Metrika članka

  • citati u SCindeksu: [3]
  • citati u CrossRef-u:0
  • citati u Google Scholaru:[=>]
  • posete u poslednjih 30 dana:11
  • preuzimanja u poslednjih 30 dana:9
članak: 9 od 33  
Back povratak na rezultate
Psihološka istraživanja
2010, vol. 13, br. 1, str. 35-58
jezik rada: srpski
vrsta rada: izvorni naučni članak
doi:10.5937/PsIstra1001035P


Prihvatanje demokratije i demokratske orijentacije u Srbiji u kontekstu društvenih promena
Institut društvenih nauka, Beograd

e-adresa: zpavlovic@idn.org.rs

Projekat

Projekat Ministarstva nauke Republike Srbije, br. 149017: Demokratski modeli unapređivanja društvene kohezije, tolerancije, ljudskih prava i privrednog razvitka u političkim i institucionalnim procesima evropskih integracija Srbije

Sažetak

Predmet rada je odnos građana Srbije prema demokratskom načinu vladavine i nekim temeljnim vrednostima demokratije. Analizirana je direktna, uopštena evaluacija demokratskog načina vladavine koja je operacionalizovana putem procene o tome koliko je demokratski politički sistem dobar ili loš način vladavine. Jednodimenzionalni sindrom demokratske orijentacije koji obuhvata socijalnu toleranciju, postmaterijalističke vrednosti, vrednovanje autonomije, insistiranje na rodnoj ravnopravnosti i tržišnu orijentaciju posmatran je kao pokazatelj prihvatanja demokratskih vrednosti. U analizi su korišćeni prikupljeni podaci u tri talasa Svetske studije vrednosti (N=3700), koja je na tri reprezentativna uzorka punoletnih građana u Srbiji sprovedena 1996, 2001. i 2006.g. Rezultati analize ukazuju na to da uopštena podrška demokratskom načinu vladavine, kao i prihvatanje demokratske orijentacije među građanima Srbije pokazuju 'cikcak' profil promene - nagli rast nakon demokratskih promena 2000.g., značajan pad posle tih promena. Kongruentnost odnosa prema demokratskom načinu vladavine i prema demokratskim vrednostima je, međutim, u bilo kom posmatranom trenutku u Srbiji relativno retka. U završnom delu rada diskutuju se značaj i implikacije dobijenih nalaza u kontekstu efekata društvenih promena na promenu vrednosnih orijentacija jednog društva, ali i dva suprotstavljena modela odnosa političke kulture i strukture - kulturološkog i institucionalnog.

Ključne reči

Reference

*** (2009) World values survey 1981-2008 official aggregate. Madrid: World Values Survey Association, Aggregate File Producer, Retrieved Mar. 15, 2009 www.worldvaluessurvey.org
Al-Braizat, F. (2003) Muslims and democracy: An empirical critique of Fukuyama's culturalist approach. u: Inglehart R. [ur.] Islam, Gender, Culture, and Democracy, Willowdale: de Sitter Publications, str. 46-76
Almond, G., Verba, S. (1989) Civic culture. Newbury Park: Sage Publications
Aron, R. (1997) Demokratija i totalitarizam. Sremski Karlovci: Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića
Biro, M., Mihić, V., Milin, P., Logar-Đurić, S. (2002) Da li su društveno-političke promene u Srbiji promenile nivo autoritarnosti i etnocentrizma građana?. Psihologija, vol. 35, br. 1-2, str. 37-47
Bobbio, N. (1987) The future of democracy a defence of the rules of the game. New York: Polity Press
Bratton, M., Mattes, R. (2001) Support for democracy in Africa: Intrinsic or instrumental?. British Journal of Political Science, 31, 447-474
Cunningham, F. (2002) Theories of democracy a critical introduction. London: Routledge
Dahl, R.A., Shapiro, I., Cheibub, H.A. (2003) The democracy sourcebook. Cambridge: The MIT Press
Dahl, R.A. (1971) Polyarchy: Participation and opposition. New Haven, CT, itd: Yale University Press
Dahrendorf, R. (1990) Reflections on the revolution in Europe in a letter intended to have been sent to a gentleman in Warsaw, 1990. New York: Random House
de Graaf, N.D., Evans, G. (1996) Why are the Young more Postmaterialist?: A Cross-National Analysis of Individual and Contextual Influences on Postmaterial Values. Comparative Political Studies, 28(4): 608
Eckstein, H. (1988) A culturalist theory of political change. American Political Science Review, 82(3): 789
Farnen, R., Dekker, H., Meyenberg, R., German, D., ur. (1996) Democracy, socialization, and conflicting loyalties in East and West: Cross-national and comparative perspectives. London: Macmillan Press
Feldman, S. (2003) Enforcing social conformity: A theory of authoritarianism. Political Psychology, 24(1): 41
Fleron, F.J. (1996) Post-Soviet political culture in Russia: An assessment of recent empirical investigations. Europe-Asia Studies, 48(2): 225-260
From, E. (1941) Bekstvo od slobode. Beograd: Nolit
Fukujama, F. (2002) Kraj istorije i poslednji čovek. Podgorica, itd: CID
Gibson, J. (2002) Becoming tolerant?: Short-term changes in Russian political culture. British Journal of Political Science, 32, 309-333
Gibson, J.L. (1996) A Mile Wide But an Inch Deep(?): The Structure of Democratic Commitments in the Former USSR. American Journal of Political Science, 40(2): 396
Golubović, Z.T., Kuzmanović, B.R., Vasović, M.D. (1995) Društveni karakter i društvene promene u svetlu nacionalnih sukoba. Beograd: Institut za filozofiju i društvenu teoriju
Hagenaars, J., Halman, L., Moors, G. (2003) Exploring Europe's basic values map. u: Arts W., L. Halman & J. Hagenaars [ur.] The cultural diversity of European unity, Leiden - Boston: Brill, 23- 58
Havelka, N.N. (1995) Vrednosne orijentacije učenika i njihova očekivanja od budućeg zanimanja. Psihološka istraživanja, br. 7, str. 89-125
Huntington, S.P. (1991) Democracy's third wave. Journal of Democracy, Vol. 2, Spring, 12-34
Inglehart, R. (1990) Cultural shift in advanced industrial society. Princeton: Princeton University Press
Inglehart, R., Welzel, C. (2005) Modernization culture change and democracy: The human development sequence. Cambridge: Cambridge University Press
Inglehart, R., Welzel, C. (2005) Political culture and democracy: Analyzing cross-level linkages. Comparative Politics, 36, 61-79
Inglehart, R., Norris, P., Welzel, C. (2002) Gender equality and democracy. Comparative Sociology, 1(3): 321-345
Jackman, R.W., Miller, R.A. (1996) A renaissance of political culture. American Journal of Political Science, vol. 40, 632-59
Joksimović, S., Maksić, S., Pavlović, Z. (2007) Stavovi građana Srbije o ciljevima porodičnog vaspitanja. Zbornik Instituta za pedagoška istraživanja, vol. 39, br. 2, str. 225-242
Jowitt, K. (1996) Dizzy with democracy. Problems of Post-Communism, 43, 3-8
Kersting, N., Cronqvist, L., ur. (2005) Democratization and political culture in comparative perspective. Wiesbaden: VS Verlag
Klingemann, H.D., Fuchs, D., Zielonka, J. (2006) Democracy and political culture in Eastern Europe. New York: Routledge
Kuzmanović, B. (1997) Stepen i činioci autoritarnosti. u: Mihailović S. [ur.] Između osporavanja i podrške: Javno mnjenje o legitimitetu treće Jugoslavije, Beograd: Institut društvenih nauka, pp. 229-245
Kuzmanović, B. (2003) Autoritarna svest kao ometajući činilac u razvoju demokratskih institucija. u: Pantić D. [ur.] Promene vrednosti i tranzicija u Srbiji - pogled u budućnost, Beograd: Institut društvenih nauka, str. 123-130
Kuzmanović, B. (1995) Uvodna razmatranja za istraživanje promena vrednosnih orijentacija mladih u Srbiji. u: (7): 9-15
Kuzmanović, B.R. (1995) Društvene promene i promene vrednosnih orijentacija učenika. u: br. 7, str. 17-48
Kuzmanović, B.R. (1995) Preferencije društvenih ciljeva. u: 7, 49-69
Kuzmanović, B.R., Popadić, D.B., Havelka, N.N. (1995) Social changes and changes of values. Psihologija, vol. 28, br. pos.br., str. 7-26
Kuzmanović, B.R. (1997) Ličnost i demokratsko ponašanje. u: Avramović Zoran [ur.] Demokratija, vaspitanje, ličnost, Beograd: Institut za pedagoška istraživanja / IPI, str. 135-149
Lipset, S.M. (1969) Politički čovek - društvena osnova politike. Beograd: Rad
Matić, M.A. (1993) Demokratija. u: Enciklopedija političke kulture, Beograd: Savremena administracija, pp. 198-229
Mcclosky, H. (1964) Consensus and ideology in American politics. American Political Science Review, 58(2): 361
Mihailović, S.M. (1997) Odnos prema demokratiji. u: Mihailović Srećko i dr. [ur.] Između osporavanja i podrške: javno mnenje o legitimitetu treće Jugoslavije, Beograd: Institut društvenih nauka / IDN, str. 149-167
Mishler, W., Rose, R. (2002) Learning and re-learning regime support: The dynamics of post-communist regimes. European Journal of Political Research, 41(1): 5-36
Muller, E.N., Seligson, M.A. (1994) Civic culture and democracy: The question of causal relationships. American political science review, 88, str. 635-52
Niemi, R.G., Hepburn, M.A. (1995) The Rebirth of Political Socialization. Perspectives on Political Science, 24(1): 7-16
Pantić, D. (1985) Uticaj crta ličnosti na determinaciju društveno-političkog angažovanja. u: Goati V., i dr. [ur.] Političko angažovanje u jugoslovenskom društvu, Beograd: NIRO Mladost, 201-277
Pantić, D., Pavlović, Z. (2009) Political culture of voters in Serbia. Beograd: Institute of Social Sciences
Pantić, D.J. (1990) Promene vrednosnih orijentacija mladih u Srbiji. Beograd: Institut društvenih nauka - Centar za politikološka istraživanja i javno mnjenje
Pantić, D.J. (2002) Vrednosti birača pre i posle demokratskog preokreta 2000. godine. u: Goati Vladimir [ur.] Partijska scena Srbije posle 5. oktobra 2000, Beograd: IDN, pp. 131-158
Pavlović, Z. (2007) Svetsko javno mnjenje o demokratiji - da li je demokratija univerzalno poželjan oblik vladavine. u: Pantić D., Z. Pavlović [ur.] Javno mnjenje - koncept i komparativna istraživanja, Beograd: Institut društvenih nauka i Friedrich Ebert Stiftung
Pavlović, Z. (2008) Demokratska politička kultura u Srbiji pre i posle demokratskih promena1. Nova srpska politička misao, vol. 17, br. 3-4, str. 157-176
Pavlović, Z. (2009) Vrednosti samoizražavanja u Srbiji u potrazi za demokratskom političkom kulturom. Beograd: Institut društvenih nauka, Centar za politikološka istraživanja i javno mnjenje
Pennock, R. (1979) Democratic political theory. Princeton: Princeton University Press
Pettersson, T. (2003) Basic values and civic education: A comparative analysis of adolescent orientations towards gender equality and good citizenship. May 10. 2007. www.worldvaluessurvey.com
Pollack, D., Jacobs, J., Muller, O., Pickel, G., ur. (2003) Political culture in postcommunist Europe: Attitudes in new democracies. Aldershot: Ashgate
Popadić, D.B. (1995) Uzrasne i generacijske razlike u preferenciji životnih stilova. u: br. 7, str. 71-87
Powell, B.G.Jr. (1982) Contemporary democracies: Participation, stability and violence. Cambridge, MA, itd: Harvard University Press
Prothro, J.W., Grigg, C.W. (1960) Fundamental principles of democracy: Bases of agreement and disagreement. Journal of Politics, 22(2): 276
Rohrschneider, R. (2003) Learning democracy: Do democratic values adjust to new institutions. u: Pollack D., i dr. [ur.] Political culture in post-communist Europe: Attitudes in new democracies, Aldershot: Ashgate Publishing, str. 47-70
Rokeach, M. (1973) The nature of human values. New York: Free Press
Rose, R., Mishler, W. (1994) Mass reaction to regime change in Eastern Europe: Polarization or leaders and laggards?. British Journal of Political Science, 24, 159-182
Sartori, Đ. (2001) Demokratija - šta je to?. Podgorica: CID
Schumpeter, J.A. (1976) Capitalism, socialism, and democracy. London: Allen & Unwin
Schwartz, S.H. (2007) A theory of cultural value orientations: Explication and applications. u: Esmer Y., T. Pettersson [ur.] Measuring and mapping cultures: 25 years of comparative value surveys, Leiden - Boston: Brill, 33-78
Schwartz, S.H., Bardi, A. (1997) Influences of adaptation to communist rule on value priorities in Eastern Europe. Political Psychology, 18(2): 385
Schwartz, S.H., Sagie, G. (2000) Value consensus and importance: a cross-national study. Journal of Cross-Cultural Psychology, 31(4): 465
Siemienska, R. (2003) Intergenerational differences in political values and attitudes in stable and new democracies. u: Inglehart R. [ur.] Islam, Gender, Culture, and Democracy, Willowdale: de Sitter Publications, str. 145-167
Sniderman, P.M., Tetlock, P.E., Glaser, J.M., Green, D.P., Hout, M. (1989) Principled tolerance and the American mass public. British Journal of Political Science, 19(01): 25
Sullivan, J.L., Piereson, J., Marcus, G.E. (1979) An alternative conceptualization of political tolerance: Illusory increases 1950s-1970s. American Political Science Review, 73(3): 781
Tilly, C. (2007) Democracy. Cambridge: Cambridge University Press
Triandis, H.C. (2001) Individualism-collectivism and personality. Journal of Personality, 69(6): 907
Welzel, C., Inglehart, R. (2009) Political culture, mass beliefs and value change. u: Haerpfer C., P. Bernhagen, R. Inglehart and C. Welzel [ur.] Democratization, Oxford: Oxford University Press, pp. 126-144, www.worldvaluessurvey.org