Metrika članka

  • citati u SCindeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:7
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:0
članak: 4 od 8  
Back povratak na rezultate
Psihijatrija danas
2007, vol. 39, br. 2, str. 181-195
jezik rada: srpski
vrsta rada: pregledni članak
objavljeno: 06/10/2008
Poremećaji simboličke reprezentacije - shizofrenija kao bolest semiotičkog
Univerzitet u Beogradu, Filozofski fakultet, Odeljenje za psihologiju

e-adresa: vulevic@eunet.yu

Sažetak

Sposobnost simboličke reprezentacije predstavlja sposobnost usvajanja znakova i sistema znakova. Usvajanje jezika kao sistema znakova počiva na sposobnosti diferencijacije koja omogućava pojavu jezičkog znaka kao diskretne, distinktivne jedinice jezičkog sistema, kao i mogućnost njihovog kombinovanja u skladu sa formalno-sintaksičkim principima. Sposobnost diferencijacije je zavisna od procesa decentracije koja predstavlja kompleksno dostignuće kognitivnog i emocionalnog razvoja. Osnovna teza koja se zastupa u radu je da je proces decentracije povezan sa delotvornošću funkcije mentalizacije koju francuski psihoanalitičari određuju kao predsvesnu ego-aktivnost koja transformiše i elaborira bazično somatska i nagonsko-afektivna iskustva u psihičke sadržaje. Funkcija mentalizacije se razvija u okviru preverbalne komunikacije sa primarnim objektom, pounutrenjem njegove sposobnosti da prepozna i artikuliše prve, primitivne emocije i različite somatske i senzorne ekscitacije koje su za rani mentalni aparat preplavljujuće i bez smisla. Hronična nemogućnost primarnog objekta da uobliči iskustvo ometa uspostavljanje funkcije mentalizacije i dovodi do pokretanja mehanizma projektivne identifikacije, posredstvom kojeg psihički aparat teži da se oslobodi sirovih, neuobličenih, traumatičnih senzacija. Jedna od posledica ekscesivne upotrebe ovog mehanizma je nemogućnost diferencijacije između subjekta i objekta, što se odražava na kognitivni i emocionalni razvoj individue. Kod shizofrenih pacijenata, kod kojih usled nedelotvornosti funkcije mentalizacije i ekscesivnog korišćenja mehanizma projektivne identifikacije dolazi do ekstremnog stapanja između selfa i objekta, jezičke forme mogu biti destruirane: diferencijacija između znaka i označenog se topi, reči gube svoje konvencionalno značenje i upotrebljavaju se na idiosinkratičan način, a usled većeg ili manjeg sloma sintaksičkih principa, njihovi iskazi mogu postati loše organizovani i nekomunikabilni. Deficijentnost sposobnosti simboličke reprezentacije kod shizofrenih pacijenata proističe iz patološkog stanja njihovog mentalnog aparata koje, prema savremenim istraživanjima iz oblasti genetike, nastaje usled sadejstva genetske dispozicije i iskustva sa primarnim objektima. Rezultati ovih istraživanja ukazuju da sposobnost simbolizacije predstavlja složen problem koji je neophodno razmatrati u svetlu kompleksne interakcije konstitucionalnih i sredinskih faktora.

Ključne reči

shizofrenija; simbolička reprezentacija; mentalizacija; preverbalna komunikacija

Reference

Bion, W. (1958) On hallucinations. Int J Psychoanal, 39, str. 341-9
Bion, W.R. (1962) A theory of thinking. Int J Psychoanal, 43, str. 306-10
Bion, W.R. (1962) Learning from experience. London, itd: Heinemann
Buchanan, R., Carpenter, W. Schizophrenia: Introduction and overview. u: Kaplan and Sadock's Comprehensive Textbook of Psychiatry, Lippincott, Williams and Wilkins, str. 895-920, on CD-rom
Bugarski, R.D. (1995) Uvod u opštu lingvistiku. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva
Čomski, N. (1969) Gramatika i um. Beograd: Nolit
de Sosir, F. (1969) Opšta lingvistika. Beograd: Nolit
Fonagy, P. (2001) Attachment theory and psychoanalysis. New York: Other Press
Fonagy, P., Gergely, G., Jurist, D.L., Target, M. (2002) Affect regulation, mentalization and the development of the self. New York: Other Press
Fonagy, P., Target, M. (2004) Psychoanalytic theories: Perspectives from developmental psychology. London - Philadelphia: Whurr Publisher
Freud, S. (1996) Metapsihološki dodatak učenja o snovima. u: Frojd S. [ur.] Metapsihologija, Beograd: Mond, str. 110-20
Freud, S. (1996) Nesvesno. u: Frojd S. [ur.] Metapsihologija, Beograd: Mond, str. 90-8
Frojd, S. (1996) Tumačenje snova. Novi Sad: Matica srpska
Hajdeger, M. Logos (Heraklit, Fragment B 50)
Jacobson, R., Libe, G.G. (1980) Jedan pogled na Helderlinov 'Izgled'. u: Helderlin i ludilo, Beograd: Treći program Radio Beograda, str. 430-50
Klajn, M. Beleške o nekim shizoidnim mehanizmima. u: Klajn M. [ur.] Zavist i zahvalnost, Zagreb: Naprijed, str. 167-92
Kohut, H. (1999) Psihoanaliza između krivice i tragizma. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva
Kuhl, P. (2001) Speech, language and developmental change. u: Lacerda F., von Hofstein C., Helmann M. [ur.] Emerging cognitive abilities in early infancy, LEA, str. 111-133
Kuhl, P. (2000) Language, mind and brain: Experience alters perception. u: Gazzaniga M.S. [ur.] The New Cognitive Neuroscience, Bradford: A Bradford Book, str. 99-115
Lacan, J. (1993) Les psychoses. u: Miller Jacques Alain [ur.] The seminar of Jacques Lacan, London: Routledge, Le seminaire livre III
Lacan, J. (2004) Ecrits: A selection. New York: W.W. Norton and Company
Lecour, S., Bouchard, M. (1996) Dimensions of mentalization: Outlining levels of psychic transformation. Int J Psychoanal, 78, str. 855-75
Lucas, P. (2003) Semiotic of Schreber's memoirs: Sign, sinthome and play. www.lacan.com/semofmemf.htm
Norquist, G., Narrow, W. (2000) Schizophrenia: Epidemiology. u: Kaplan and Sadock's Comprehensive Textbook of Psychiatry, Lippincott, Williams and Wilkins, seventh edition, on CD-rom, str. 921-35
Philips, J. (2000) Piercean reflections on psychotic discourse. u: Muller J., Brent J. [ur.] Pierce, Semiotics and Psychoanalysis, Baltimore: The John Hopkins University Press, str. 16-37
Piaget, J. (1964) Le language et le pensee de point de vue genetique. u: Piaget J. [ur.] Six etudes de psychologie, Geneve: Gonthier, str. 101-13
Piaget, J. (1964) Language and intellectual operations. u: Furth H.G. [ur.] Piaget and Knowledge, Theoretical Foundations, Chicago: The University Chicago Press, str. 101-3
Schore, A. (2003) Affect regulation and the repair of the self. New York - London: W. W. Norton and Company
Schore, A. (2003) Affect disregulation and the disorders of the self. New York - London: W. W. Norton and Company
Vigotski, L.S. (1996) Sabrana dela. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, tom IV
Vigotski, L.S. (1983) Mišljenje i govor. Beograd: Nolit
Vigotsky, L.S. (1934) Thought in schizophrenia. Arch Neurol Psychiatry, 31:1063-77
Werner, H., Kaplan, B. (1964) Symbol formation. New York: Clark University
Wrobel, J. (1990) Language and schizophrenia. Amsterdam: John Benjamin Publishing Company