Metrika članka

  • citati u SCindeksu: [2]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:20
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:11
članak: 7 od 23  
Back povratak na rezultate
Engrami
2011, vol. 33, br. 3, str. 5-17
jezik rada: srpski
vrsta rada: izvorni naučni članak
objavljeno: 30/05/2012
Konstrukcija i psihometrijska provera upitnika temperamenta i karakera za adolescente ATCI-80
aUniverzitet u Beogradu, Medicinski fakultet, Institut za mentalno zdravlje
bUniverzitet u Beogradu, Fakultet političkih nauka
cUniverzitet u Beogradu, Filozofski fakultet

e-adresa: vesna.dukanac@imh.org.rs

Sažetak

Uvod: Predstavljena je nova verzija upitnika za procenu ličnosti adolescenata zasnovana na Psihobiološkom modelu temperamenta i karaktera Roberta Klonindžera. Model obuhvata četiri dimenzije temperamenta (Potraga za novinama-NS, Izbegavanje štete HA, Zavisnost od nagrade-RD i Perzistencija-P) i tri dimenzije karaktera (Samousmerenost-SD, Kooperativnost-C, Self-transcendencija-ST). Pored TCI (Temperament and Character Inventory) upitnika namenjenog odraslima iznad 18 godina i JTCI (Junior Temperament and Character Inventory) upitnika za procenu dece uzrasta od 9 do 13 godina, konstruisan je ATCI (Adolescence Temperament and Character Inventory) za procenu adolescenata uzrasta od 14 do 18. ATCI-80 se oslanja na formu JTCI i rezultata dobijenih verzijom ATCI od 108 ajtema. Cilj rada: cilj ovog istraživanja je procena psihometrijskih karakteristika poslednje verzije upitnika ATCI-80 za procenu adolescenata u Srbiji. Metod rada: uzorak obuhvata 120 ispitanika oba pola, uzrasta 14-15 godina učenika VIII razreda osnovne škole iz Beograda. Analizirane su metrijske karakteristike teorijski pretpostavljenih skala na osnovu eksplorativne faktorske analize (EFA), a faktori drugog reda ekstrahovani su primenom analize glavnih komponenti (PCA). Rezultati: dobijeni rezultati su uglavnom konzistentni sa teorijom za skale NS, HA, P, C i ST, dok metrijske karakteristike skala RD i SD nisu zadovoljavajuće. Pouzdanost skala, procenjena alfa koeficijentom interne konzistentnosti, ukazuje na umerenu pouzdanost skala i kreće se 69-79, a skale pokazauju prihvatljivu validnost. Zaključak: nalazi upućuju na zaključak da upitnik ima praktičnu vrednost prilikom procene ličnosti mlađih adolescenata, ali da njegove metrijske karakteristike treba dalje unapređivati. Posebno u odnosu na adekvatniji sadržaj i formulacije ajtema u cilju uspešnije operacionalizacije konstrukata. Takođe ovi rezultati mogu imati i izvesne teorijske implikacije vezane za razvoj strukture ličnosti u ranom adolescentnom periodu.

Ključne reči

upitnik TCI; temperament; karakter; adolescencija; ATC 80

Reference

Cattell, R.B. (1966) The Scree test for the number of factors. Multivariate behavioral Research, vol. 1, str. 245-276
Cloninger, C.R., Švrakić, D.M., Przybeck, T.R. (1993) A psychobiological model of temperament and character. Arch Gen Psychiatry, 50(12): 975-90
Cloninger, C.R., Švrakić, D.M. (1997) Integrative psychobiological approach to psychiatric assessment and treatment. Psychiatry, 60(2): 120-41
Cloninger, R., Przybeck, T., Švrakić, D., Wetzel, R. (1994) The temperament and character inventory TCI: A guide to its development and use. St. Louis, Missouri: Washington University - Center for Psychobiology of Personality
Costa, P.T., Mccrae, R.R. (1992) Revisited NEO personality inventory (NEO-PI-R): Professional manual. Odessa, FL: Psychological Assessment Resources
Dukanac, V. (1996) Kroskulturalni aspekt ličnosti. Beograd: Medicinski fakultet, Magistarski rad
Dukanac, V., Džamonja-Ignjatović, T. (2005) Uticaj društvenih promena na bazične karakteristike ličnosti adolescenata. u: Ćurčić V. [ur.] Unutrašnja i spoljašnja realnost adolescenta, Beograd: IP Žarko Albulj, str. 169-173
Dukanac, V., Džamonja-Ignjatović, T. (2008) Kros-kulturalna komparacija dece uzrasta 11-13 godina na junior-TCI inventaru temperamenta i karaktera. Psihologija, vol. 41, br. 2, str. 177-194
Dukanac, V., Džamonja, I.T., Peruničić, I. (2010) Primena upitnika u proceni socijalne zrelosti adolescenata. u: Ćurčić, V., Išpanović Radojković, V., [ur.] Knjiga apstrakata.Beograd: DEAPS, 20
Dzamonja-Ignjatovic, T., Svrakic, D.M., Svrakic, N., Jovanovic, M.D., Cloninger, R.C. (2010) Cross-cultural validation of the revised Temperament and Character Inventory: Serbian data. Comprehensive psychiatry, 51(6): 649-55
Džamonja, I.T., Svrakić, D. (2003) Western personality models appiled in Eastern Europe Yugolsav data. Comprehensive psychiatry, 44(1): 51-59
Džamonja-Ignjatović, T., Knežević, G. (2005) Psihobiološki model temperamenta i karaktera - validacija i kros-kulturalna komparacija. Psihologija, vol. 38, br. 3, str. 295-309
Džamonja-Ignjatović, T. (1999) Psihodijagnostika i savremeni modeli ličnosti. Beograd: Zadužbina Andrejević
Fabrigar, L.R., Wegener, D.T., Maccallum, R.C., Strahan, E.J. (1999) Evaluating the use of exploratory factor analysis in psychological research. Psychological Methods, 4(3): 272-299
Fajgelj, S. (2003) Psihometrija - metod i teorija psihološkog merenja. Beograd: Centar za primenjenu psihologiju
Guttman, L. (1954) Some necessary conditions for common-factor analysis. Psychometrika, 19, 149-161
Hrnjica, S. (2008) Zrelost ličnosti - pokušaj teorijskog određenja i empirijske procene. Beograd: Zavod za udžbenike
Knežević, G., Džamonja-Ignjatović, T., Đurić-Jočić, D. (2004) Petofaktorski model ličnosti. Beograd: Centar za primenjenu psihologiju
Luby, J.L., Svrakic, D.M., McCallum, K., Przybeck, T.R., Cloninger, C.R. (1999) The Junior Temperament and Character Inventory: Preliminary validation of a child self-report measure. Psychol Rep, 84(3 Pt 2): 1127-38
Piedmont, R.L. (1998) The revisited NEO personality inventory: Clinical and reaseearch applications. New York: Plenum Press
Tabachnick, B.G., Fidell, T.S. (2007) Using Multivariate Statistics. Boston: Pearson Education