Metrika članka

  • citati u SCindeksu: [1]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:28
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:7
članak: 1 od 1  
Back povratak na rezultate
Psihološka istraživanja
2012, vol. 15, br. 1, str. 69-84
jezik rada: srpski
vrsta rada: pregledni članak
objavljeno: 22/03/2013
doi: 10.5937/PsIstra1201069K
Oslonci za konceptualizaciju pojma ekspertsko mišljenje
Univerzitet u Beogradu, Filozofski fakultet

e-adresa: zkrnjaic@f.bg.ac.rs

Projekat

Identifikacija, merenje i razvoj kognitivnih i emocionalnih kompetencija važnih društvu orijentisanom na evropske integracije (MPNTR - 179018)

Sažetak

U radu su izloženi oslonci za konceptualizaciju pojma ekspertsko mišljenje: ključni pojmovi iz teorije L.S. Vigotskog, zatim pojmovi iz savremenih teorija darovitosti, kao i empirijski nalazi o razlikama u postignućima darovitih studenata različitih naučnih studijskih grupa. Prvo je prikazano konceptualno jezgro pojma ekspertsko mišljenje, a to je koncept artificijelnog razvoja iz socijalno-kulturno-istorijske teorije Vigotskog. Predstavljeni su oslonci koje čine relevantna teorijska razmatranja i empirijski nalazi o razvoju nadarenosti i ekspertize koji ukazuju da se fenomeni darovitosti i ekspertskog mišljenja mogu razmatrati kao opšti razvojno-psihološki problemi i u kontekstu opšteg kognitivnog razvoja i mišljenja. Poseban deo odnosi se na empirijsku građu koju čine podaci o razlikama u postignućima koje su na psihološkim testovima ostvarili najuspešniji intelektualno daroviti studenti različitih naučnih studijskih grupa. U radu je izložena i radna definicija ekspertskog mišljenja koje je određeno kao viši oblik mišljenja koji se razvija pod uticajem kulture i sistematskog obrazovanja u toku koga se usvajaju dubinske strukture znanja koje omogućavaju izvođenje specifičnih obrazaca misaonih operacija zavisnih od specifične epistemološke prirode pojedinih domena znanja.

Ključne reči

ekspertsko mišljenje; alomorfni razvoj; artificijelni razvoj; darovitost; ekspertiza

Reference

Arlin, P.K. (1975) Cognitive development in adulthood: A fifth stage. Developmental Psychology, vol. 11, str. 602-606
Bransford, J.D., Brown, A.L., Cocking, R.R. (1999) How experts differ from novices. Retrieved November 3, 2004 from the World Wide Web: (http://www. nap.edu/html/howpeople1/index.html
Bukvić, A. (1974) Modeli teorije zavisno-nezavisnog polja u verbalnim sposobnostima. Beograd: Filozofski fakultet, doktorska disertacija
Csikszentmihalyi, M., Robinson, R.E. (1986) Culture, time and development of talent. u: Sternberg R.J. i Davidson J.E. [ur.] Conceptions of giftedness, Cambridge, itd: Cambridge University Press, str. 264-284
Elshout, J. (1995) Talent: The ability to become an expert. u: Freeman J., P.Spain, H.Wagner [ur.] Actualizing talent, a lifelong challenge, London: Cassell
Ericsson, A., Tesch-Romer, C., Krample, R. (1990) The role of practice and motivation in the acquisition of expert-level performance in real life. u: Howe M. [ur.] Encouraging the Development of Exceptional Skills and Talents, The British Psychological Society
Feldhusen, J.F. (2005) Giftedness, Talent, Expertise and Creative Achievement. u: Sternberg R.J. i Davidson J.E. [ur.] Conceptions of giftedness, Cambridge, itd: Cambridge University Press / CUP, str. 64-79
Feldman, D.H., Benjamin, A.C. (1986) Giftedness as a developmentalist sees it. u: Sternberg R.J. i Davidson J.E. [ur.] Conceptions of giftedness, Cambridge, itd: Cambridge University Press, str. 285-305
Freeman, J. (1995) Review of Current Thinking on the Development of Talent. u: Freeman J., P.Spain, H.Wagner [ur.] Actualizing talent, a lifelong challenge, London: Cassell
Gagne, F. (2005) From gifts to talents: The DMGT as a developmental model. u: Sternberg R.J.& Davidson J.E. [ur.] Conceptions of giftedness, New York: Cambridge University Press, str. 98-120
Gardner, H. (1997) Extraordinary minds. London: Weidenfeld & Nicolson
Gardner, H. (1993) Frames of mind: A theory of multiple intelligences. New York: Basic Books
Grbić, S. (1984) Kritički prikaz vodećih teorija o logičkom mišljenju adolescenata. Psihologija, vol.17, br. 4, str. 35-53
Gruber, H.E. (1986) The Self-Construction of the Extraordinary. u: Sternberg R.J. i Davidson J.E. [ur.] Conceptions of giftedness, Cambridge, itd: Cambridge University Press / CUP, str. 247-263
Hazlitt, V. (1930) Children's Thinking. British Journal of Psychology, 354-361
Hettinger, H.S., Carr, M. (2003) Cognitive development in gifted children: Toward a more precise understanding of emerging differences in intelligence. Educational Psychology Review, vol. 15, 215-246
Ivić, I.D. (1983) Kulturno-istorijska teorija psiholoških pojava L. S. Vigotskog. Beograd: Nolit, predgovor
Ivić, I.D. (1992) Teorije mentalnog razvoja i problem ishoda obrazovanja. Psihologija, vol. 25, br. 3-4, str. 7-36
Ivić, I.D. (1994) Lav S. Vygotsky. u: Tedesco J.C.i Morsy Z. [ur.] Thinkers on Education, UNESCO Prospects, str. 761-785
Jackson, N.E., Butterfield, E.C. (1986) A conception of giftedness designed to promote research. u: Sternberg R.J. i Davidson J.E. [ur.] Conceptions of giftedness, Cambridge, itd: Cambridge University Press, str. 151-181
Kovačević, P.I. (1988) Teorijski i praktični aspekti primene testova opšte kulture. Psihologija, br. 4, str. 139-148
Krnjaić, Z., Kovačević, P. (1996) Primena Katelovog testa u selekciji najuspešnijih učenika i studenata. u: Problemi merenja u psihologiji - primena računara, Beograd: Institut za kriminološka i sociološka istraživanja, str. 181-187
Krnjaić, Z.T. (1996) Jedan pristup identifikaciji intelektualno nadarenih. Beograd: Filozofski fakultet, magistarski rad
Krnjaić, Z.T. (2000) Intelektualna nadarenost i Pijažeova teorija. Psihologija, vol. 33, br. 3-4, str. 399-412
Krnjaić, Z.T. (2002) Intelektualna nadarenost mladih. Beograd: Institut za psihologiju
Krnjaić, Z.T. (2004) Izgradnja znanja i razvijanje sposobnosti kroz proces obrazovanja. u: Milanović-Nahod S., N.Šaranović-Božanović [ur.] Znanje i postignuće, Beograd: Institut za pedagoška istraživanja
Krnjaić, Z.T. (2005) Ekspertsko mišljenje: Počeci i razvoj. Beograd: Filozofski fakultet, doktorska disertacija
Krnjaić, Z.T. (2006) Ka određenju sposobnosti relevantnih za ekspertsko mišljenje. Zbornik Instituta za pedagoška istraživanja, vol. 38, br. 1, str. 45-59
Marland, S. (1972) Education of the gifted and talented. Washington, DC: U.S.Government Printing Office, Report to Congress
Montangero, J. (1985) Genetic epistemology: Yesterday and tomorrow. New York: City University of New York
Pijaže, Ž., Inhelder, B. (1978) Intelektualni razvoj deteta. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva
Pijaže, Ž. (1979) Epistemologija - nauka o čoveku. Beograd: Nolit
Pijaže, Ž. (1994) Uvod u genetičku epistemologiju - matematičko mišljenje. Sremski Karlovci: Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića
Pijaže, Ž. (1994) Uvod u genetičku epistemologiju - fizičko mišljenje. Sremski Karlovci: Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića, 2
Plut, D. (2003) Udžbenik kao kulturno-potporni sistem. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva
Renzulli, J.S. (1986) The three-ring conception of giftedness: A developmental model for creative productivity. u: Sternberg R.J. i Davidson J.E. [ur.] Conceptions of giftedness, Cambridge, itd: Cambridge University Press / CUP, str. 53-92
Renzulli, J.S. (2005) The tree-ring conception of giftedness: A developmental model for creative productivity. u: Sternberg R.J.& Davidson J.E. [ur.] Conceptions of giftedness, New York: Cambridge University Press, str. 246-280
Rychen, D.S., Salganik, L.H. (2001) Defining and selecting key competencies. Göttingen: Hogrefe & Huber Publishers
Stepanović, I.Ž. (2004) Formalne operacije - Pijažeov koncept, istraživanja i najvažnije kritike. Psihologija, vol. 37, br. 3, str. 311-334
Sternberg, R.J., Davidson, J.E. (1985) Cognitive development in the gifted and talented. u: Horowitz F.D., M.O'Brien [ur.] The gifted and talented: developmental perspectives, Washington, DC: American Psychological Association
Sternberg, R.J., Zhang, L.F. (1995) What do we mean by giftedness? A pentagonal implicit theory. Gifted Child Quarterly, 39 (2), 88-94
Sternberg, R.J. (1998) Intelligence as developing expertise. u: 6th ECHA Conference 'Potential into Performance', Oxford
Sternberg, R.J., Ben-Zeev, T. (2001) Complex cognition: The psychology of human thought. New York: Oxford University Press
Subotnik, R. (1998) Beyond bloom: Revisiting environmental factors that enhance and impede talent development. u: Potential into Performance, 6th ECHA Conference, Oxford, UK
Subotnik, R.F. (2003) A developmental view of giftedness: From being to doing. Roeper Review, 26(1): 14-15
Tannenbaum, A. J. (2000) A history of giftedness in school and society. u: Heller K.A., Mönks F.J., Sternberg R.J.& Subotnik R. [ur.] International handbook of giftedness and talent, Oxford: Elsevier science, str. 23-55
Vigotski, L. (1977) Mišljenje i govor. Beograd: Nolit
Vigotski, L.S. (1996) Problemi razvoja psihe. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva
Weisberg, R. (1999) Creativity and Knowledge: A Challenge to Theories. u: Sternberg R.J. [ur.] Handbook of Creativity, Cambridge: Cambridge University Press, str. 226-251
Winner, E. (2000) The origins and ends of giftedness. American Psychologist, 55(1): 159-169