Metrika članka

  • citati u SCindeksu: [11]
  • citati u CrossRef-u:[2]
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:9
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:6
članak: 3 od 4  
Back povratak na rezultate
Ekonomika preduzeća
2014, vol. 62, br. 5-6, str. 229-250
jezik rada: engleski
vrsta rada: originalan članak
doi:10.5937/ekopre1406229D


U potrazi za novim modelom razvoja i platformom za vođenje ekonomskih politika u Srbiji - uloga industrijske politike
Faculty of Economics, Department of Business economics and management, Belgrade

Projekat

Strategijske i taktičke mere za rešavanje krize konkurentnosti realnog sektora u Srbiji (MPNTR - 179050)

Sažetak

Poražavajuća činjenica da je posle dvadeset pet godina tranzicije privreda Srbije još uvek nemoćna i raštimovana navodi na pitanje: zašto ljudi neprekidno rade protiv svojih interesa? Odgovor je: pogrešan sistem. Privreda Srbije je puna strukturnih neravnoteža. Najvažnija neravnoteža je nesklad između realne ekonomije i finansijskog sektora usled pogrešne strategije tranzicije i neuspešnog makromenadžmenta, inspirisanih neoliberalnom ekonomskom doktrinom. Deindustrijalizacija praćena finansijalizacijom predstavlja glavnu kontradikciju sistema. Posledično, javljaju se autput gep, slobodan pad konkurentnosti i visoka nezaposlenost. Pod finansijalizacijom podrazumevamo rast uticaja finansijskih tržišta, institucija i odgovarajuće elite u odnosu na privredu i državu. Glavni izazov sada predstavlja sučeljavanje neoliberalne platforme za vođenje ekonomske politike sa novom, koncepcijski složenijom platformom koja je u stanju da povrati dinamičku ravnotežu između realne ekonomije i finansijskog sektora i da prebaci ekonomiju na putanju održive zaposlenosti. Da bi se prethodno postiglo, potrebna je odvažnost donosioca odluka pri definisanju makroekonomskih i industrijskih politika. 'Pametne' industrijske politike su u centru unapređenog starog koncepta poznatog kao nova strukturna ekonomska teorija. Ekonomski sistem koji sledi novu doktrinu poznat je kao upravljani kapitalizam. U pitanju je konceptualno drugačiji sistem u odnosu na liberalni kapitalizam koji sledi neoliberalnu ekonomsku doktrinu i državni kapitalizam koji sledi doktrinu konvencionalne strukturne ekonomske teorije. Većina teorija rasta i povezanih platformi vođenja ekonomskih politika stvari posmatraju iz makroekonomske perspektive. Ova perspektiva je dobra za uočavanje odnosa između stabilnosti i rasta. To nas navodi na razmišljanje: koji institucionalni izbor podržava taj odnos? Pre Velike recesije, odgovor je dolazio sa strane monetarne politike, u načelu, i ciljanja inflacije, konkretno. Međutim, univerzalna efikasnost tržišta ne važi u situacijama većih poremećaja kao što su autput gep, deflacija i troškovima gurana inflacija. U takvim situacijama tržišne sile dovode do recesije umesto rasta očekivanja. Antikrizni program koji bazira na toj doktrini u najboljem slučaju dovodi do oporavka praćenog gubitkom radnih mesta. Učestale krize su pokazale da se određene fundamentalne pretpostavke konvencionalne ekonomske doktrine i odgovarajuće platforme za vođenje ekonomske politike moraju promeniti. Ovaj članak predstavlja kontinuitet u odnosu na naša prethodna dva doprinosa na polju tranzicije i povezanih pitanja u Srbiji [5] i [6]. Članak predstavlja nastojanje da se kreira model rasta i ekonomske politike u nemoćnoj i raštimovanoj privredi posmatrano iz perspektive privrednih subjekata. Naime, posmatrajući kontekst primarno iz mikro-ekonomske (ili poslovne) perspektive i konsultujući unapređenu platformu za vođenje ekonomskih politika, zasnovanu na aktivnoj ulozi vlade. Za to postoji opravdanje zato što je u postkriznom periodu relevantnost industrijske politike kao legitimnog institucionalnog izbora i poluge vlade prihvaćena od strane najuglednijih ekonomista i političara sa obe strane ideološkog spektra. Postoje određena pitanja koje je otvorio pomenuti zaokret. Šta je opravdanje za korekciju hipoteze o univerzalnoj efikasnosti tržišta kao fundamentalne pretpostavke ekonomske ortodoksije i priznanje mogućnosti da država može imati aktivnu ulogu u ekonomiji? Šta su ključni razlozi koji su doveli do tolikih kontroverzi u vezi sa industrijskom politikom, per se i kako ih eliminisati u izmenjenom (recimo 'pametnom') konceptu industrijske politike? Kako formulisati 'pametne' industrijske politike na način da se izbegnu pomenute slabosti, kao i da se iskoriste dokazane prednosti? Kako uskladiti ključne makro-ekonomske politike (monetarna i fiskalna) sa 'pametnim' industrijskim politikama u okviru novog (recimo 'heterodoksnog') pristupa, i sve to u slučaju Srbije. Koja su ostala važna pitanja vođenja ekonomske politike? Ovaj članak nastoji da odgovori na prethodna pitanja. Namera je da se dokaže da se u definisanju antikriznih mera kod zemalja koje imaju kašnjenje u razvoju i koje su još u tranziciji, industrijska politika predstavlja racionalan institucionalni izbor duboko utemeljen u teoriji i sa nedvosmislenim praktičnim rezultatima.

Ključne reči

Srbija; industrijska politika; ortodoksna platforma ekonomske politike; heterodoksna platforma ekonomske politike; neoliberalna ekonomska teorija; strukturna ekonomska teorija; tehnološka promena; konkurentnost

Reference

Blanchard, O., DellArica, G., Mauro, P. (2010) Rethinking macroeconomic policy. Washington, IMF Staff Position note br.SPN/10/03, Feb. 12, 2010
Chang, H.J. (2003) Kicking away the ladder?: Policies and institutions for economic development in historical perspective. London: Anthem Press
Chenery, H.B. (1961) Comparative advantage and development policy. American Economic Review, 51,(1), 18-51
Christensen, C., Bever, D.V. (2014) The capitalist's dilemma. Harvard Business Review, 92,(6), 60-68
Đuričin, D., Vuksanović, I. (2013) Reindustrialization strategy of Serbia: How to get it and how to use it. Ekonomika preduzeća, vol. 61, br. 5-6, str. 289-308
Đuričin, D., Vuksanović, I. (2014) How to be ahead of the curve: The role of politicians in Serbia's reindustrialization. Ekonomika preduzeća, vol. 62, br. 1-2, str. 1-20
Harrison, A., Rodríguez-Clare, A. (2010) Trade, Foreign Investment, and Industrial Policy for Developing Countries*. Handbook of Development Economics, str. 4039-4214
Hausmann, R., Klinger, B. (2006) Structural transformation and patterns of comparative advantage in the product space. u: Working Paper no. 128, Boston: Harvard University Center for international development
Hausmann, R., Rodrik, D. (2003) Economic development as self-discovery. Journal of Development Economics, 72(2), 603-33
Hidalgo, C.A., Klinger, B., Barabasi, A.-L., Hausmann, R. (2007) The Product Space Conditions the Development of Nations. Science, 317(5837): 482-487
Kindleberger, Ch. (1996) World economic primacy: 1500-1990. New York: Oxford University Press, Inc
Krueger, A.O. (1997) Trade policy and economic development: How we learn. American Economic Review, 87(1) 1-22
Krugman, P. (1979) A Model of Innovation, Technology Transfer, and the World Distribution of Income. Journal of Political Economy, 87(2): 253
Krugman, P. (2009) The return of depression economics and the crisis of 2008. New York: W.W. Norton Company Limited
Lim, W. (2011) Joint discovery and upgrading of comparative advantage: Lessons from Korea's development experience. u: Fardoust S., Kim Y., Sepulveda C.P. [ur.] Post crisis growth and development: A development agenda for the G-20, Washington, DC: The World Bank, pp. 173-237
Lin, J.Y. (2012) New structural economics: A framework for rethinking development and policy. Washington, DC: International Bank for Reconstruction and Development
Lin, J., Chang, H. (2009) Should Industrial Policy in Developing Countries Conform to Comparative Advantage or Defy it? A Debate Between Justin Lin and Ha-Joon Chang. Development Policy Review, 27(5): 483-502
Lin, J.Y., Monga, C. (2010) Growth Identification And Facilitation : The Role Of The State In The Dynamics Of Structural Change. u: Policy Research Working Papers, Washington, DC: World Bank, 5313
Lin, J.Y., Tan, G. (1999) Policy Burdens, Accountability, and the Soft Budget Constraint. American Economic Review, 89(2): 426-431
Minsky, H.P. (2008) Stabilizing an unstable economy. McGraw-Hill
Monga, C. (2009) Post-macroeconomics: Reflections on the crisis and strategic directions ahead. u: World Bank Policy Research Working Paper no. 4986, Washington: World Bank
Moss, D. (2007) A concise guide to macroeconomics: What managers, executives, and students need to know. Boston: Harvard Business School Press
Mukunda, G. (2014) The price of Wall Street power: How the financial Sector's influence is undermining business. Harvard Business Review, 92,(6), 70-78
Noman, A., Botchwey, K., Stein, H., Stiglitz, J.E. (2011) Good Growth and Governance in AfricaRethinking Development Strategies. Oxford: Oxford University Press
Ohno, K. (2009) The middle income trap: Implications for industrialization strategies in East Asia and Africa. Tokyo: GRIPS Development Forum
Orhangazi, O. (2011) Review of financialization at work: Key texts and commentary. Journal of Economic Issues, XLV, 1, 247-249
Porter, M., Heppelmann, J. (2014) How smart connected products are transforming competition. Harvard Business Review, 92,(11), 64-88
Raghuram, R. (2010) Fault lines: How hidden fractures still threaten the world economy. Princeton: Princeton University Press
Rodrick, D. (2010) The global revival of industrial policy: Picking winners, saving losers. Paris: The Economist, 05/08/2010, http://www.economist.com/node/16741043
Rodrik, D. (2009) Industrial Policy: Don’t Ask Why, Ask How. Middle East Development Journal, 1(1): 1-29
Romer, P.M. (1990) Endogenous Technological Change. Journal of Political Economy, 98(S5): S71
Stiglitz, J., Greenwald, B. (2014) Creating a learning society: A new approach to growth, development, and social progress. New York: Columbia University Press
Stiglitz, J.E., Lin, J.Y., ur. (2013) The industrial policy revolution I: The role of government beyond ideology. New York: Palgrave Macmillan
Stiglitz, J.E., Lin, J.Y., Monga, C. (2013) The Rejuvenation of Industrial Policy. u: Policy Research Working Papers, Washington: World Bank
Wade, R. (1990) Governing the market. Princeton, NJ: Princeton University Press
World Bank (1995) Bureaucrats in business: The economics and politics of government ownership. Oxford, itd: Oxford University Press / OUP