Metrika članka

  • citati u SCindeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:17
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:7
članak: 4 od 37  
Back povratak na rezultate
Nasleđe, Kragujevac
2016, vol. 13, br. 35, str. 9-27
jezik rada: srpski
vrsta rada: izvorni naučni članak
doi:10.5937/naslKg1635009M


Leksičko-semantička grupa imenica sa hipersemom 'temperament' u srpskom prizrenskom govoru
Srpska akademija nauke i umetnosti (SANU), Beograd, Institut za srpski jezik

e-adresa: tanja77nis@gmail.com

Projekat

Dijalektološka istraživanja srpskog jezičkog prostora (MPNTR - 178020)

Sažetak

Koncept temperamenta na naivnoj slici sveta prizrenskih Srba reprezentovan je verbalnim oznakama za osobe koje ispoljavaju karakteristične psihičke crte emotivno reagujući na određeni stimulus iz spoljašnje sredine. Leksičku bazu ovog istraživanja predstavlja Zbirka reči iz Prizrena Dimitrija Čemerikića, iz koje je ekscerpiran obiman jezički korpus koji se odnosi na duhovne čovekove osobine i na osnovu kojeg je moguće rekonstruisati psihološki profil prizrenskog čoveka s kraja XIX i početka XX veka. Leksičke jedinice motivisane psihičkim svojstvima čoveka koja smo uvrstili u osobine temperamenta razvrstali smo u leksičko-semantičke podgrupe sa hipersemama 'ćudljiva osoba', 'plahovita osoba', 'nestašna, nemirna osoba', 'vragolasta osoba', 'brbljiva osoba', 'brza, nepromišljena osoba', 'okretna, snalažljiva osoba'. Na osnovu leksičko-semantičke analize bogatog nominacionog inventara integrisanog kategorijalnim semantičkim obeležjem 'temperament' stiče se utisak o Prizrencima kao otvorenim, neposrednim ljudima nemirnog duha, među kojima preovlađuje ekstrovertni tip temperamenta. Semantička komponenta subjektivne ocene kreira sliku prototipičnog temperamentnog Prizrenca (okretan, spretan, snalažljiv, vispren, duhovit, vragolast, stabilan, emotivno uravnotežen, promišljen, razborit, umeren u govoru) i Prizrenke (umiljata, vragolasta, emotivno uzdržana, smirena, tiha, okretna, vešta, osećajna). Negativno su procenjene osobe promenljivog raspoloženja, plahovite naravi, svadljive, brbljive, nepromišljene i bezosećajne.

Ključne reči

Reference

*** Digitalen rečnik na makedonskiot jazik. http://www.makedonski.info/
*** (1967-1976) Rečnik srpskohrvatskog književnog jezika. Novi Sad - Zagreb: Matica srpska - Matica hrvatska, I-VI
*** Rečnik na rodopskite dumi. www.napenalki.com/glossary.html
*** Rečnik srpskohrvatskog književnog i narodnog jezika. SANU, knj. i-xix
Baraškina, E.A. (2007) Vnutrennij čelovek v russkoj jazykovoj kartine mira. Vestnik SamGU, 1(51); 136-140
Bukumirić, M. (2012) Rečnik govora severne Metohije. Beograd: Institut za srpski jezik SANU, Monografije 15
Demidova, K.I. (2011) Dialektnaja leksika kak istočnik izučenija dialektnoj jazykovoj kartiny mira v psiholingvističeskom aspekte. Vestnik Južno-Uralskogo gosudarstvennogo universiteta, Serija: Lingvistika, 22(239); 6-9
Demidova, K.I. (2009) Dialektnaja jazykovaja kartina mira i aspekty ee izučenija. Ekatarinburg
Dinić, J. (2008) Timočki dijalekatski rečnik. Beograd: Institut za srpski jezik, Monografije 4
Dragićević, R. (2010) Verbalne asocijacije kroz srpski jezik i kulturu. Beograd: Društvo za srpski jezik i književnost Srbije
Dragićević, R. (2007) Leksikologija srpskog jezika. Beograd: Zavod za udžbenike
Elezović, G. (1998) Rečnik kosovsko-metohijskog dijalekta. Priština: Institut za srpsku kulturu, I-II
Hrnjica, S. (2003) Opšta psihologija sa psihologijom ličnosti. Beograd: Naučna knjiga
Manić-Forski, D. (1997) Lužnički rečnik. Babušnica
Petrović, S. (2012) Turcizmi u srpskom prizrenskom govoru - na materijalu iz rukopisne zbirke reči Dimitrija Čemerkića. Beograd: Institut za srpski jezik SANU
Radić, P. (2001) Turski sufiksi u srpskom jeziku - sa osvrtom na stanje u makedonskom i bugarskom. Beograd: Institut za srpski jezik SANU - Biblioteka Južnoslovenskog filologa, Nova serija, knj. 17
Remetić, S.N. (1996) Srpski prizrenski govor - glasovi i oblici. Srpski dijalektološki zbornik, XLII, str. 503
Rot, N. (1994) Psihologija ličnosti. Beograd: Zavod za izdavanje udžbenika Socijalističke Republike Srbije
Skok, P. (1971-1974) Etimologijski rječnik hrvatskoga ili srpskoga jezika. Zagreb: Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti / JAZU, t. 1-4
Solovar, V.N., Moldanova, E.S. (2011) Nominacii čeloveka po vnutrennim parametram (na materiale kazymskogo dialekta hantyjskogo jazyka). Vestnik ugrovedenija, 3 (6); 33-37
Stojanović, R. (2010) Crnotravski rečnik. Srpski dijalektološki zbornik, (57): 9-1060
Škaljić, A. (1966) Turcizmi u srpskohrvatskom jeziku. Sarajevo: Svjetlost
Štasni, G. (2013) Reči o čoveku (Nominacija čoveka u srpskom jeziku). Novi Sad: Filozofski fakultet
Zlatanović, M. (1998) Rečnik govora južne Srbije - provincijalizmi, dijalektizmi, varvarizmi i dr. Vranje: Učiteljski fakultet
Živković, N. (1987) Rečnik pirotskog govora. Pirot
Žugić, R. (2005) Rečnik govora jablaničkog kraja. Srpski dijalektološki zbornik, LII