906-1919. Beograd: Zadužbina Andrejević
Jokilehto, J. (1999) A history of architectural conservation. Oxford: BH Press
Jukileto, J. (2003) Aspekti autentičnosti. Glasnik Društva konzervatora Srbije, Beograd, br. 26, str. 11-16
Jukileto, J. (2004) Konzervacija i razvoj u istorijskim urbanim prostorima. Glasnik Društva konzervatora Srbije, Beograd, br. 28, str. 9-14
Jukileto, J. (2003) Konzervacija između prakse i teorije. Glasnik Društva konzervatora Srbije, Beograd, br. 27, str. 9-14
Jukileto, J. (2001) Noviji međunarodni trendovi u zaštiti kulturnog nasleđa. Glasnik Društva konzervatora Srbije, Beograd, br. 25, str. 9-14
Jukileto, J. (2004) Planiranje naselja i konzervacija. Glasnik Društva konzervatora Srbije, Beograd, br. 28, str. 23-26
Jukileto, J. (2001) Tekući zahtevi konzervatorskog obučavanja. Glasnik Društva konzervatora Srbije, Beograd, br. 25, str. 14-21
Kadijević, A. (1996) Momir Korunović. Beograd: Republički zavod za zaštitu spomenika kulture
le Korbizije (1999) Ka pravoj arhitekturi. Beograd: Građevinska knjiga
Manević, Z. (1986) Arhitektura XX veka. Beograd: Prosveta
Manević, Z. (1999) Leksikon srpskih arhitekata XIX i XX veka - Encyclopaedia architectonica. Beograd: Građevinska knjiga
Manević, Z. (1979) Pojava moderne arhitekture u Srbiji. Beograd, doktorska disertacija
Manević, Z. (1990) Romantična arhitektura - Korunović, Mitrović, Đokić. Beograd: Filozofski fakultet
Martinović, U. (1981) Moderna Beograda, arhitektura Srbije između dva rata. Beograd: SAS
Milašinović-Marić, D. (2002) Vodič kroz modernu arhitekturu Beograda. Beograd: Clio
Nenadović, S.M. (1980) Zaštita graditeljskog nasleđa. Beograd: Arhitektonski fakultet
Nešković, J. (1986) Revitalizacija spomenika kulture. Beograd: Arhitektonski fakultet
Perović, M.R. (2002) Anatomija Beograda. Beograd: Plato
Perović, M.R. (1985) Iskustva prošlosti. Beograd: Zavod za planiranje razvoja grada Beograda
Perović, M.R., Krunić, S. (1998) Nikola Dobrović, eseji, projekti, kritike. Beograd: Arhitektonski fakultet
Perović, M.R. (2004) Srpska arhitektura XX veka. Beograd: Arhitektonski fakultet
Pinson, D. (2001) Arhitektura i moderna. Beograd: CLIO
Premerl, T. (1989) Hrvatska moderna arhitektura između dva rata - nova tradicija. Zagreb: Nakladni zavod Matice Hrvatske
Rasel, H. (1999) Hičkok i Filip Džonson, internacionalni stil. Beograd: Građevinska knjiga
Steimann, M. (1979) CIAM Dokumente 1928-1939. Basel - Stuttgart: ETH/GTA, 11
Stovel, H. (2001) Integrativni pristupi urbanoj i prostornoj konzervaciji. Glasnik Društva konzervatora Srbije, Beograd, br. 25, str. 21-24
Stovel, H. (2002) Monitoring kulturnog nasleđa. Glasnik Društva konzervatora Srbije, Beograd, br. 26, str. 26-29
Stovel, H. (2003) Kulturni pejzaži - novi pristup očuvanju kulturnog nasleđa. Glasnik Društva konzervatora Srbije, Beograd, br. 27, str. 14-20
Toševa, S. (1998) Branislav Kojić. Beograd: Građevinska knjiga
Vujović, B. (2003) Beograd u prošlosti i sadašnjosti. Beograd: Draganić
Wolfgang, P., ur. (1970) Enciklopedija moderne arhitekture. Beograd: Građevinska knjiga