Metrika članka

  • citati u SCindeksu: [6]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:6
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:0
članak: 10 od 14  
Back povratak na rezultate
Sociologija
1996, vol. 38, br. 2, str. 259-288
jezik rada: srpski
vrsta rada: neklasifikovan
Delatni potencijal društvenih grupa
Univerzitet u Beogradu, Filozofski fakultet

Sažetak

U uvodnom delu teksta ukratko se obrazlaže da se na pojmovnom planu kategorija grupnog delovanja pojavljuje u istom statusu kao individualno delovanje, i da je to slučaj čak i kod sociologa koji realnim smatraju samo pojedinačno delovanje (Veber, npr.). Zatim se analizira pojam klase i pokazuje da se on mora razložiti na četiri analitička nivoa. Na najapstraktnijem nivou, načina proizvodnje društvenog života, klase se diferenciraju s obzirom na kontrolu ukupnih uslova dominantnog načina proizvodnje, i tu se javlja dvoklasni model unutrašnje jedinstvenih i međusobno suprotstavljenih grupa. Na nivou društvenog sistema klase predstavljaju nosioce ne/vlasništva, političke dominacije/podređenosti i kulturne hegemonije/potčinjenosti (i kao takve su unutrašnje složene). Na nivou konkretno-istorijskog društva, gde je svaki podsistem hijerarhijski uređen, klase su unutrašnje (slojno) podeljene grupe koju ujedinjuju slični uslovi reprodukcije i iz toga izvedeni interesi. Najzad, na nivou svakodnevne egzistencije klase su grupe pojedinaca koji dele slične životne okolnosti, imaju jednake životne šanse, obrasce svesti i tsl. Na isti analitički način u tekstu se zatim diferencira i pojam grupnog delovanja. Delatni potencijal se određuje kao stepen sposobnosti neke grupe da, radi ostvarivanja svojih interesa, mobiliše kolektivnu akciju svojih pripadnika, odnosno da se suprotstavi takvoj akciji neke konkurentske (suprotstavljene) grupe. Analiziraju se i neki činioci koji uvećavaju ili umanjuju delatni potencijal, npr. oblik reprodukcije datog načina proizvodnje (a posebno tip svojine i način rada), stepen relativne autonomije društvenih podsistema, tradicija određene zemlje i tsl. Zatim se sažeto ispituju uslovi delatnog potencijala društvenih grupa u zemljama postsocijalističke transformacije, a posebno u Jugoslaviji. Na kraju teksta se daje nacrt empirijske operacionalizacije pojma delatni potencijal i izdvajaju četiri njegova elementa: samoidentifikacija grupe, percepcija međugrupnih odnosa, grupna organizacija i grupna akcija.

Ključne reči

Reference

Allen, M.P. (1991) Capitalist response to state intervention: Theories of the state and political finance in the New Deal. Am Sociol Rev, vol. 56, oktobar
Altvater, E. (1978) Some problems of state interventionism. u: Holloway J. i Picciotto S. [ur.] State and capital, Austin, TX: University of Texas Press
Anderson, B. (1983) Imagined communities: Reflections on the origins and spread of nationalism. Harmondsworth, itd: Penguin Books
Aronowitz, S. (1974) False promises. New York
Bourdieu, P. (1986) Forms of capital. u: Richardson John G. [ur.] Handbook of theory and research for the sociology of education, Westport-London, itd: Greenwood, str. 241-259
Bowlws, S., Edwards, R. (1991) Razumijevanje kapitalizma - konkurencija, komanda i mijena u privredi SAD. Zagreb: Školska knjiga
Braudel, F. (1992) Materijalna civilizacija, ekonomija i kapitalizam od XV do XVIII stoljeća. Zagreb: August Cesarec
Crompton, R. (1993) Class and stratification. Oxford, UK, itd: Blackwell
de Tokvil, A. (1994) Stari režim i revolucija. Sremski Karlovci: Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića
Domhoff, W. (1971) The higher circles. New York: Vintage Books
Erikson, R., Goldthorpe, J.H. (1992) The constant flux: A study of class mobility in industrial societies. Oxford: Clarendon Press
Freeman, R.B., Meadoff, J.L. (1984) What do unions do. New York: Basic Books
Galbrajth, K.J. (1970) Nova industrijska država. Zagreb: Stvarnost
Gordon, D.M., Edwards, R., Reich, M. (1982) Segmented work, divided workers: The historical transformation of labor in the United States. Cambridge, itd: Cambridge University Press / CUP
Gredelj, S.S. (1994) Dominantne vrednosne orijentacije / Dominant value orientations. u: Lazić Mladen [ur.] Razaranje društva: jugoslovensko društvo u krizi 90-ih, Beograd: Filip Višnjić, str. 175-224
Gurvitch, G. (1957) La vocation actuelle de la sociologie. Paris: PUF
Jovanov, N. (1979) Radnički štrajkovi u SFRJ od 1958. do 1969. godine. Beograd: Zapis
Landes, D.S. (1969) The unbounded Prometheus: Technological change and industrial development in Western Europe from 1750 and present. Cambridge, itd: Cambridge University Press / CUP
Lazić, M.B. (1987) U susret zatvorenom društvu - klasna reprodukcija u socijalizmu. Zagreb: Naprijed
Lazić, M.B. (1988) Kapitalizam u evoluciji. Novi Beograd: Istraživačko-izdavački centar SSO Srbije
Lazić, M.B. (1994) Sistem i slom - raspad socijalizma i struktura jugoslovenskog društva. Beograd: Institut za filozofiju i društvenu teoriju
Lazić, M.B., Mrkšić, D.M., Vujović, S.Đ., Kuzmanović, B.R., Gredelj, S.S., Cvejić, S.P., Vuletić, V. (1994) Razaranje društva - jugoslovensko društvo u krizi 90-ih. Beograd: Filip Višnjić
Lazić, M.B. (1994) Društveni činioci raspada Jugoslavije. Sociološki pregled, vol. 28, br. 2, str. 155-166
Lazić, M.B. (1995) Yugoslav society in transformation. u: Rudolph H. [ur.] Geplanter Wandel, ungeplante Wirkungen, Berlin
Marks, K. (1960) Osamnaesti brimer Luja Bonaparte. Beograd: Kultura
Mateju, P., Nelson, L. (1995) Who has gotten ahead the fall of communism. Czech Sociological Review, vol. 3, br. 2, str. 117-136
Miliband, R. (1969) The state in capitalist society. New York-Oxford: Basic Books
Mrkšić, D.M. (1994) Dualizacija ekonomije i stratifikaciona struktura. u: Lazić Mladen [ur.] Razaranje društva: jugoslovensko društvo u krizi 90-ih, Beograd: Filip Višnjić, str. 21-80
Parsons, T. (1960) Structure and process in modern societies. New York, itd: Free Press
Pierson, C. (1995) Beyond the welfare state. Cambridge
Piven, F.F., Cloward, R.A. (1979) Poor people's movements. New York
Popović, M.V. (1967) Problemi društvene strukture - uvod u sociologiju. Beograd: Kultura
Scott, J. (1992) Who rules Britain?. Cambridge: Polity Press
Skocpol, T. (1979) States and social revolutions. Cambridge, itd: Cambridge University Press / CUP
Terkel, T. (1970) Hard times. New York
Tilly, C. (1984) Big structures, large processes, huge comparisons. New York
Veber, M. (1976) Privreda i društvo. Beograd, itd: Prosveta
Wright, E.O. (1985) Classes. London-New York: Verso
Zec, M.R., Mijatović, B., Đuričin, D.N., Savić, N., ur. (1994) Privatizacija - nužnost ili sloboda izbora. Beograd: Jugoslovenska knjiga