Metrika

  • citati u SCIndeksu: [2]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[]
  • posete u poslednjih 30 dana:11
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:0

Sadržaj

članak: 7 od 97  
Back povratak na rezultate
2013, vol. 61, br. 2, str. 5-20
Promena poverioca ili novacija i zastarelost
Univerzitet u Beogradu, Pravni fakultet

e-adresahiber@ius.bg.ac.rs
Ključne reči: Zastarelost; Personalna subrogacija; Uticaj subrogacije na potraživanja prema dužnikovim dužnicima; Novacija; Plaćanje tuđe obaveze; Prekid roka ili nastupanje zastarelosti
Sažetak
Primena opštih i na izgled stabilnih ustanova građanskog prava s vremena na vreme (ipak) dovede do novih i ozbiljnih kontroverzi u primeni prava. Takav slučaj često biva kada stare ustanove treba primeniti na odnose naknadno preuređene specijalnim zakonima donetim za neku posebnu situaciju. Nedovoljna usklađenost posebnih i opštih normi tada može dovesti do odstupanja od opšteusvojenih principa građanskog prava i sporne prakse koja prouzrokuje pravnu nesigurnost. Takav slučaj je nastao nakon što je država (Srbija odnosno SR Jugoslavija) sporazumom sa stranim poveriocima okupljenim u tzv. Londonski i Pariski klub poverilaca preuzela i počela da izmiruje dugove domaćih banaka za koje je bila garant. Po opštim pravilima obligacionog prava to je dovelo do subrogacije države u potraživanja stranih poverilaca prema tim bankama, a po posebnim zakonima tim povodom donetim i do i konverzije tako stečenih potraživanja države u kapital banaka čije je dugove platila, a zatim, naročito s obzirom na njihov stečaj, i do nastojanja da se zakonom uspostavi direktna pravnu veza sa krajnjim dužnicima, kojima su banke dalje plasirale sredstva u pitanju. Kada su docnije ova potraživanja (prema korisnicima) utužena, dužnici su se pozvali na zastarelost. Privredni sudovi su najčešće - u tom smislu je njihova praksa praktično jedinstvena - odbijali ovaj prigovor, pozivajući se na različite, međusobno isključujuće razloge: da je plaćanjem stranom poveriocu od strane države nastala sasvim nova obligacija, da je to obligacija iz pravno neosnovanog obogaćenja i da ona nije zastarela, da je plaćanjem došlo do novacije, da je nastupio prekid (prvobitnog) toka zastarelosti, da je u pitanju zakonska obligacija. Istovrsne meritorne odluke i potpuno različiti osnovi za njihovo donošenje pokazuju da je jedinstvenost prividna i da sudovi lutaju u primeni tako stare ustanove kao što je zastarelost. U tekstu su, iz ugla obligacionog prava kome ustanova zastarelosti pripada,, kritikovana rešenja odnosno razlozi na koje su se sudovi pozivali, pokazana je njihova nezakonitost, istovremeno i podržan stav Vrhovnog kasacionog suda koji je (u manjem broju odluka) našao da ustanovi zastarelosti ima mesta, jer promena poverioca, sama po sebi, ne može uticati na zastarelost potraživanja.
Reference
*** (2002) Zakon o regulisanju odnosa između SRJ i pravnih lica i banaka sa teritorije SRJ koji su prvobitni dužnici ili garanti prema poveriocima Pariskog i Londonskog kluba. Sl. list SRJ, br. 36/02, čl. 3, st. 2
*** (2002) Zakon o potvrđivanju Usaglašenog zapisnika o konsolidaciji duga Savezne Republike Jugoslavije. Sl. list SRJ, br. 2
*** (2005) Zakon o regulisanju odnosa Republike Srbije i banaka u stečaju, po osnovu preuzetih inostranih kredita, odnosno zajmova. Službeni glasnik Republike Srbije, br. 45
*** (2012) Sudska praksa privrednih sudova. Bilten, br. 3
Antić, O.B. (2007) Obligaciono pravo. Beograd: Službeni glasnik
Malaurie, Ph., Aynes, L., Stoffel-Munck, Ph. (2009) Drot civil, Les Obligations. Paris: Defrenois
Perović, S.K. (1990) Obligaciono pravo. Beograd: Službeni list SFRJ, knjiga prva
Radišić, J. (2004) Obligaciono pravo - opšti deo. Beograd: Nomos
Tešić, N.S. (2012) Prodaja i prenos potraživanja. Beograd: Pravni fakultet Univerziteta, Centar za izdavaštvo i informisanje
Várady, T., Bordaš, B., Knežević, G. (2001) Međunarodno privatno pravo. Novi Sad: Forum
Vodinelić, V.V. (2012) Građansko pravo - uvod u građansko pravo i opšti deo građanskog prava. Beograd
 

O članku

jezik rada: srpski
vrsta rada: članak
objavljen u SCIndeksu: 20.03.2014.

Povezani članci

Anali Pravnog fak Beograd (2013)
Contractual penalty clauses in recent Serbian arbitration practice
Hiber Dragor, i dr.

Anali Pravnog fak Beograd (2015)
On creditor's supplemental rights
Radović Vuk, i dr.

Strani pravni život (2010)
Kriterijumi kvalifikacije ugovora o međunarodnoj prodaji robe i pitanje merodavnog prava
Vukadinović Slobodan, i dr.

prikaži sve [134]