Metrika članka

  • citati u SCindeksu: [2]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:5
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:0
članak: 3 od 4  
Back povratak na rezultate
Zbornik radova Pravnog fakulteta u Nišu
2007, br. 49, str. 59-87
jezik rada: srpski
vrsta rada: neklasifikovan

Osobenosti kontrole ustavnosti zakona u Republici Srbiji
Ustavni sud Srbije

Sažetak

Ustav Republike Srbije od 2006. godine u odnosu na rešenja Ustava od 1990 godine, doneo je značajne promene u pogledu uloge i položaja Ustavnog suda kao "samostalnog i nezavisnog državnog organa koji štiti ustavnost i zakonitost i ljudska i manjinska prava i slobode", čije su odluke "konačne izvršne i opšteobavezne". U tom cilju, ustavotvorac je izvršio i značajne promene u pogledu nadležnosti Ustavnog suda, stvarajući time osnovne pretpostavke koje treba da vode ka tome da Ustavni sud u društvenoj stvarnosti bude "čuvar Ustava". Primarna funkcija Ustavnog suda i dalje se ogleda u tome, da Sud vrši kontrolu zakonodavne vlasti (i drugih nosilaca normativne delatnosti) obezbeđujući tako ustavnost zakona u formalnom i materijalnom smislu i "sprečavajući zloupotrebu i prekoračenje ovlašćenja nosilaca zakonodavne vlasti". Uobičajeno je da se ova funkcija uzima kao diferentia specifica ustavnog sudstva u odnosu na druge sudove, pa se tako kaže "da ustavni sud ne sudi pravnim i fizičkim licima", već "zakonima kojima se povređuje ustav". Kako je Ustavni sud dužan da "očuva i zaštiti" Ustavom uspostavljene odnose između pravnih akata u pravnom sistemu Republike Srbije, a koji se ispoljavaju kao principi ustavnosti (i zakonitosti), Sud to čini upravo ostvarivanjem neposredne normativne kontrole, koju zbog složenosti odnosa koji su uspostavljeni u pravnom poretku vrši kroz različite oblike i postupke za rešavanje tzv. "apstraktnih ustavnih sporova". Zavisno od vremena kada se vrši kontrola ustavnosti zakona, prema Ustavu, ona može biti naknadna ili represivna - kontrola a posteriori i prethodna ili preventivna - kontrola a priori. Naknadna kontrola vrši se pošto zakon (ili drugi opšti akt) stupi na snagu i ona danas preovlađuje u većini zemalja, za razliku od prethodne kontrole koja se vrši pre nego što zakon usvojen u parlamentu postane pravno perfektan, odnosno pre nego što bude proglašen, zvanično objavljen i stupi na snagu (i koja se danas javlja samo u praksi nekoliko zemalja). Tako je savremeni ustavni sistem Srbije dobio jedan mešoviti sistem kontrole ustavnosti zakona, u kome u odnosu na ovu vrstu akata istovremeno egzistiraju oba načina kontrole kao pravno moguća. Ocena ustavnosti zakona, pre njihovog proglašenja, odnosno "pre njegovog stupanja na snagu" je nova nadležnost Ustavnog suda (uvedena po uzoru na rešenja sadržana u ustavnom sistemu Francuske) ali sa značajnim osobenostima koje nameću brojna pitanja. Novi Ustav utvrdio je još jedan oblik normativne kontrole zakona od strane Ustavnog suda, a koji se ogleda u oceni saglasnosti zakona sa opšteprihvaćenim pravilima međunarodnog prava i potvrđenim međunarodnim ugovorima. Iz činjenice da potvrđeni međunarodni ugovori čine sastavni deo pravnog poretka i da se neposredno primenjuju, kao i da ti ugovori "moraju biti u skladu sa Ustavom" odnosno da "ne smeju biti u suprotnosti s Ustavom" proizašla je i nadležnost Ustavnog suda da odlučuje o saglasnosti potvrđenih međunarodnih ugovora s Ustavom. U vezi s ovom nadležnošću Ustavnog suda, otvara se više dilema: da li je to samo kontarola a posteriori što bi iz jezičkog značenja Ustavnih odredbi nesporno proizlazilo ili ta kontrola može biti i kontrola a priori; da li se ova kontrola odnosi samo na kontrolu zakona o potvrđivanju međunarodnog ugovora, a što se teško iz jezičkog značenja navedene ustavne norme može zaključiti.

Ključne reči

Reference

*** (2006) Ustav Republike Srbije. Službeni glasnik RS, br. 98
*** (1990) Ustavni zakon za sprovođenje Ustava Republike Srbije. Službeni glasnik RS, br. 1
Bulajić, S. (2006) Čuvar francuskog Ustava. Beograd
Marković, R. (2006) Predgovor - Ustav Republike Srbije od 2006. godine - kritički pogled, objavljen uz tekst Ustava. Beograd: IPD Justinijan
Marković, R.Č. (2005) Ustavno pravo i političke institucije. Beograd: Justinijan
Marković, R.Č. (1973) Pokretanje ustavnog spora o ustavnosti normativnih akata. Beograd: Savremena administracija
Nenadić, B. (2003) Dejstvo Ustavne povelje državne zajednice Srbija i Crna Gora na Ustav SRJ i Ustave republika članica. Arhiv za pravne i društvene nauke, vol. 89, br. 2-3, str. 263-286
Popović, D.M. (2001) Vrste kontrole ustavnosti i evropske nove demokratije. Arhiv za pravne i društvene nauke, vol. 87, br. 2-3, str. 371-392
Rousseau, C. (1998) La justice constitutionnelle en Europe. Paris
Smerdl, B., Sokol, S. (2006) Ustavno pravo. Zagreb
Sokol, S. (1996) Prethodni nadzor ustavnosti zakona i mogućnost njegove primene prema Ustavu Republike Hrvatske. Zbornik Pravnog fakulteta, Zagreb, br. 5-14, str. 9