Metrika članka

  • citati u SCindeksu: [3]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:23
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:12
članak: 8 od 16  
Back povratak na rezultate
Psihologija
2003, vol. 36, br. 4, str. 501-515
jezik rada: engleski
vrsta rada: neklasifikovan
objavljeno: 02/06/2007
doi: 10.2298/PSI0304501P
Ka jednoj Vigotskijanskoj teoriji udžbenika
Univerzitet u Beogradu, Filozofski fakultet, Institut za psihologiju

e-adresa: dplut@eunet.yu

Sažetak

U ovom radu razmatramo elemente i procedure za zasnivanje jedne moguće teorije udžbenika. Osnovne postavke teorije Vigotskog vidimo kao temelje teorije udžbenika. Razmatramo heurističku moć teorijskih ideja Vigotskog kao i moguće pravce elaboracije i operacionalizacije njenih osnovnih postavki. U radovima Vigotskog razvijena je osnovna sociokonstruktivistička ideja, ali on nije stigao da razvije tu ideju do nivoa koji bi bio dovoljno operativan za razne upotrebe. To tretiramo kao izazov. Ovaj rad je pokušaj da se skiciraju mogući pravci operacionalizacije osnovnih postavki Vigotskog. Početna postavka Vigotskog je shvatanje razvoja kao procesa posredovanog kulturom. Više psihičke funkcije su konstrukcija koja se odvija prvo na interpsihičkom planu, u susretu deteta i kulture (najčešće odrasli pripadnici kulture posreduju u tom susretu). Kultura pruža oslonce i osnovnu simboličku građu za konstrukciju na interpsihičkom planu. Ove oslonce Vigotski naziva kulturno-potpornim sredstvima (KPS). Koncept KPS u radu pokušavamo da operacionalizujemo određujući mu tri distinktivne karakteristike: 1. oni su kulturno prepoznatljivi, 2. imaju simboličku prirodu što im omogućuje da budu internalizovani i 3. imaju specifičnu razvojnu misiju koja ih određuje. Primere KPS možemo naći svuda u kulturnom okruženju. Udžbenici su kao žanr određeni da budu nosioci kulturno-potpornih sredstava. Kako je moguće sačiniti iscrpnu listu mogućih KPSova u udžbenicima? Induktivni put je samo jedna mogućnost. Druga mogućnost je deduktivni put, odnosno izvođenje KPSova iz fundamentalnih teorijskih istraživanja relevantnih za udžbenike. Relevantnim disciplinama smatramo razvojnu psihologiju, kognitivnu psihologiju, pedagošku psihologiju i savremene analize diskursa. U radu kratko specifikujemo po čemu su te discipline relevantne za moguću teoriju udžbenika. Iz svih tih bazičnih disciplina moguće je izvesti implikacije za konstrukciju udžbenika i strukturne elemente koji čine dobro oblikovan udžbenik. Strukturne elemente je moguće po formi koju imaju razvrstati u 9 kategorija (u radu navodimo koje su to kategorije). Kakva je, dalje, veza između strukturnih elemenata udžbenika i kulturno-potpornih sredstava? Strukturni elementi udžbenika su, u stvari, KPSovi ugrađeni u udžbenike. Kako to možemo znati? Po njihovoj osnovnoj funkciji! U radu definišemo te osnovne funkcije i strukturnih elemenata udžbenika i KPSova uopšte. Kroz razmatranje tih funkcija vraćamo se i osnovnim individualno psihološkim i kulturnim funkcijama udžbenika. Na kraju razmatramo kritički potencijal koncepta KPS. Ovaj koncept iz svog marksističkog porekla vuče ideju o pozitivnom uticaju sredine na razvoj. Da li je moguće držeći se koncepta KPS razlikovati dobar od lošeg udžbenika. U radu navodimo nekoliko ideja kako je to moguće učiniti.

Ključne reči

cultural-historical theory of Vygotsky; cultural-supportive tools (CST); textbook; cultural mediation of development; textbook functions

Reference

Ausubel, D.P. (1968) Educational psychology: A cognitive view. New York, itd: Holt, Reinehart and Winston
Bakhtin, M. (1980) Problem of spoken genres. u: Third Program, Belgrade, IV 233-270
Best, J.B. (1995) Cognitive psychology. St. Paul, MN, itd: West Publishing
Bjorklund, D.F. (1989) Children's thinking: Developmental function and individual differences. Monterey, CA, itd: Brooks/Cole
Bloom, B.S. (1981) Taxonomy of educational aims. Belgrade: Republic Institute improvement of education, book I: Cognitive field
Bruner, J. (1988) Course of cognitive development. u: Mirić Jovan [ur.] Cognitive development of a child, Beograd: Savez društava psihologa Srbije
Bruner, J.S., Goodnow, J.J., Austin, G.A. (1960) A study of thinking. New York, itd: Wiley
Carroll, D. (1985) Psychology of language. Monterey, CA, itd: Brooks/Cole
Cole, M., Cole, S.R. (1993) The development of children. New York: Scientific Amerikan Books
Cole, M. (1996) Cultural psychology: A once and future discipline. Cambridge, MA: Belknap Press
de Beaugrande, R. (1984) Text production: Toward a science of composition. Norwood, NJ, itd: Ablex
de Beaugrande, R.A., Dressler, U.W. (1981) Introduction to text linguistics. London, itd: Longman
Elkind, D. (1988) Piaget and education. u: Mirić Jovan [ur.] Cognitive development of a child, Beograd: Savez društava psihologa Srbije
Flavell, J.H. (1985) Cognitive development. Englewood Cliffs, NJ, itd: Prentice Hall
Hedegaard, M. (1990) The zone of proximal development as basis for instruction. u: Moll L.C. [ur.] Vygotsky and Education: Instructional implications and applications of sociohistorical psychology, Cambridge, itd: Cambridge University Press / CUP, str. 349-372
Hetherington, E.M., Parke, R.D. (1986) Child psychology: A contemporary viewpoint. New York, itd: McGraw-Hill
Ivić, I.D. (1996) Vygotsky: Une synthèse des théories du developpmenteste-slle possible. u: II Conference socio-cultural research Vygotsky-Piaget, Geneva, September 11-15
Ivić, I.D. (1994) Lev S. Vygotsky. Perspectives: revue trimestrielle d'éducation comparée, vol. XXIV, 3/4, 761-785
Ivić, I.D. (1987) Man as an animal symbolicum. Beograd: Nolit
Ivić, I.D. (1988) Sketch for one psychology of elementary school textbooks. u: Kovac Tinde [ur.] Psychology in teaching, Beograd: Savez društava psihologa Srbije
Ivić, I.D., i dr. (1997) Active learning. Belgrade: Institute of Psychology
Klausmeier, H.J., Allen, P.S. (1978) Cognitive development of children and youth: A longitudinal study. New York-San Diego, itd: Academic Press
Klausmeier, H.J. (1985) Educational psychology. New York, itd: Harper and Row
Kovač-Cerović, T. (1998) How to know better: Development of metacognition in every-day life interaction between mother and child. Belgrade: Institute of Psychology
Leahey, T.H., Harris, R.J. (1997) Learning and cognition. Englewood Cliffs, NJ, itd: Prentice Hall
McShine, J. (1991) Cognitive development: An information processing approach. New York-Oxford: Basic Books
Moll, L.C. (1990) Introduction. u: Moll L.C. [ur.] Vygotsky and education: Instructional implications and applications of sociohistorical psychology, Cambridge, itd: Cambridge University Press
Pesic, J. (1998) The new approach to textbook structure: Theoretical principles and practical solutions. Belgrade: Institute for publishing textbooks and teaching materials
Pesic, J., Baucal, A. (1996) Vygotsky and psychoanalysis: Toward dialogue. Journal of Russian and East European psychology, Vol. 34, 1, pp. 33-39
Piaget, J., Inhelder, B. (1986) Intellectual development of a child. Belgrade: Institute for textbooks and teaching materials
Plut, D. (2000) Psychological-pedagogical assumptions for a theory of textbook. Unpublished Ph. D. thesis
Siegler, R.S. (1983) Information processing approaches to development. u: Mussen P. [ur.] Manual of child psychology, New York, itd: Wiley
Sternberg, R.J. (1985) Beyond IQ: A triarchic theory of human intelligence. Cambridge, itd: Cambridge University Press
Sternberg, R.J. (1996) Cognitive psychology. New York, itd: Holt, Reinehart and Winston
Tharp, R., Gallimore, R. (1991) A theory of teaching as assisted performance. u: Light P., Sheldon S. i Woodhead M. [ur.] Learning to think: Child development in social context, London-New York, itd: Routledge, 2, str. 42-61
Vygotsky, L.S. (1983) Thinking and speech. Beograd: Nolit
Vygotsky, L.S. (1988) Historic development of human behaviour. u: Mirić Jovan [ur.] Cognitive development of a child, Beograd: Savez društava psihologa Srbije
Wertsch, J.V. (1991) Voices of mind: A sociocultural approach to mediated action. Cambridge, itd: Cambridge University Press
Wertsch, J.V. (1985) Vygotsky and social formation of mind. Cambridge, MA, itd: Harvard University Press
Woolfolk, A.E. (1998) Educational psychology. Boston, MA, itd: Allyn and Bacon