Metrika članka

  • citati u SCindeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:17
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:11
članak: 7 od 14  
Back povratak na rezultate
Zbornik radova Pravnog fakulteta, Novi Sad
2011, vol. 45, br. 3, str. 173-194
jezik rada: srpski
vrsta rada: izvorni naučni članak
objavljeno: 27/03/2012
doi: 10.5937/zrpfns1103173M
Elementi društvenog delanja
Univerzitet u Novom Sadu, Pravni fakultet

Sažetak

Društveno delanje kao početna sociološka kategorija ima značajne analitičke prednosti u odnosu na društvenu pojavu. Njeni osnovni elementi su: akteri delanja, predmeti i sredstva, potrebe i interesi, vrednosti i norme, položaji i uloge. Akteri pokreću i objedinjuju ostale elemente, vode ka magičnom trouglu sociologije (pokret, promena, poredak) i reafirmišu aktersku u odnosu na sistemsku paradigmu. Predmeti i sredstva materijalizuju delanje, a njihovo prenaglašavanje vodi u tehnološki determinizam ili, posredstvom svojine (kao institucionalizovanog prisvajanja prirode) ka (bes)klasnim istorijskim tipovima društva. Potrebe i interesi su osnova motivacije ličnosti ali i polazna tačka za dubinsku analizu društvenosti. Širenjem kruga legitimnih interesa razvijale su se i tehnike normativne regulacije. Vrednosti i norme vode ka institucionalno-organizacijskoj, položaji ka vertikalnoj, a uloge ka horizontalnoj dimenziji društvene strukture. Vrednosti osmišljavaju delanje ali i ljudsku egzistenciju, orijentir su motivacionog sistema ličnosti ali i temeljni integrator društva. Vrednosti su, kao apstraktnije, latentna pozadina normi i one kazuju šta a norme kako nešto treba uraditi. Norme su specifikovana uputstva za prikladno ponašanje, a bez normativnog poretka ne bi bilo mogućno zadovoljavanje potreba i usklađivanje interesa. Bogatstvo, moć i ugled su komponente položaja, a pravni status je propisivanje prava i obaveza datog položaja. Uloge su normativno očekivana ponašanja, a razvrstane su prema vrsti sankcija. One ali i drugi elementi društvenog delanja su polazna tačka za sociološku analizu pravnih normi i ustanova. Ali i sagledavanje pravne komponente obogaćuje, osnažuje i precizira sociološku analizu društvenog delanja.

Ključne reči

društvena pojava; elementi društvenog delanja - akteri; predmeti i sredstva; potrebe i interesi; vrednosti i norme; položaji i uloge

Reference

*** (1979) Pravna enciklopedija. Beograd
Dahrendorf, R. (1989) Homo sociologicus. Niš: Gradina
From, E. (1980) Anatomija ljudske destruktivnosti. Zagreb: Naprijed
From, E. (1983) Zdravo društvo. Beograd
Golubović, Z.T. (1973) Čovek i njegov svet. Beograd: Prosveta
Haralambos, M., Heald, R. (1989) Uvod u sociologiju. Zagreb: Globus
Lukić, R. (1982) Društvena pojava. u: Sociološki leksikon, Beograd, str. 105-106
Lukić, R. (1982) Društvena uloga. u: Sociološki leksikon, Beograd, str. 119
Lukić, R. (1982) Društveni položaj. u: Sociološki leksikon, Beograd, str. 129
Lukić, R.D. (1995) Osnovi sociologije. Beograd: Univerzitet u Beogradu
Maslov, A.H. (1982) Motivacija i ličnost. Beograd: Nolit
Molnar, A. (2007) Norma. u: Sociološki rečnik, Beograd, str. 364-365
Mrkšić, D.M. (1989) Darendorfova teorija društvenog sukoba. u: Darendorf R. [ur.] Homo sociologicus, Niš: Gradina, (predgovor)
Pantić, D. (1982) Društvene vrednosti. u: Sociološki leksikon, Beograd, str. 121-126
Pavlović, V. (1993) Interes. u: Enciklopedija političke kulture, Beograd, str. 428-429
Popović, M. (1967) Problemi društvene strukture. Beograd
Pusić, E. (1989) Društvene regulacije. Zagreb
Ranković, M. (1982) Akcija. u: Sociološki leksikon, Beograd
Rot, N. (1975) Osnovi socijalne psihologije. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva
Touraine, A. (1984) Le retour de l'acteur - essay de sociologie. Paris: Fayard
Tripković, M. (2007) Uloga, društvena. u: Sociološki rečnik, Beograd: ZUNS
Veber, M. (1976) Privreda i društvo. Beograd, I