Metrika članka

  • citati u SCindeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:11
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:6
članak: 1 od 3  
Back povratak na rezultate
Zaštita materijala
2018, vol. 59, br. 3, str. 410-421
jezik rada: srpski
vrsta rada: naučni članak
doi:10.5937/zasmat1803410R

Creative Commons License 4.0
Istraživanje mogućnosti primene lasera u čišćenju arheoloških metalnih predmeta
aCentralni institut za konzervaciju, Beograd
bUniverzitet u Beogradu, Institut za hemiju, tehnologiju i metalurgiju - IHTM, Beograd
cUniverzitet u Beogradu, Mašinski fakultet
dSrpska akademija nauke i umetnosti (SANU), Beograd, Arheološki institut
eZavod za zavarivanje a.d., Beograd

e-adresa: s1avce@yahoo.com

Projekat

Istraživanje i optimizacija tehnoloških i funkcionalnih performansi ventilacionog mlina termoelektrane Kostolac B (MPNTR - 34028)
Projekat Ministarstva za prosvetu, nauku i tehnološki razvoj Republike Srbije, br. IP 391-00-16/2017-16/38
Procesi urbanizacije i razvoja srednjovekovnog društva (MPNTR - 177021)

Sažetak

U radu su prikazani rezultati laserskog čišćenja korozivnih i drugih naslaga na metalnom arheološkom predmetu koji je nađen u Dunavu. Korišćen je Nd:YAG laser, energije do 750mJ i talasne dužine λ=1064nm i 532nm. Efikasnost čišćenja je ispitivana u funkciji energije lasera, talasne dužine, broja impulsa, odnosno vremena eksponiranja i vlažnosti površine uzorka. Rezultati skidanja nepoželjnih slojeva sa površine uzorka, kao i morfoloških promena na osnovnom materijalu, ispitivani su optičkom i skenirajućom elektronskom mikroskopijom ( OM i SEM), a ispitivanje mikrohemijskih promena izvršeno je pomoću energijske disperzione spektrometrijske analize (EDX) i rendgensko fluorescentnom spektroskopijom (XRF). Pokazano je da za čišćenje ovog uzorka veću efikasnost ima λ= 532nm i da je uticaj vlažnosti površine na efikasnost laserskog čišćenja veoma mali. Istraživanja obavljena na arheološkom uzorku iz Dunava, pokazuju da je primena lasera u čišćenju nepoželjnih slojeva veoma efikasna, bezbedna i ekološki prihvatljiva.

Ključne reči

lasersko čišćenje; korozija; arheološki metal; SEM; OM; EDX; XRF

Reference

Bergström, D., Powell, J., Kaplan, A.F.H. (2008) The absorption of light by rough metal surfaces-A three-dimensional ray-tracing analysis. Journal of Applied Physics, 103(10): 103515
Brown, M.S., Arnold, C.B. (2010) Fundamentals of Laser-Material Interaction and Application to Multiscale Surface Modification. u: Sugioka, Koji; Meunier, Michel; Piqué, Alberto [ur.] Laser Precision Microfabrication Volume 135 of the series Springer Series in Materials Science, Berlin, Heidelberg: Springer Nature America, Inc, str. 91-120
Chichkov, B.N., Momma, C., Nolte, S., Alvensleben, F., Tünnermann, A. (1996) Femtosecond, picosecond and nanosecond laser ablation of solids. Applied Physics A Materials Science & Processing, 63(2): 109-115
Craddock, P.T. (1987) The early history of zinc. Endeavour, 11(4): 183-191
Dajnowski, A., Ross, T., Craig, A.B., Dajnowski, B. (2015) New trends in art conservation, the use of lasers to clean as well as generate an augmented reality representation of an iconic public monument in bronze: The Alma Mater. Studies in Conservation, 60(sup1): S65-S72
Jegdić, B., Popić, J., Bobić, B., Stevanović, M. (2016) Chemical corrosion of metals and alloys. Zaštita materijala, vol. 57, br. 2, str. 205-211
Kearns, A., Fischer, C., Watkins, K.G., Glasmacher, M., Kheyrandish, H., Brown, A., Steen, W.M., Beahan, P. (1998) Laser removal of oxides from a copper substrate using Q-switched Nd:YAG radiation at 1064 nm, 532 nm and 266 nm. Applied Surface Science, 127-129: 773-780
Kharakwal, J.S., Gurjar, L.K. (2006) Zinc and Brass in Archaeological Perspective. Ancient Asia, 1: 139
Majkić-Dursun, B., Petković, A., Boreli-Zdravković, Đ. (2016) Potencijal korozivnosti aluvijalnih podzemnih voda u slivu Velike Morave. Zaštita materijala, vol. 57, br. 3, str. 404-411
Mottner, G., Wiedemann, G., Haber, W., Gervais, A. (2003) Laser cleaning of metal surface-laboratory investigations in lasers in the conservation of artworks. u: Dickmann K., Fotakis C., Asmus J. [ur.] LACONA V Proceedings, Osnabrück, Germany, Sept. 15-18, p.80-86
Polić-Radovanović, S., Ristić, S., Jegdić, B., Nikolić, Z. (2010) Metodološki i tehnički aspekti primene novih tehnika u zaštiti kulturne baštine. Beograd: Institut Goša i Centralni institut za konzervaciju
Radojković, B., Ristić, S., Polić, S., Krmpot, A., Salatić, B., Orlić, J., Vučetić, F. (2016) XRF AND LIBS measuring on metal and ceramic laser-cleaned surfaces. u: IMEKO International Conference on Metrology for Archaeology and Cultural Heritage, Torino, Italija, 19-21. Okt, Proceed. of, p. 71-76
Rafaelli, U. (1998) La lavorazione tecnica ed artistica del rame fra la fine del Medioevo e l’inizio del XX secolo. Tracce di una storia, in: Rame d’arte - Dalla preistoria al XX secolo nelle Alpi centro-orientali. u: Rafaelli U. [ur.] Servizio beni culturali Castello del Buonconsiglio, Monumenti e collezioni provinciali, Trento, 139-186, (Fig. 1, 10, 12)
Ristić, S., Radovanović, D., Polić, S., Dragutinović, S., Striber, J. (2014) Primena lasera u čišćenju korozije na starim tekstilnim predmetima sa metalnim vezama. Zaštita materijala, vol. 55, br. 4, str. 401-406
Schmutzler, B., Eggert, G., Kuhn-Wawrzinek, C.F. (2017) Copper(II) hydroxide on artefacts: Corrosion, conservation, colourants. Studies in Conservation, 62(2): 61-67
Scott, D.A. (2014) Application of colour metallography in the examination of ancient metals. Studies in Conservation, 59(2): 113-122
Selwyn, L. (2006) Corrosion of metal artefacts in buried environments. u: ASM Handbook, Corrosion: Environments and Industries, Ohio, str. 306-322, Volume 13C
Siano, S., Agresti, J. (2015) Archaeometallurgical characterisation of Donatello's Florentine copper alloy masterpieces using portable laser-induced plasma spectroscopy and traditional techniques. Studies in Conservation, 60(sup1): S106-S119
Siatou, A., Charalambous, D., Argyropoulos, V., Pouli, P. (2006) A Comprehensive Study for the Laser Cleaning of Corrosion Layers due to Environmental Pollution for Metal Objects of Cultural Value: Preliminary Studies on Artificially Corroded Coupons. Laser Chemistry, 2006: 1-7
Steen, W.M. (2003) Laser Material Processing. London: Springer Nature America, Inc
Sun, C.X., Chen, Y.M., Xu, H.W., Huang, C.S., Zhang, M., Wu, J.Y., Chen, M., Xue, M. (2017) Research on the corrosion inhibitors of zinc in hydrochloric acid. IOP Conf. Ser.: Mater. Sci. Eng, vol.213, 012043, https://doi.org/10.1088/1757-899X/213/1/0120443