Metrika članka

  • citati u SCindeksu: 0
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:4
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:0
članak: 3 od 3  
Back povratak na rezultate
Facta universitatis - series: Law and Politics
1998, vol. 1, br. 2, str. 233-269
jezik rada: engleski
vrsta rada: neklasifikovan
objavljeno: 02/06/2007
Lokalna i regionalna samouprava u demokratskoj teoriji
Univerzitet u Beogradu, Fakultet političkih nauka

Sažetak

Rad ukazuje na veliku ulogu koju je u razvitku tzv. civilnog društva i demokratije imala lokalna samouprava i kakvo je njeno mesto u demokratskoj teoriji, među idejama razvijenim u reformaciji i u procesima ograničavanja i prevazilaženja političkog apsolutizma, revolucijama, ustancima za narodno oslobođenje. Pokazuje se da je smisao teorija o 'podeli vlasti' bio uspostavljanje uzajamne kontrole i ravnoteže (checks and balance) između različitih grana i nivoa (lokalni, regionalni, državni). Kao što je tzv. horizontalna podela vlasti uzimana kao uslov za garantovanje sloboda i prepreka apsolutizmu, tako se i lokalna samouprava u teoriji može posmatrati kao važan elemenat vertikalne podele vlasti, koja služi istoj svrsi. Demokratska misao je isticala značaj odnosa, pa i sukoba, političkih interesa i političkih volja delova i celine. Među osnovne razlike između demokratskih i s druge strane despotskih i autoritarnih sistema, uvrštavaju se i razlike u odnosima delova i celine, užih zajednica i organa vlasti u njima prema organima vlasti širih zajednica. Za procenjivanja karaktera sistema uprave i samouprave uzimaju se priroda i obim kruga nadležnosti i njen karakter (originerna i prenesena), da li je i koliko podela nadležnosti zasnovana na ustavu, i koliko se ostvaruje samouprava tj. učešće stanovništva i drugih subjekata (korporativnog tipa) u upravljanju ili biranju upravljača. Daje se čitava skala mogućih odnosa od puke dekoncentracije ili detaširanja poslova do konfederalizma i koje mesto u toj skali oblika pripada lokalnoj i regionalnoj samoupravi, a ukazuje se na razlike između anglosaksonskog i kontinentalnog evropskog sistema. Mnogo zavisi od toga da li je osnovni princip-cilj administrativna efikasnost ili zadovoljavanje potreba stanovništva (podizanju kvaliteta svakodnevnog života). Podržavaju se ideje da je istinski demokratska vlast bitno federalna i poliarhijska po svome karakteru, što podrazumeva da svako mora imati neki krug nadležnosti utvrđeni ustavom i na principu vladavine prava, koji ne može arbitrerno menjati neka viša vlast. Ukazuje se na velike društvene, tehnološke i političke (jačanje države) promene koje su promenile karakter i položaj lokalnih zajednica u kategorijama koje su dali veliki evropski sociolozi kao i na istraživanja koja su se bavila utvrđivanjem karaktera odnosa i odlučivanja u lokalnim zajednicama, atomizacijom društva i manipulisanjem masovnim društvom u kojem živi usamljena gomila ljudi. Iz ovoga se izvodi zaključak u prilog manjih opština u kojima se rešavaju svakodnevna pitanja i većih jedinica regionalne samouprave.

Ključne reči

Reference

*** (1946) General Law on the People's Councils
*** (1949) General Law on the People's Councils
*** (1647) Agreement of the People
Anderson, P. (1977) Lineages of the absolutist state. London: NLB
Arendt, H. (1951) The origins of totalitarianism. Cleveland-New York: World Publishing
Basta-Fleiner-Posavec, L.R., Popović, D.M., Rakić-Vodinelić, V.R., Svilanović, G.T., Tomić, Z.R. (1997) Ustavne pretpostavke za demokratsku Srbiju. Fribourg: Institut za federalizam
Bokovoy, M., i dr. (1997) State-society relations in Yugoslavia 1945-1992. New York: St. Martin's Press
Bosanquet, B. (1958) The philosophical theory of the state. London-New York, itd: Macmillan Publishing
Bunce, V. (1997) The Yugoslav experience in comparative perspective. u: Bokovoy Melissa K., Irvine Jill A. i Lilly Carol S. [ur.] State-society relations in Yugoslavia 1945-1992, New York: St. Martin's Press, str. 354
Constant, B. (1819) De la liberté des anciens comparée à celle des modernes. u: Écrits politiques, Paris: Gallimard
Čubrilović, V. (1982) Istorija političke misli u Srbiji XIX veka. Beograd: Narodna knjiga
Dahl, R.A. (1971) Polyarchy: Participation and opposition. New Haven, CT, itd: Yale University Press
Dahl, R.A. (1989) Democracy and its critics. New Haven, CT, itd: Yale University Press
Dahl, R.A. (1956) A preface to democratic theory. New Haven, CT, itd: Yale University Press
Dahl, R.A. (1961) Who governs? Democracy and power in an American city. New Haven, CT, itd: Yale University Press
dal Robert, A. (1997) Poliarhija - participacija i opozicija. Beograd: Filip Višnjić
de Coulanges, F. (1956) Classical state. Beograd, itd: Prosveta
de Montesquieu, C. (1970) De l'esprit des lois. Paris: Garnier
de Montesquieu, C. (1968) Considerations in the causes of the greatness of the Romans and their decline. Ithaca-London, itd: Cornell University Press
de Tokvil, A. (1990) O demokratiji u Americi. Sremski Karlovci-Novi Sad: Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića
Dicey, A.V. (1885) Introduction to the study of the law of the constitution. London
Dicey, A.V. (1886) England's case against home rule
Dirkem, E. (1972) O podeli društvenog rada. Beograd: Prosveta
Duchacek, I.D. (1970) Comparative federalism: Territorial dimension of politics. New York, itd: Holt, Reinehart and Winston
Duplessis-Mornay, P. (1579) Vindiciae contra tyrannos. (pseudonim Stephen Junius Brutus)
Đorđević, J.S. (1985) Otvoreno društvo / The open society. Beograd: Radnička štampa
Đorđević, M.R. (1972) Pitanje samouprave Srbije 1791-1830. - prilog izučavanju stvaranja srpske buržoaske države. Niš: Gradina
Friedrich, C.J. (1963) Man and his government: An empirical theory of politics. New York, itd: McGraw-Hill
Friedrich, C.J. (1968) Trends of federalism in theory and practice. New York, itd: Praeger
Friedrich, C.J., Brzezinski, Z.K. (1965) Totalitarianism, dictatorship and autocracy. Cambridge, MA, itd: Harvard University Press
Friedrich, C.J. (1932) Introduction. u: Althusius
Friedrich, C.J. (1968) Constitutional government and democracy. Waltham, MA: Blaisdell Publishing
Goldwin, R.A., ur. (1989) Forging unity out of diversity. Washington, DC: American Enterprise Institute for Public Policy Research
Hamilton, A., Medison, D., Džej, D. (1981) Federalistički spisi. Beograd: Radnička štampa
Hobbes, T. (1979) Leviathan. Harmondsworth, itd: Penguin Books
Huntington, S.P. (1991) The third wave: Democratization in the late twentieth century. Norman, OK, itd: University of Oklahoma Press
Jaeger, W. (1945) Paideia: The ideals of Greek culture. Oxford, itd: Oxford University Press / OUP
Jaspers, K. (1952) Man in the modern age. New York: Doubleday
Jovanović, S. (1990) O državi - osnovi jedne pravne teorije. u: Samardžić Radovan i Stojković Živorad [ur.] Sabrana dela Slobodana Jovanovića, Beograd: Beogradski izdavačko-grafički zavod / BIGZ, vol. 8, str. 403-404
Jovičić, M. (1986) Autonomne pokrajne u SR Srbiji nasuprot oblicima teritorijalne autonomije u drugim zemljama / Autonomous provinces in SR Serbia as opposed to the forms of territorial autonomy in other states. Opština, Beograd, br. 9-10
Jovičić, M. (1989) Jugoslavija - regionalna država? / Yugoslavia: Regional state?
Jovičić, M. (1995) Uvođenje regionalne države / Introducing a regional state. u: Kuda ideš Srbijo? / Where are you going, Serbia, Beograd: Draganić, str. 141-172
Jovičić, M. (1992) Pledoaje za regionalnu državu. Književne novine, 1. okt, str. 849
Jovičić, M. (1996) Regionalna država - ustavnopravna studija. Beograd: Vajat
Jovičić, M. (1996) Ustav regionalne države Ujedinjenih Srpskih Zemalja - organizacija vlasti. Beograd: Vajat
Laski, H.J. (1985) Sloboda u modernoj državi. Beograd: Radnička štampa
Laski, H.J. (1985) Freedom in a modern state. Beograd: Radnička štampa
Laski, H.J. (1939) The obsolescence of federalism. New Republic, maj 3
Lederer, E. (1940) The state of the masses. New York
Mannheim, K. (1940) Man and society: In age of reconstruction. London, itd: Routledge and Kegan Paul
Marcel, G. (1952) Man against mass society. Chicago
Marković, R. (1971) Ko odlučuje u komuni / Who makes decisions in a commune. Beograd: Institut društvenih nauka / IDN
Mazrui, A.A. (1969-1970) Post imperial fragmentation: The legacy of ethnic and racial conflict. Denver: University of Denver - Studies in Race and Nations, vol. 1, 2
Moore, B.Jr. (1957) The social origins of dictatorship and democracy: Lord and peasant in the making of the modern world. Boston, itd: Beacon Press
Ocokoljić, M., ur. (1997) Geografska struktura i regionalizacija Srbije / Geographic structure and regionalization of Serbia. Zbornik radova Geografskog instituta 'Jovan Cvijić', SANU, vol. 44-45, posebno izdanje
Ortega, Y.G.J. (1930) La rebelion de las masas
Ostrom, V. (1971/1987) The political theory of a compound republic. Lincoln, NE, itd: University of Nebraska Press
Radovanović, M. (1993-1994) Regionalizam kao pristup i princip i regionalizacija kao postupak u funkcionalnoj organizaciji geografskog prostora sa nekim aspektima primene na Republiku Srbiju. Zbornik radova Geografskog instituta 'Jovan Cvijić', SANU, knj. 44-45, str. 67-102
Reisman, D., Glazer, N., Denney, R. (1953) The lonely crowd. New York: Doubleday Anchor Books
Robson, W.A. (1925) The relation of wealth to welfare. London-New York, itd: Macmillan Publishing
Rokkan, S., Urwin, D., ur. (1982) The politics of territorial identity: Studies in European regionalism. Thousand Oaks, CA-London, itd: Sage Publications
Sharpe, J.L. (1989) Fragmentation and territoriality in the European state system. International Political Science Review, vol. 10, br. 3, str. 223-238
Smith, A.D. (1991) National identity. Harmondsworth, itd: Penguin Books
Spektorski, E.V. (1933) Država i njen život. Beograd: Srpska književna zadruga / SKZ
Stanovčić, V. (1985) Pluralističko shvatanje društva i slobode. u: Laski Harold J. [ur.] Sloboda u modernoj državi, Beograd: Radnička štampa, str. 5-137
Stanovčić, V. (1987) Poreklo ideje i teorija federalizma u delu Altuzijusa i Montesquieu-a / Origin of the idea and theories of federalism in the work of Althusius and Montesquieu. u: Jovičić Miodrag [ur.] Federacija i federalizam, Niš: Gradina
Tonnies, F. (1887) Gemeinschaft und Gesellschaft. Leipzig
Vujačić, I.G. (1993) Federalistička alternativa - njemačke teorije federalizma sedamnaestog vijeka. Beograd: Institut za političke studije / IPS
Vukobrat, B. (1993) Proposals for a new commonwealth of the republics of ex-Yugoslavia. Paris: Zug